EHL-I SUNNET PINARI - ANA BABA EŞ EVLAT HAKKI

   
 
  MÜZİKSİZ İLAHİ RADYO GEZİ
  KONULARI SESLİ DİNLE*
  TAM İLMİHAL SEADETİ EBEDİYYE
  HAKİKAT KİTAPEVİ VE BİZİMSAHİFE.ORG
  ANA BABA EŞ EVLAT HAKKI
  DİNİMİZİSLAM.COM RADYOSU VE HUZUR TV
  Ana Sayfa
  AÇIKLAMA-FAYDALI LİNKLER
  ILETISIM
  ZIYARETCI DEFTERI
  FAYDALI SITELER
  KÜTÜPHANE
  MUKADDES EMANETLER
  İSLAMA SUİKASTLER-C.R.A.
  IIIII=1.BÖLÜM=IIIIIIII
  EMRİ MAĞRUF*
  İMAN NEDİR-NASIL İNANILIR
  iman nedir 2
  EHLİ SÜNNET İTİKADI
  EHLİ SÜNNET KİTAPLARIN TANITIMI
  tevhid ve kelam
  CİHAD
  cihad-kütübü sitte
  cihad ahlakı
  HER KİTAP OKUNMAZ
  ESMAUL HÜSNA*
  ALLAHA TAM İMAN
  ALLAHIN SIFATLARI
  YARATMAK ALLAHA MAHSUSDUR
  ALLAH SEVGİSİ -KORKUSU
  ALLAH GAYBI BİLİR*
  ALLAH VE ADALET
  ALLAHA ULAŞMAYI DİLEMEK VE HİDAYET
  ALLAHIN VARLIĞININ ISBATI
  ALLAHIN VARLIĞINI HERKESİN ANLATABİLMESİ ŞARTMIDIR
  HUBBU FİLLAH BUĞDU FİLLAH*
  MELEKLER KIZ- KANATLI DEĞİLDİR
  KİTAPLARA İMAN
  PEYGAMBERLERE İMAN
  nebiler silsilesi O.N.T1
  nebiler silsilesi ont 2
  KAİNATIN EFENDİSİ
  KAİNATIN EFENDİSİ 2
  kainatın efendisi-s.suruç
  PEYGAMBERİMİZİN HAYATI*
  PEYGAMBERİMİZİN HAYATI 2
  PEYGAMBERİMİZİN ÖZELLİKLERİ
  PEYGAMBERİMİZİ TANIMAK
  PEYGAMBERİMİZİN EVLİLİKLERİ
  PEYGAMBERİMİZİN MUCİZELERİ
  PEYGAMBER SEVGİSİ
  PEYGAMBERLERİN HAYATLARI
  PEYGAMBERİMİZİN DİLİNDEN HZ. MEHDİ
  rahmet peygamberi o.n.t
  hz.muhammed O.N.T-1
  hz.muhammed O.N.T-2
  peygamberimize iftiralar
  PEYGAMBERİMİZİN AHLAKI
  PEYG.HAY.SESLİ 3
  peygamberimizin hayatı***
  RESULULLAH KURANI AÇIKLADI
  HZ.İBRAHİMİN BABASI AZER-HANİF DİNİ
  PEYGAMBERİMİZ M ORUÇ-SMRK
  PEYG.TARİHİ M. ORUÇ
  MADDELİ HADİSLER
  KUTLU DOĞUM
  SİYERİ NEBİ
  TENBİHAT
  UNUTULAN SUNNETLER*
  ASRI SAADET
  S.SURUÇ-PEYG.HAYATI 1
  S.SURUÇ-PEYG.H.-2
  AHİRET GÜNÜNE İMAN
  KABİR ZİYARETİ VARDIR
  KABİR AZABI VARDIR
  CENNET-CEHENNEM
  CENNETLE MÜJDELENENLER*
  KIYAMET ALAMETLERİ
  KIYAMET GÜNÜ
  HZ.İSA GELECEK 1
  HZ İSA GELECEK 2
  HZ. İSA GELECEK 3
  HZ MEHDİ GELECEK 1
  hz.mehdi gelecek 2
  DECCALDE GELECEKTİR
  KADERE İMAN-ŞER
  KADER SAPIKLARI
  .KAZAYA RIZA
  KÜFRE DÜŞÜREN SÖZLER
  KÜFR HALLERİ 2
  DİNİMİZ VE ÖZELLİKLERİ
  DİNİ DOĞRU BİLMENİN ÖNEMİ*
  İLMİN ÖNEMİ
  ALİMİN KIYMETİ
  DİNİ EMİRLERDE MANTIK ARAMAK
  AKIL HERKESDE AYNI DEĞİL
  RÜYA İLHAM DİNDE SENET OLMAZ
  YAHUDİLİK
  HIRISTIYANLIK
  kafirler ebedi cehennemde
  İLK İNSAN VAHŞİ DEĞİLDİ
  TEFSİR KİTAPLARI*
  AYETLERİ EHLİ SÜNNETE GÖRE AÇIKLAMALI
  ZÜLKARNEYN ALEYHİSSELAM -VELİ
  İSLAMİYET NEDİR?
  İSLAM ÜLKELERİ***
  TEVHİD-d.zorlama
  MÜÇDEHİD KİMDİR
  KIYAMET VE AHİRET
  CEVAP VEREMEDİ
  ŞEVAHİDİ NÜBÜVVE
  akaid 1
  akaid 2*
  FELSEFE İSLAMDA OLMAZ-ibni hazm-rüşt
  ibni tüfeyl(ilk felsefi romancı)
  SOHBETİN ÖNEMİ
  PEYGAMBERİMİZİ ÖĞMEK
  HİCRET
  EBU ZER---
  ELMALI
  nezih itikat
  2222
  22222
  222222
  2222222
  22222222
  222222222
  2222222222
  K.MUCİZELERİ
  IIIII=2.BÖLÜM=IIIIIII
  TECVİD
  KURANI KERİM MUCİZESİ
  kuranmucizeleri.com
  KURANIN ÖZELLİKLERİ
  kuranın özellikleri-2
  kuranı kerim bilgileri*
  KURANI HERKES ANLAYABİLİRMİ
  İLK MEAL BASIMI
  MEAL OKUMAK(tam)
  MEALİ OKUMAK (genel)
  eygi-meal
  KURANI KERİM KİM İÇİN İNDİ
  KURAN TERCÜME EDİLEBİLİRMİ?
  KURAN OKUMANIN ÖNEMİ
  KURANDA MECAZ
  KURANI KERİMİN YAZILMASI
  meal savunmaları
  KURAN İSLAMI diyenler
  İSLAMİYET NAKİL DİNİDİR
  ATEİST DİYORKİ 1***
  ATEİST DİYORKİ 2
  ateizmin eleştirisi(hazn.)
  SURELERİN FAZİLETLERİ
  kuranda akıl
  İSLAM DER İTİKAT
  1051****
  1052
  1049---
  İMAMI AZAM VE BÜYÜKLÜĞÜ
  İMAMI AZAM VE FIKIH
  İMAMI AZAM VE HADİS
  iki yıl olmsaydı numan helak olurdu
  imamı azam hayatı
  İMAMI EBU YUSUF
  DİNİMİZ FENNİ EMREDER
  FEN VE TEKNİĞİN DİİNİMİZDEKİ YERİ
  MÜSLÜMANLAR NİÇİN GERİ KALDI
  MATBAANIN GEÇ GELMESİ
  EBU HUREYRE
  HZ AİŞE YAŞI -IFK
  fatiha- nesh
  BEYDAVİ
  3
  33
  333
  3333
  33333
  333333
  3333333
  33333333
  333333333
  3333333333
  ====3.BÖLÜM====
  VEHHABİYE NASİHAT
  VEHHABİLİK ve YANLIŞLARI
  VEHHABİLER HIRISTIYAN GİBİ İNANIYOR
  veh.red.woordpres.com
  İNGİLİZ CASUSUNUN İTİRAFLARI
  SELEFİYECİLİK*
  GÜNAH İŞLEYEN KAFİRMİ ?*
  RUH ÖLMEZ ÖLÜ İŞİTİR REENKARNAYON YOKTUR
  ŞEFAAT VE VESİLE*
  şefaat üzerine
  TEVESSÜL-VESİLE
  RESULULLAHI ÖVEN KAFİRMİ OLUR?
  MUBAREK GECELER UYDURMA(BİDAT)DEĞİLDİR
  MUCİZE KERAMET
  SEBEPLERE YAPIŞMAK DİNİN EMRİ
  İNTİHAR ETMEK
  FAL-BÜYÜ-UĞURSUZLUK YOKTUR CİN VARDIR
  NAZAR VARDIR
  TÜRBE YAPMAK CAİZDİR
  HACILARA DAĞITILAN KİTAPLAR
  TENASSUH YOKTUR
  BOZUK DİNLER- 73 FIRKA
  RECM AYETİ VARDIR
  DİNDE ZORLAMA VARMI?
  ŞİA YA CEVAPLAR
  ÖLÜLER İŞİTİR- RUHUNA OKUNURMU?
  ŞİRK NEDİR
  CİN HAKKINDA
  SULTANA İSYAN
  İLHAM SENET DEĞİL
  fetret ehli-kuytul
  BÖLÜCÜYE ALDANMA
  FİTNE
  SİYER
  ****İBNİ SEBE
  SAİD NURSİ
  cevşenin tarihi
  4
  44
  444
  4444
  44444
  444444
  4444444
  44444444
  ====4.BÖLÜM====
  MEZHEBE DAİR HER ŞEY
  MEZHEPLERİN OLUŞUMU 1
  MEZHEPLER TARİHİ
  PEYGAMBER ZAMANINDA MEZHEP
  DİNDE NAKİL ESASDIR
  BİZİM İÇİN DELİL MEZHEBİMİZİN HÜKÜMLERİDİR
  SÜNNETDE DELİLDİR
  sünnetde delildir-2
  sünnetde delildir 3
  sünnetde delildir 4
  İTİKATTA VE AMELDE MEZHEBİMİZ
  KELAM İLMİ
  İMAMI MATURUDİ
  İMAMI EŞARİ
  maturudi -eşari nüansları
  4 MEZHEP İMAMLARIMIZ
  DÖRT DELİL DÖRT MEZHEP
  MEZHEP TAKLİDİ RAHMETTİR
  MEZHEPSİZLERİ TANIMAK*
  BAZI MEZHEPSİZLER
  DİNDE REFORM 1
  DOĞRUYU BULMAK-eygi diyanet
  DİNLERARASI DİYALOĞ-1
  DİNLERARASI DİYALOĞ-2
  M.Ş.EYGİ-DİYALOĞ
  FETHULLAH GÜLEN*
  GÜLEN -DİYALOĞ
  BİDAT NEDİR
  HOPARLÖR-EZAN BİDATI
  19 CU-HARİCİ-ŞİA
  İBNİ TEYMİYYE VE YOLUNDAKİLER
  SEYYİD KUTUP mezhepsizmi?
  seyit kutubu savunanların iftiraları
  B.BAYRAKLI-S.ATEŞ
  HAMİDULLAH-ELİAÇIK
  HAYRETTİN KARAMAN
  MEVDUDİ..CARULLAH
  ***İKİ MEHMET AKİF-
  M.İSLAM(SIZ)OĞLU
  ALDANMAYALIM.NET*
  DİN-TARİH TEST BİLGİSİ
  M.LİNKS-M.ESET
  BURÇ VE FAL HURAFELERİ
  A.BAYINDIR-A.ŞERİATİ
  NİÇİN MÜSLÜMAN OLDULAR*
  SABATAY-BABİLİK
  YUSUF EL-KARDAVİ
  SAPIKLARA REDDİYELE
  TARİHSEL- FAZLIRAHMAN
  diyanetin ve tefsiri
  süleyman ateş-M.KÖYLÜOĞLU
  AFGANİ--ALBANİ
  gaspıralı -N.HATİPOĞLU
  ramazan el buti**
  reşit rıza
  adnan oktar
  nureddin yıldız
  Ö.NASUHİ-c.yıldırım
  İKBAL- ABDUH
  süleyman uludağ
  SAPITANLAR.TR.GG
  NAZIM HİKMET*
  A.HULUSİ-İ.HAKKI
  AHMET NAZİF SAPIĞI
  M.EBU ZEHRA SAPIĞI
  DİN CAHİLİNE CEVAP*
  BATININ İKİ YÜZÜ*
  55
  555
  5555
  55555
  ===5.BÖLÜM===
  HADİS ALİMLERİ
  UYDURMA HADİS OLMAZ*
  HADİS TARİHİ
  HADİS USULÜ
  40 HADİS
  HADİS EL KİTABI
  KÜTÜBÜ SİTTE
  EL LÜLÜ VEL MERCAN
  RAMÜZ EL EHADİS
  RİYAZÜS-SALİHİN
  HADİS ANSİKLÖPEDİSİ
  SÜNENİ TİRMİZİ
  MUVATTA-İMAI MALİK
  HADİS-TAHAVİ
  HADİS-TAHAVİ 2
  ALFEBETİK HADİS
  BULUĞÜL MERAM
  CAMİUL EHADİS
  SAHİHİ BUHARİ
  CAMİÜL EHADİS
  SÜNENİ İBNİ MACE
  SAHİHİ MÜSLİM
  SÜNENİ TİRMİZİ
  SÜNENİ DARİMİ
  SÜNENİ NESAİ
  SÜNENİ EBU DAVUT
  RUDANİ-AVM
  66666
  ====6.BÖLÜM====
  HZ EBUBEKİRE İFT
  AHMET DAVUTOĞLU HOCA
  SERAHSi-SUYUTİ-BİRGİVİ
  HADİMİ-BUHARİ
  İNSANIN KIYMETİ VE ÜSTÜNLÜK SIRASI
  HAK SÖZÜN VESİKALARI
  EHLİ BEYTİ SEVMEK İMANDAN*
  EHLİ BEYTİ SEVMEK İMANDANDIR
  ESHABI KİRAM
  ESHABI KİRAM 2
  öyle bir rahmetki ONT
  İSLAMDA İLK FİTNE
  GADİRİhum-FEDEK B.
  MÜMİN KAFİR
  MÜSLÜMANLARIN İKİ GÖZBEBEĞİ
  HZ.MUAVİYE VE HALİFELİK
  12 İMAM VE HARİCİLER
  RESULULLAHIN AKRABALARI
  SİLSİLEİ ALİYE BÜYÜKLERİ
  İMAMI RABBANİ VE M.MASUM HZ.
  MEKTUBAT VE MEAD
  3 ABDULLAH-mubarek-dehlevi- tusteri
  İMAMI GAZALİ-1
  İMAMI GAZALİ 2
  İ.GAZALİ KİTAPLARI
  A.K.GEYLANİ HAYATI
  A.K.GEYLANİ KİTAPALRI
  MARUFU KERHİ*
  İBNİ ARABİ VE VAHDET
  İBNİ ARABİ 2
  hz.mevlana 2
  HZ.MEVLANA
  mevlana ve şems
  MESNEVİ-KISSA*
  abı hayat-o.n.t.mesnevi
  MEVLANA HALİDİ BAĞDADİ
  HACI BEKTAŞI VELİ
  AZİZ MAHMUD HÜDAİ
  FAHREDDİN RAZİ
  EMİR SULTAN HZ.
  ŞİHABÜDDİN SÜHREVERDİ HZ.
  ARVASİLERİN ŞECERELERİ
  BÜYÜK SEYYİDLER VE KABİRLERİ
  SEYYİD FEHİM ARVASİ
  ABDULHAKİM ARVASİ HZ.
  H.HİLMİ IŞIK İSTANBULİ HZ.
  SOMUNCU-TERZİ BABA
  HACI BAYRAMI VELİ HZ.
  BEYAZIDI BESTAMİ HZ.
  ORHAN KARMIŞ VE KURAN TEFSİRİ(SESLİ)
  SEYYİD AHMET ARVASİ*
  BAHAEDDİN NAKŞİBEND
  AHMET MEKKİ EFENDİ
  AHMED YESEVİ HZ.
  SEYYİD EMİR KÜLAL
  MEHMET DARENDE HİZMET ADAMI
  FUDAYL BİN İYAD HZ
  HAKİMİ TİRMİZİ*
  MEHMET ALİ DEMİRBAŞ
  TAHAYI HAKKARİ.HZ
  ÖMER BİN ABDÜLAZİZ*
  MEŞHURLARIN SON SÖZLERİ
  YUNUS EMRE HZ.
  ZAHİD EL KEVSERİ VE ALİMLER
  MUSTAFA SABRİ-İBNİ KEMAL
  ZEMAHŞERİ-ZEHEBİ
  İMAMI ŞARANİ -RAZİ
  TİMUR HAN *TEFTAZANİ
  OSMAN BEDREDDİN- TERZİ BABA
  MUNİEDDİN ÇEŞTİ HZ.**
  5 AHMED hanbel.bedevi.rıfai.kuddusi namıki
  NECİP FAZIL-KARDELEN
  iskilipli atıf hoca
  ERZ.İ HAKKI-EFE-TABERİ
  İBNİ ABİDİN-GÜNAH
  AKŞEMSEDDİN HZ.
  HASAN HARAKANİ--SÜFYANI SEVRİ
  MODERNİZM*****
  AVLANMAK
  ÇERKES ETHEM
  REŞAHAT***
  HAYATÜS SAHABE
  HARİCİLER
  HZ.ÖMER.OSMAN.ALİ
  77777
  ====7.BÖLÜM====
  FIKIH KÖŞESİ
  NİMETİ İSLAM
  RUHUS-SALAT
  EMANET-EHLİYET
  NURUL İZAH**
  FIKIH BİLGİLERİ
  FIKIH BİLGİLERİ VE ÖNEMİ
  İSLAMİYET VE KÖLELİK
  fıkıh usulü
  EFALİ MÜKELLEFİN
  EDİLLEİ ŞERRİYE 4 DÜR.
  KİTAP VE SÜNNET*
  İÇDİHAD-MÜÇDEHİD
  İÇDİHAD-MÜÇDEHİD 2
  İCMA*
  KIYAS
  HARAÇ VE ZARURET
  HELAL VE HARAMLAR
  SİGARA HARAMMI ?
  ALIŞVERİŞ BİLGİLERİ
  UKUBAT(CEZALAR)
  FAİZ-BORÇ VERME
  FERAİZ (MİRAS)İLMİ
  HEDİYE-KİRA--SİGORTA
  ****DEVRİ ISKAT
  MESNEVİ VE DİNİ HİKAYELER
  NELERİ YİYEBİLİRİZ
  NELERİ KULLANABİLİRİZ
  HUZUR VE BAŞARI İÇİN
  MÜZİK HARAMMI
  SESLİ EZAN KURAN VE BEDREDDİN AMCADAN İLAHİLER
  DİŞDE DOLGU OLDUĞU İÇİN MEZHEP TAKLİDİ
  AMME CÜZÜ TEFSİRİ
  GÜSÜL ABDESTİ
  ABDEST VE TEYEMMÜM
  NAMAZ
  NAMAZIN ÖNEMİ***
  CEMAATLE NAMAZ
  SEFERİLİK VE NAMAZ
  KIBLE-İMAM OLMA
  NECASETTEN TEHARET
  NAMAZ NASIL KILINIR
  HASTALIKDA NAMAZ
  KAZA NAMAZI ÖNEMİ
  İBADET-TADİLİ ERKAN
  CUMA NAMAZI-Z.AHİR
  SECDEİ SEHV
  RÜYA VE HİPNOTİZMA
  TERAVİH NAMAZI
  DUA NEDİR-besmele
  DUALAR 1
  DUALAR 2
  N.S. DUA VE TESBİHAT
  365 GÜN DUA
  NAFİLE NAMAZLAR
  NİYETİN ÖNEMİ*
  CENAZE HİZMETLERİ
  TEMKİN VE ÖNEMİ*
  RECEP-RAMAZAN BAYRAMI
  FETAVAYİ HİNDİYYE*
  HİLALİ GÖRMEK-VAKİT
  ORUÇ*
  HACVE ESRARI
  hac ve esrarı 2
  KURBAN-ADAK-VEKALET
  ZEKAT*
  UŞUR VE SADAKA
  MİRAC MUCİZESİ-MUHARREM
  MİRAC KANDİLİ*
  KANDİLLER UYDURMA DEĞLDİR
  PEYGAMBERİMİZE ÖZLEM*
  YEMİN VE KEFARETİ
  ORGAN NAKLİ VE DİĞERLERİ
  TÜP BEBE-narh-semen
  MESUT OLMAK
  SAKAL BİR TUTAMDIR
  ÖLÜ İÇİN DEVR-İSKAT
  fıkıh-O.N.T
  ŞEBNEM SOHBET-O.N.T
  GENÇ SOHBET O.N.T.
  RESİM-HEYKEL
  TEHECCÜD NAMAZI*
  CENNET YOLU İLMİHALİ
  EY OĞUL İLMİHALİ
  ŞAFİ FIKHI-DELİLLİ)
  ABDESTSİZ KURAN OKUNURMU
  VESVESE-YILBAŞI
  GAZOZDA ALKOL
  SELAM-99 MESELE
  NURUL İZAH
  EBUSUUD FETVALARI*
  İLMİHAL-HAZNEVİ
  HANEFİ İLMİHALİ MELHEMLU
  B.İ.İLMİHALİ-İSMAİLAĞA
  FETAVAİ HİNDİYYE
  FETAVİ HİNDİYYE 2
  DÜRER VE GÜRER 1
  DÜRER VE GÜRER 2
  DÜRER VE GÜRER 3
  DÜRER VE GÜRER 4
  MÜLTEKA 1
  MÜLTEKA 2
  ilmihal-tahavi
  HİDAYE
  MUVAFAKAT-ŞATİİBİ 1
  MUVAKAT 2
  HUKUKU İSLAMİYE 1
  HUKUKU İSLAMİYE 2
  HUKUKU İSLAMİYE 3
  HUKUKU İSLAMİYE 4
  HUKUKU ,İSLAMİYE 5
  HUKUKU İSLAMİYE 6
  HUKUKU İSLAMİYE 7
  HUKUKU İSLAMİYE 8
  USUL-ZUHAYL
  HURAFE-UĞUR
  UĞUR-PARMAK KALDIRMAK
  REDDUL MUHTAR TAHARET
  REDDÜL MUHTAR-ZEKAT
  REDDÜL MUHTAR HAC
  REDDÜL MUHTAR NİKAH
  REDDÜL M. TALAK
  REDDÜL M..KÖLE
  REDDÜL M..YEMİN-CEZA
  REDDÜL M.. CİHAD
  R.M....MÜRTED-ASİLER
  R.M.KAYIP-ŞİRKET-VAKIF
  R.M..HAVALE-KAZA
  R.M ŞEHADET-VEKALET
  R.M.DAVA-MUDAREBE
  RM.EMANET-ARİYET
  R.M MUKATEPE-VELA
  RM-HACR.MEZUN.GASP
  RM.ŞUFA-TAKSİM
  RM.MUZARA-MUSAKKAT*
  RM.ZEBAYİH-KURBAN*
  RM YASAKLAR
  RM SULAMA-EŞRİBE*
  RM-AVLANMA-REHİN*
  RM..CİNAYET-DİYET
  RM..KASEME-MEAKIL
  RM...VASİYET-HÜNSA
  RM..MİRAS-ÇEŞİTLİ
  RM...NAMAZ
  4 MEZHEP CİLT 1
  4 MZHEP CİLT 2
  4 MEZHEP CİLT 3
  4 MEZHEP CİLT 4
  4 MEZHEP CİLT 5
  4 MEZHEP CİLT 6
  4 MEZHEP CİLT 7
  4 MEZHEP CİLT 8
  54-**************
  İSLAM KÜLTÜRÜ*
  KIRAAT İLMİ
  SÜT KARDEŞLİK
  DİNDE ZORLAMA VARMI
  İSLAM DER.FIKIH 1**
  İSLAM DER 2
  1707
  1708
  1709
  1710
  1701-
  1712
  1713
  ===9.BÖLÜM===
  İHLAS SON DAKİKA*
  VASİYET
  İBRETLER 1**
  MENKİBE-KISSA 1
  HİKMETLER 2000-2003
  HİKMETLER 2004
  HİKMETLER 2005
  HİKMETLER 2006
  HİKMETLER 2007
  HİKMETLER 2008
  HİKMETLER 2009
  HİKMETLER 2010
  HİKMET EHLİ ZATLAR buyuruyorki 1
  HİKMET EHLİ ZATLAR buyuruyorki 2
  913
  915
  914
  10012
  GÖNÜL BAHÇESİ 99-2010
  GÖNÜL BAHÇESİ 99-2000
  GÖNÜL BAHÇESİ-2001-2002
  GÖNÜL BAHÇESİ-2003-2004
  GÖNÜL BAHÇESİ-2005-2006
  GÖNÜL BAHÇESİ-2007-2008
  GÖNÜL BAHÇESİ-2009-2010
  FIKIH KİTAPLARI-2010-13
  FIKIH GENEL 99-2009
  1999 YILI SOHBETLERİ
  2000 YILI SOHBETLERİ
  2001 YILI SOHBETLERİ
  2002 YILI SOHBETLERİ
  2003 YILI SOHBETLERİ
  2004 YILI SOHBETLERİ
  2005 YILI SOHBETLERİ
  2006 YILI SOHBETLERİ
  2007 YILI SOHBETLERİ
  2008 YILI SOHBETLERİ
  2009 YILI SOHBETLERİ
  2011 YILI SOHBETLERİ
  2010 YILI SOHBETLERİ*
  2013 YILI SOHBETLERİ
  2014 YILI SOHBETLERİ
  2015 YILI SOHBETLERİ
  2012 YILI SOHBETLER
  10013-
  15--
  1026
  1027
  1028
  1029
  1030
  1031
  1034
  1032
  1033
  1035
  1036
  1037
  1038
  1039
  1040
  1041
  BELGESEL-1
  BELGESEL-2
  NASİHATLER
  YILMAZ ÖZTUNA *
  TUNCAY ÖNÜR *
  İSMAİL YAĞCI 1
  İSMAİL YAĞCI 2*
  İSMAİL YAĞCI 3
  FUAD BOL (DİNİ)
  FUAD BOL NORMAL*
  FUAD BOL-CHP ZİH.
  E.B.EKİNCİ 2008-2011
  E.B.EKİNCİ 2012*
  E.B.EKİNCİ 2014
  E.B.EKİNCİ 2015
  16
  17
  1212
  A. DEMİRBAŞ 2011
  A. DEMİRBAŞ 2013
  A.DEMİRBAŞ 2014
  18
  23
  21
  39
  AHMET DSÖZLÜ2006
  AHMET DSÖZLÜ2007
  AHMET DSÖZLÜ2008
  AHMET DSÖZLÜ2009
  AHMET DSÖZLÜ2011
  AHMET DSÖZLÜ2010
  RAMAZAN AYVALLI 1
  RAMAZAN AYVALLI 2014
  24
  -25
  -35
  AYŞE HÜR 03-06 R
  AYŞE HÜR 2007-8.R
  AYŞE HÜR 2007-08 T
  AYŞE HÜR 2009 T*
  AYŞE HÜR 2010*
  AYŞE HÜR 2011T*
  AYŞE HÜR 2012 T
  AYŞE HÜR 2012 R
  AYŞE HÜR 2013 R
  AYŞE HÜR 2014 R
  AYŞE HÜR 2015 R
  -33
  66
  30
  52
  Erhan AFYONCU 1
  ERHAN AFYONCU 08-09
  ERHAN AFYONCU10-11
  ERHAN AFYONCU 12-13
  ERHAN AFYONCU 2014
  ERHAN AFYONCU 2015
  Y.BAHADIROĞLU 2008
  Y BAHADIROĞLU 2009
  Y BAHADIROĞLU 2011
  Y BAHADIROĞLU 2013
  Y BAHADIROĞLU 2014
  Y.BAHADIROĞLU 2015
  47
  60
  37
  OSMAN ÜNLÜ 2004
  OSMAN ÜNLÜ 2005
  0SMAN ÜNLÜ 2006
  OSMAN ÜNLÜ 2007
  OSMAN ÜNLÜ 2008
  OSMAN ÜNLÜ 2009
  OSMAN ÜNLÜ 2010
  OSMAN ÜNLÜ 2011
  OSMAN ÜNLÜ 2012
  OSMAN ÜNLÜ 2013
  42
  74
  40
  M.SAİD ARVAS 07-09
  M.SAİD ARVAS 2010.11
  M.SAİD ARVAS 2012-
  MSAİD ARVAS 2014
  50
  51
  43
  M.ARM.1
  M.ARM. 2
  M.ARM 4*
  M.ARMAĞAN 1998-99
  M.ARMAĞAN 2000-1
  M ARMAĞAN 2002-3
  M.ARMAĞAN-2004-5
  M.ARMAĞAN 2006-7
  M.ARMAĞAN 2008-9
  M ARMAĞAN 2010
  M ARMAĞAN 2011
  M ARMAĞAN 2012
  M.ARMAĞAN 2013
  M.ARMAĞAN 2014
  M.ARMAĞAN 2015
  46
  49
  61
  67
  46-
  45--
  CEMİL KOÇAK 2011-12
  CEMİL KOÇAK 2013-14
  44-
  47-
  45
  48-
  M.MİYASOĞLU 1
  M.MİYASOĞLU 2
  M.MİYASOĞLU 3
  M.MİYASOĞLU 4
  M.N.GENEL+94-98
  M.N 2004-07
  M.N 2008-11
  M.N 2012
  M.NİYAZİ 2014*
  M.NİYAZİ 2015
  506*
  506
  520
  YAZARLAR******
  AHMET KABAKLI --
  CAN ALPGÜVENÇ-İPSİZ RECEP
  İSKENDER PALA
  İBREHİM KARAGÜL 2008*
  CEMİL MERİÇ
  NEŞE TÜZEL 08-010
  METE TUNÇAY*
  Y.BÜLENT BAKİLER
  KEMAL ÇAPRAZ*
  OLCAY YAZICI
  Prof.ARMAN KIRIM
  AMERİKA-YAHUDİ -DÖNMELER
  LİSELER-O.PAMUK-ALİ ŞLERİATİ
  MÜSLÜMANIN HALİ
  MÜSLMANLARIN ÖZELLİKLERİ
  TEVFİK FİKRET
  AHMET SEVGİ***
  KADİR MISIOĞLU
  İHSAN MUSLU
  M.ALİ ALTINDAĞ
  ANLAYIŞ YAZARLARI
  MALKOM X
  503
  500
  502
  501
  ==SAĞLIK BÖLÜMÜ==
  MEYVE VE SAĞLIK 1
  MEYVE VE SAĞLIK 3
  TIBBI NEBEVİ
  SARAÇOĞLU VE SAĞLIK
  TIP TARİHİ***
  VİTAMİN-MİNARELELR
  ŞİFALI BİTKİLER
  HİKAYELER 1
  HİKAYELER 2
  ÖMER MUHTAR RUHU
  MATEMATİK
  İDARECİLİK BİLGİLERİ
  DEVA MARKET*
  999
  1007
  1008*
  =A.KADİR GEYLANİ KİTAPLIĞI-
  FUTUHUL GAYB
  FETHUR RABBANİ
  SIRRÜL ESRAR
  MESNEVİ****
  TEZKİRETÜL EVLİYA
  1009*
  1017*
  1010*
  1011
  ==ÖZEL BÖLÜM==
  KELAMİ DERGAHI HATIRALARI
  DİNİ HİKAYELER
  GÖZYAŞI MEDENİYETİ
  VATAN SEVGİSİ imandanmıdır sözü hadismidir?
  İNSAN HAKLARI EVR. BEYANNAMESİ
  DİYANET VE RİSALE
  a takımı
  524****
  523**
  520*
  515*
  517
  516
  518*
  519*
  520**
  521
  522*
  535*
  528
  514
  515
  516*
  529
  530
  YUSUF İLE ZÜLEYHA
  YASİN DE
  TEMELİN YERİ*
  GEZİ-ARVAS
  İBRETLİK ÖYKÜLER
  KÖY VE YAŞLI ANA
  HİZMET İNSANI
  TABAKATÜL KÜBRA-ŞARANİ
  MENKİBELER 2003*
  MENKİBELER 2004*
  MENKİBELER 2004-2
  MENKİBELER 2005*
  MENKİBELER 2005-2
  MENKİBELER 2006*
  MENKİBELER 2006-2
  MENKİBELER 2007*
  MENKİBELER 2007-2
  MENKİBELER 2008*
  MENKİBELER 2008-2
  MENKİBELER 2009*
  MENKİBELER 2009-2
  MENKİBELER 2010*
  MENKİBELER 1010-2
  MENKİBELER 2011*
  MENKİBELER 2011-2*
  MENKİBELER 2012*
  MENKİBELER 2012-2
  MENKİBELER 2013*
  NASİHATLER 2006
  NASİHATLER 2007
  NASİHATLER 2008
  NASİHATLER 2009
  NASİHATLER 2010
  NASİHATLER 2011
  NASİHATLER 2013
  NASİHATLER 2012
  HİNDİSDAN EVLİYALARI
  MISIR EVLİYALARI
  BAĞDAT-BASRA - EVLİYALARI
  HZ ADEM PEYGAMBERİMİZ
  HZ ÖMER
  HZ.ALİ
  HİNDİSTAN EVLİYALARI
  İZNİK EVLİYALARI
  EDİRNE EVLİYALARI
  DENİZLİ EVLİYALARI
  BURSA EVLİYALARI
  TRAKYA EVLİYALARI
  GELİBOLU EVLİYALARI
  BALIKESİR EVLİYALARI
  MANİSA EVLİYALARI
  HAYATIM ROMAN 1
  HAYATIM*ROMAN 2009
  HAYATIM ROMAN 2000
  HAYATIM ROMAN 2001-2008
  HAYATIM ROMAN 2009
  HAYATIM ROMAN 2010
  HAYATIM ROMAN 2011
  HAYATIM ROMAN 2012
  HAYATIM ROMAN 2013
  TARİHDEN 1 YAPRAK
  İZ BIRAKANLAR 1*
  İZ BIRAKANLAR 2*
  İZ BIRAKANLAR 3*****
  İZ BIRAKANLAR 4***
  İZ BIRAKANLAR-İRFAN 1
  İZ BIRAKANLAR-İRF2
  İZ BIRAKANLAR-İRF3
  İZ BIRAK İRF 2014
  NİZAMÜLMÜLK-SİYASETNAME
  1007*
  117*
  =İMAMI GAZALİ KİTAPLIĞI0
  KİMYAYI SAADET*
  EL-MUNKIZU MİN-EDDALAL
  LEDÜN RİSALESİ
  TEVHİD RİSALESİ
  ALDANANLAR
  MÜKAŞEFATÜL KÜLÜP
  İHYA ULUMİDDİN
  MİFTAHUL KULUP
  NEFS MUHASEBESİ
  TASAVVUF BAHÇESİ
  İSLAM HUKUKU-
  505
  127
  E-KİTAP İNDİR
  RAHİM ER-CHP
  RAHİM ER TARİHİ
  EN SOHBETLER
  ENVER ABİ HATIRASI 1A
  ENVER ABİ HATIRASI 2
  ENVER ABİYLE HATIRA 3
  İHLASIN BATIRILIŞI
  SABRİ TANDOĞAN K.
  550
  551
  552
  ==M.İBNİ ARABİ KİTAPLIĞI=
  FUSÜSÜL HİKEM
  LÜBB-ÜL LÜB
  Fİ MUALLAKI GAYBI İLM
  ŞEYTANIN HİLELERİ
  SOMUNCUBABA PDF
  MESNEVİ C-1
  523*
  540
  541
  585
  ===EVLİLİK AİLE===
  EVLİLİK REHBERİ
  HUZURUN KAYNAĞI AİLE*
  huzurlu aile O.N.T
  TESETTÜR FARZ
  DİNİMİZDE KADIN
  NİKAH KIYMA
  DEDE YETİMİ
  MÜSLÜMAN NASIL OLUR*
  TALAK-BOŞANMA
  KADINA BOŞAMA HAKKI
  ŞAHİTLİK
  HAYZ-KÜRTAJ
  KADIN SAHABİ-EVLİYA
  ÇOCUK HAKKI- EĞİTİMİ
  ÇOCUK PINARI
  ÇOCUK GELİŞİMİ
  GÖRGÜ
  RÜYA -YEMEK
  BEBEK BAKIMI *
  GENÇLİK VE EĞİTİM*
  KADINA DAİR*
  AİLE YUVASI-O.N.T
  EVLİLİK VE MAHREMİYETLERİ
  KADIN İLMİHALİ
  HZ.HATİCE-FATIMA
  EVLİLİK M.PAKSU**
  PEDAGOJİ-SIZI
  COĞRAFYA-SIZI
  AİLE-SEMERKAND
  YETİM HAKKI
  590*
  591*
  592*
  593*
  594*
  595*
  596*
  597
  598*
  599***
  597*
  --SORULAR BÖLÜMÜ--
  KİMSEYE KARIŞMAMALIMI
  SORULAR
  HALİL ÖNÜR 1
  6004*
  6002
  6001*
  598
  6011-
  6007*
  60017
  60018
  60019
  60020
  60021
  6009
  gizlenentarihimizblogspot
  HZ.İSA FİLMİ
  M.E.C. 1-4
  M.E.C.,İMAN
  M.E.C.GÜNCEL
  M.E.C. HAC
  M.E.C.HİZMET
  M.E.C. EĞİTİM
  M.Z.K.-TASAVVUFÖZEL
  M.Z.K. T.AHLAK 1-3
  M.E.C.BAŞYAZI-İSLAM
  M.E.C. DENGELER
  M.E.C.T YOLU
  M.E.C. TEFSİR
  M.E.C. FETİH
  MEC. ÇİLE
  REHBER DER 1-14
  REHBER DER 15-25
  REHBER DER 26-35
  REHBER DER 35-43
  REHBER DER 44-53
  REHBER DER 54-63
  REHBER DER 64-72
  REHBER DER 73-82
  REHBER 83-91
  REHBER 92-101
  REHBER 102-111
  REHBER 112-121
  REHBER 122-130
  REHBER 131-139
  REHBER 140-146
  6032
  6033
  119---
  120---
  121111
  BURHAN DER 25-36
  6035
  6036
  6037
  6038
  6039
  6040
  6041
  6042
  1006*
  6043
  6050
  6049
  1005*
  117*****
  116***
  114
  115
  113
  1026-
  6051
  6048
  6047
  6053
  6054
  6055
  YEZİD
  6056
  6057
  6058
  6059
  6060--
  7852147
  456654
  6069----
  111
  100
  112
  6060
  6061
  6062
  6063
  6064
  6065
  6066
  6067
  6068
  6069--
  6070-
  6072-
  6077-
  6071-
  6069
  6070
  60741
  HALİFELİK********
  HALİFELİK 2
  ALTIN ORAN
  ALİ İMRAN 104
  ALİ İMRAN 142
  HAREKELENME
  AHKAF 5
  ESRA RLI KÖŞE
  ARAF 180
  NİSA 101- SEFERİ
  MUHAMMED-31.AYET
  TÖVBE-5
  RAHMAN 39
  NİSA 59-ULUÜLEMRE İTAAT
  FURKAN 3
  EN-AM 143 AYETİ
  HUD SURESİ
  YUSUF SURESİ
  6079
  6080
  PAŞA
  ********YASİYETİM*************
  FIKRALAR
  TÜRKÇE İBADET OLMAZ
  SALEBE KISSASI
  *******tağut nedir
  MEŞHUUR BİR HADİS
  xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
  9012
  9013
  9001
  9000
  6094
  6093
  6095
  7010
  7019
  6092
  6091
  137
  136-
  135-
  GURABA 1-5
  GURABA 6-10
  GURABA 11-14
  GURABA 5-15-16
  141-
  GÜLLER VE DİKENLER
  ===M.N.ÖZFATURA==
  CHP VE PARALEL
  İNANÇ DÜNYASI
  GELİŞEN TÜRKİYE*
  YENİ ANAYASA
  İSLAM DÜNYASI
  TÜRK DÜNYASI*
  OSMANLI
  BATININ İÇ YÜZÜ*
  abd *
  T. İSRAİL
  T.MISIR
  SURİYE
  İNGİLİZLER
  FRANSA
  ALMANYA
  BULGARİSTAN
  IRAK
  İRAN
  ASYANIN ÇİLESİ*
  HİNDİSTAN
  PAKİSTAN
  KAFKASYA
  ODTÜ-FİLİSTİN
  KIBRIS*
  YUNANİSTAN*
  AFRKANIN ÇİLESİ
  BALKANLAR*
  RUSYA-ÇEÇEN
  AB-AGİT
  ERMENİ-PATRİK*
  BOR VE MADENLER*
  yağmur atsız-genel
  fatma tuncer b.
  fatma tuncer 2014
  barborousoğlu
  7000
  7001
  7002
  7003
  8001
  ayşe özkan 2014
  cuma sayfası
  nevzat tarhan 2014
  m.nuri yardım 2014
  salihoğlu 2014
  prof sefa saygılı 1
  nuray alper 1
  MN ÖZF. SON YAZILAR
  nebilerin şehidlerin gıbta ettii kimseler
  nevzat pakdil
  8002*
  8004*
  800005
  79865
  garib başladı garip bitecek
  ölüm ötesi tarihi 1
  ölüm ötesi tarihi 2
  bireysel gelişim
  ekonomi
  cazim gürbüz*
  441011
  441000
  44101
  10044
  7004
  7005
  70089-
  7006-
  70055-
  70059-
  70056
  70069-
  700157
  HASAN TÜLÜCEOĞLU-DÜZCE
  OSMAN ÜNLÜ ÖZEL
  OSMANLI-M.ORUÇ
  BATININ İSLAM DÜŞMANLIĞI
  BAYRAM- M.ORUÇ
  ergün diler 2011
  ergün diler 2012-1
  ERGÜN DİLER 2013
  ERGÜN DİLER 2013-2
  ERGÜN DİLER 2014-1
  İHSAN UZUNGÜNGÖR AB
  M.Ş.EYGİ 2005
  M.Ş.EYGİ 2006-1
  M.Ş.EYGİ 2006-2
  M.Ş.EYGİ 2007*
  M.Ş.EYGİ 2008-1
  M.Ş.EYGİ 2008-2
  M.Ş.EYGİ 2009-1
  M.Ş.EYGİ 2009-2
  M.Ş.EYGİ 2010-1
  M.Ş.EYGİ 2011-1
  M.Ş.EYGİ 2011-2
  M.Ş.EYGİ 2012-1HV
  M.Ş.EYGİ 2012-2HB
  M.Ş.EYGİ 2013-1
  M.Ş.EYGİ 2013-2
  M.Ş.EYGİ 2014-1
  M.Ş.EYGİ GENEL
  eygi-reform
  eygi-diyaloğ
  eygi-kuran-meal
  eygi-halife
  eygi-erm-yahudi
  eygi-müslümanlar
  eygi-hadis
  eygi-cemaat
  eygi-bilmek-
  eygi-osmanlı
  eygi-fitne
  eygi-tarih
  eygi-batı sömürge
  eygi-doğru itikat
  ismail gaspıralı
  7020
  70057-
  70058
  .70059
  1010
  7030
  70088
  ==EVLİYALAR===
  ABDULLAH BİN MUBAREK
  SİLSİLEİ ALİYE*
  SÜFYAN, SEVRİ
  ABDULHALIK GONCDİVANİ
  samsun evliya atlası
  BEHLÜL DANA-MENKİBELER
  DAVUDU TAİ
  ABDULLAH DEHLEVİ
  batı batı batı
  fudayl bin iyad
  habibi acemi
  hasan basri hz.
  PEDAGOJİ
  ASTRONOMİ
  BİYOLOJİ
  yeni dünya düzeni
  USÜL İSLAM D.1-5
  USÜL İSLAM D 6-10
  USÜL İSLAM D 11-15
  USÜL İSLAM D 16-20
  70050
  70065
  70063---
  70064---
  70066--
  70067-
  70062
  70063
  70064
  70066
  70067
  70068
  70069
  70070
  TARİHİ HİKAYELER
  hilmi yavuz-GENEL
  HİLMİ YAVUZ 96-2001
  HİLMİ YAVUZ 02-04
  HİLMİ YAVUZ 05-07
  hilmi yavuz 08-10
  hilmi yavuz 011-13
  HİLMİ YAVUZ 2014
  h
  hh
  hhh
  70081
  ***OSMAN ÜNLÜ KONULAR
  TEVEKKÜL*
  KALP**
  ÖLÜM-ÖMÜR
  NAMAZ*
  İLİM
  DÜNYA -----------------
  ALİM
  MESUT OLMAK*
  MÜSLÜMAN
  BAYRAM*
  SABIR *
  NEFS**********ruh
  AKIL
  ***KİBİR------*****
  NİMET
  DİL
  NİYET
  HAK
  EDEP
  İBADET*
  KÖTÜ HUYLAR
  ŞÜKÜR
  KADER
  SEVGİ
  iyilik-kötülük
  GÜNAH
  MERHAMET
  SOHBET
  VAKİT
  DUA
  DOST
  İBADET
  GAFLET
  EMRİ MAĞRUF
  EVLAT.ANA BABA
  KABİR
  TÖVBE-----------
  ORUÇ.
  İMAN
  İHLAS
  FİTNE
  TEFEKKÜR
  MARİFET
  ŞEFAAT
  HELEKEL MÜSEVVİF
  SIKINTI SEBEBİ
  BİDAT
  TÜCCAR
  İSRAF
  MUCİZE
  KANDİLLER
  GIYBET*
  TİCARETTE
  MİRAC***
  KİBİR
  TASAVVUF ***
  1009---
  1008
  1009
  70071
  70072-
  700801-
  anadan oğullara mektup
  LANET etmek
  HEDİYELEŞMEK
  KATILIM BANKASI
  HACAMAT
  medine vesikası
  kişisel gelişim tuzakları
  gayrimüslim
  prof yener öztürk
  DÜNYADA EN ZOR ŞEY DİN KİTABI YAZMAKDIR
  TOPRAĞA SECDE
  10011
  518---
  519
  520---
  521---
  45678---
  AKP İLE 12 YIL
  y.kaplan tüm yaz
  Y.KAPLAN-OSMANLI
  yusuf kaplan-26-17
  selim ileri tüm y
  Y.KAPLAN 16
  kuran islamı dedikleri
  Y.KAPLAN OSMANLI 1
  YİĞİT BULUT TÜM Y
  ==VUSLAT DERGİSİ==
  VUSLAT 2001
  VUSLAT 2002
  VUSLAT 2003-6
  VUSLAT 2003-11
  VUSLAT 04-28-35
  VUSLAT 04-36-43
  VUSLAT 05-44-53
  VUSLAT 06-54-62
  VUSLAT 2006-64
  1***
  2007-1
  7-2
  7-3
  7-4
  2007-5
  2007-6
  2007-7
  2007-8
  2007-9
  2007-10
  2007-11
  2007-12
  2008-1
  2008-2
  21***
  22***
  23***
  24***
  25****
  26***
  27***
  28***
  29***
  30***
  31***
  32***
  YAĞMUR DER 1-8
  YAĞMUR 8-13
  YAĞMUR 14-20
  YAĞMUR 21-26
  YAĞMUR 27-31
  YAĞMUR 32-37
  YAĞMUR 38-42
  YAĞMUR 43-48
  YAĞMUR 49-54
  YAĞMUR 55-60
  YAĞMUR 61-66
  YAĞMUR 67-72
  YAĞMUR 73-79
  1561--
  1562---
  1563---
  RAHLE DER 2-22
  RAHLE DER 25-27-51-54
  RAHLE 28-31
  RAHLE 32-35
  RAHLE 36-39
  RAHLE 41-45
  RAHLE 46-51
  1570***
  1571---
  1572---
  1573---
  1574----
  1575----
  1576---
  1577----
  1578---
  1579---
  456545
  1580---
  1581--
  1582--
  1583--
  1584---
  1585--
  1585---
  1586--
  45---
  44----
  HÜKÜM A-1
  MEFATİHÜL GAYB
  KUŞEYRİ RİSALESİ
  TABERİ TEFSİRİ
  EBULLEYS S. TEFSİRİ
  NEVAKIDUL İSLAM ŞERHİ
  mürtedin cezası
  kabir alemi-SUYUTİ
  HIZLI OKUMA TEKNİĞİ
  beşiktaş müftülüğü
  ETE KEMİĞE BÜRÜNMEK
  YENİ ÜMİT 1-10
  YENİ ÜMİT 11-20
  YENİ ÜMİT 21-29
  YENİ ÜMİT 30-36
  YENİ ÜMİT 37-46
  YENİ ÜMİT 46-56
  YENİ ÜMİT56-62
  YENİ ÜMİT 63-69
  YENİ ÜMİT 70-78
  YENİ ÜMİT 79-84
  YENİ ÜMİT 85-90
  YENİ ÜMİT 90-96
  YENİ ÜMİT 97-102
  YENİ ÜMİT 103-108
  109***
  511
  512----
  513-----
  80022---
  80016--
  80015---
  80014---
  80012
  80013-
  terEddütler
  sermedkadir.de
  yezidiler ve adiy bin misafir hz.
  ŞAH İSMAİL-SAFEVİLİK-ALEVİLİK
  kişisel gelişim***m.k.topaloğlu
  biizim yemekler
  ABBASİ-EMEVİ
  BAYBARS-BELEK BEY
  BADİUSSAMAN 7-123
  BADUSSAMAN-5-114
  BADİUSSAMAN 5--107
  BADİUSSAMAN 4-86-92
  BADİUSSAMAN 3-70-84
  BADİ USSAMAN 2-60-67
  BADİ USSAMAN 1-56
  bediussaman
  MÜFİT YÜKSEL 2012
  MÜFİT YÜKSEL 2014*
  TEVHİİDİLİK DİİNİ Mİ
  ***TUAREGLER***k.afrikadaki türkler
  ==KÖPRÜ -53-55
  KÖPRÜ 56-60
  KÖPRÜ 61-63
  KÖPRÜ 64-65
  KÖPRÜ 66-69
  KÖPRÜ 71-73
  KÖPRÜ 74-75
  KÖPRÜ 76-78
  KÖPRÜ 80-83
  KÖPRÜ 84-87
  KÖPRÜ 88-91
  KÖPRÜ 92-94
  KÖPRÜ 96-98
  KÖPRÜ 99-103
  KÖPRÜ 104-106-2
  KÖPRÜ 107-108-113-119
  KÖPRÜ 124-125
  355----
  4552
  4551
  4550--
  4551--
  28-31
  802
  803-*
  SOHBETTE NELER KONUŞULMALI
  ayasofya açılmalı
  süleyman şah kimdir
  osman öndeş
  abdulhamid kırmızı
  salim aydüz-osmanlıda bilim
  osmanlıda ilmi hayat 1
  m.yüksel ve kaybolan camileriimiz
  kemal karpat
  halil inalcık
  kemal arkun-osmanlı
  makaleler -her konu
  ERMENİ YALANLARI
  d.mehmet doğan-hv09-1
  d.mehmet doğan hv09-2
  d.mehmet doğan-vakit
  d.mehmet doğan-vahdet
  dokunmayın bacıma *
  sistani -tam ilmihal
  GÜLÜMNET-SÖZLÜK
  GEZİ YAZILARI
  S.E.Yİ TENKİD EDEN SEFİLLER
  322--
  320---
  321---
  325----
  326--
  322-
  320-
  319--
  318---
  563
  piri sami hz.
  reyhani hz.
  gülden bülbüllere1
  gülden bülbüllere 2
  gülden bülbüllere 3
  gülden bülbüllere 4
  teveccüh sohbetleri
  dede paşa hz.sohb.
  ADAB***
  MİNAH .A ARVASİ*
  İŞARETLER
  MEKTUBATI SEYDA
  TÜRKİYE TAKVİMİ 2000
  TÜRKİYE TAKVİMİ 2010
  DEKART-SOKRAT
  MARİFETNAME*
  300235
  30031
  30030
  30028
  30027
  30026
  --- TÜRKÇE BÖLÜMÜ--
  DİNİ TABİRLERİ BOZMAK*
  DİL YARASI 1
  DİL YARASI 2*
  TÜRK DİLİ 1A
  TÜRK DİLİ 1B
  TÜRK DİLİ 2
  boş
  SU KASİDESİ
  ŞİİR DÜNYASI
  SABAHAT EMİR
  OSMANLICA****
  ATASÖZLERİNİ DOĞRU ANLAYALIM
  İSLAMİ EDEBİYAT
  ROMAN ÖZETLERİ-
  ÜMMİ SİNAN DİVANI
  NİYAZİ MISRİ DİVANI
  AHMET KUDDİSİ DİVANI
  EŞREFOĞLU-DİVANI HULİSİ
  CELALİ BABA DİVANI
  SALİH BABA DİVANI
  KUL İHVANİ DİVANI
  YUNUS EMRE DİVANI*
  BAĞDAT KADIS VE EŞKİYA
  SIZINTI-DİL
  SIZINTI-BİYOĞRAFİ
  ZİYA PAŞA
  30022
  ----
  ==TASAVVUF BÖLÜMÜ==
  MİNAH-İŞARETLER
  MİFTAHÜL KULÜB-
  KERAMET
  DOST KAZANMA KİTABI*
  UMUT RÜZGARLARI-ROMAN
  EVLİYANIN VASIFLARI*
  EVLİYALAR ANSİKLÖPEDİSİ*
  RABITA ŞİRK DEĞİLDİR*
  VELİDEN YARDIM İSTEMEK*
  İNSANI KAMİL-O.N.T.*
  GÜZEL AHLAK 1*
  GÜZEL AHLAK 2*
  MÜSLÜMAN AHLAKI*
  İSLAM AHLAKI*
  TİCARET AHLAKI
  ticaret ahlakı 2*
  SİYASİ AHLAK *
  KÖTÜ AHLAK*
  KÖTÜ HUYLAR 1*
  KÖTÜ HUYLAR 2*
  KÖTÜ HUYLAR 3*
  KÖTÜ HUYLAR 4*
  KİBİR-KUL HAKKI*
  SABIR-ŞÜKÜR
  TAKVA-TEVAZU*
  TÖVBE*
  TEVEKKÜL 1
  TEVEKKÜL 2*
  SAFAHAT*
  TEFEKKÜR*
  TASAVVUFUN DOĞUŞU
  TAS.DOĞUŞU 2
  AVARIF ÜL MEARİF-
  KİTABI ZÜHD
  KUŞEYRİ RİSALESİ
  TASAVVUFA GİRİŞ
  mevlana kitaplığı
  TASAVVUF KÖŞESİ
  TASAVVUF NEDİR
  TASAVVUF-LAMELİF
  TASAVVUF-HABİBULLAH
  TASAVVUF-KONAK
  TASAVVUF-SADABAT
  TAS.TAHAVİ.REYHAN.KEVSER
  TASAVVUF-REYHANG
  TASAVVUF TERİMLERİ
  TASAVVUF ÜMİT
  TASAVVUF O.N.TOPBAŞ
  RAHMET-İSRAF O.N.T.
  ZİKİR-BABA.FUAD.HABİB
  TARİKAT-MELHEMLU
  ŞEYTANIN HİLELERİ 1*
  ŞEYTAN-KALBİN SESİ
  ŞEYTAN
  GIYBET-GENÇLİK
  EDEP-EMANET
  İHLAS-SEVGİ
  NEFS VE HİLELERİ
  NEFSİN TESKİYESİ 2
  NEFSİN TESKİYESİ 1
  NEFS TERBİYESİ
  KALBİN HALLERİ-YAKİN*
  DÜNYA NEDİR*
  ÖLÜM SON NEFES ONT.*
  ÖLÜM VE SONRASI*
  RUH VE ÖLÜM*
  KABİR ALEMİ-SUYUTİ*
  ARKADAŞLIK
  ŞEHİD OLMAK
  ZENGİNLİK-FAKİRLİK
  MUCİZE-KERAMET
  SIKINTILARIN KAYNAĞI*
  KALPLERİN KEŞFİ*
  TASAVVUF BAHÇESİ
  EL LÜMA K,TABI*
  TEVEKKÜL
  SOMUNCUBABA-tasavvuf
  TASAVVUF-SORULAR
  TASAVVUF-DERVİŞAN
  NEFSİN TERBİYESİ
  İSLAM DER-TASAVVUF
  356---
  ---TARİH BÖLÜMÜ---
  TARİH VE MEDENİYET*
  HAREM-TERAKKİ-JÖN
  PADİŞAHLAR İÇKİ İÇMEZDİ
  MECELLE-A.HAYDAR HOCA
  İSTANBUL-BURSA
  B.OSM.TARİHİ-HASIRCI
  TARİH ŞUURU 1
  TARİH ŞUURU 2*
  TARİH ŞUURU-3
  MÜSLÜMAN İLİM ÖNCÜLERİ
  TÜRK DEVLETLERİ*
  İSLAM TARİHİ*
  İSLAM TÜRK SANATI
  İSLAM KÜLTÜRÜ- ALİMLER
  İSLAM MEDENİYETİ*
  ABDULHAMİD HAN*
  SELÇUKLU-
  B OSMANLI TARİHİ
  B.OSMANLI.
  osmanlı tarihi O.N.T.*
  FAZİLET MEDENİYETİ O.N.T.
  FAZİLET MEDENİYETİ ONT.2
  OSMANLI M.ORUÇ*
  SORULARLA BİLİNMEYEN OSMALI
  1001 OSMANLI 2003
  1001 OSMANLI 2005
  1001 OSMANLI 2006
  OSMANLI HUKUKU-700
  OSMANLI -SON ADA
  OSMANLI-KARDEŞ KATLİ
  BİLİM TARİHİ*
  AHMET ŞİMŞİRGİL.COM
  VAHDETTİN HAN HAİN DEĞİL*
  MEDİNE MÜDAFASI
  ÇANAKKALE HARBİ
  RUS ZALİMİ-ÇERKESLER
  ENDÜLÜS VE ÇERKES ETHEM
  ÜLKELER TARİHİ*
  İSLAM KİTAPLARI
  SAKLI TARİH*
  ŞEYH SAİD-MENEMEN
  MENDERES-İNÖNÜ
  DERSİM VİDEOLARI
  SARIKAMIŞ DRAMI
  TÜRKLERİN İSLAM VE SÜRGÜNÜ
  OSMANLI.ORG*
  31 MART -CAN MEHMET
  SOM.BABA TARİH
  TARİH KALESİ.COM
  TAHAVİ-TARİH
  MİNARENET.TARİH
  TARİH TARİH-İLKÇAĞ
  TARİH TARİH-ORTAÇAĞ
  TARİH TARİH-OSMANLI
  TARİH TARİH-CUMH.
  TARİH TARİH-TÜRK D.
  TARİH TV RADYOLARI
  ALİ EREN EVLİLİK
  MİMAR SİNAN*
  İBADET*******
  EFKAR-İTTİHAT.ORG
  TÜRKALEMİYİZ.COM*
  FELSEFE TARİHİ
  MEZHEPLER TARİHİ
  MİLLİ MÜCADELE
  TARİH SOHBETİ
  İSLAM SANAT TARİHİ
  ANADOLU BEYLİKLERİ
  OSM.TARİH GAZETESİ
  OSMANLILARDA İLMİ HAYAT
  2. ABDULHAMİT HAN DÖNEMİ
  İHVANLAR-TARİH
  İSL.ANAHTARI-TARİH
  GENEL TÜRK TARİHİ
  ORTAÇAĞ TARİHİ
  TEFEKKÜR-TARİH
  NECATİ AKSU.NET
  TARİHENOT DÜŞ.COM*
  TÜRKTARİHVORDPRES
  OSMANLIDA BİLİM*
  E-TARİH MİMARLIK
  ***BÜTÜN LİNKLER
  TARİH ORG MAK 1
  TARİH ORG MAK 2
  TARİH ORG MAK. 3
  TARİH ORG MAK 4
  TÜRK DEVLETLERİ
  BİYOĞRAFİLER
  TARİHŞUURU.COM
  DERKENAR DERGİSİ
  ASIM KOKSAL TARİHİ
  SIZINTI-TARİH 1
  SIZINTI-TARİH 2*
  SIZINTI-TARİH 3
  SIZINTI-içtimai
  HARF DEVRİMİ
  DÜNDEN BUGÜNE 1
  DÜNDEN BUGÜNE 2
  TARİHİN ARKA ODASI 1*
  TARİHİN ARKA ODASI 2
  MEDENİYET-
  ZİYA NUR-TARİH ANLAYIŞI
  UNUTULMAZ TARİH
  TARİHİ VAHDET-
  KARDELEN*
  TEFEKKÜR
  MAKALELER-AÇ
  İSLAM TARİH ANSİKLÖPEDİSİ
  OSMANLI-FETİH-SMRK
  Y.ÜMİT KÖPRÜ TARİH
  VAKIFLAR-YÜ
  1203
  1204
  1205
  1206
  1207
  1210
  1211
  1212-
  213---
  214-
  ÜMRAN 205
  ÜMRAN 208
  ÜMRAN 211
  ÜMRAN 214
  ümran-8-28 şubat
  ümran 219
  ümran 222
  ümran 225
  ümran 228 sk
  ümran 231
  ümran 234
  ÜMRAN 237
  ümran 40
  umran 43
  ümran 46
  ümran 49
  ümran 52
  ümran 55
  ümran 58
  ümran 61
  ümran 64
  ümran 67
  ümran 70
  ümran 73
  ÜMRAN 76-2828 ş
  ÜMRAN 79
  ümran 82
  ümran 85
  ümran 91
  ümran 88
  ümran 94
  ümran 97
  ümran 100
  ümran 104
  ümran 107
  ümran 110
  ümran 113
  ümran 117
  ümran 120
  ümran 124
  ümran 126
  ümran 129
  ümran 133
  ümran 137
  ümran 141
  ÜMRAN 145
  ÜMRAN 149
  ÜMRAN 153
  ümran 156
  ümran 160
  ümran 164
  ümran 168
  ümran 172
  ümran 176
  ümran 180
  ümran 184
  ümran 188
  ümran 192
  ümran 196
  ümran 198
  ümran 202
  294
  295
  296
  297
  298
  299
  300
  301
  302
  BATINI VE MİLLİYET
  -DIŞ POLİTİKA
  kuranı anlama M...1
  MUSTAFA AYDIN 1
  703
  İSLAMDA
  İSLAM DÜŞÜNCESİ DEME
  MODERNİZİM--SEKÜLER
  CEZAYİR
  MUSTAFA İSEN-DIŞ P
  TARİHİN SONU
  ABDURRAHMAN ASLAN
  ARNAVUTLUK
  İÇ POLİTİKA
  OSMANLI KİMLİĞİ
  BOSNA
  SOMALİ
  KOSOVA
  MUSTAFA ÖZEL
  SİYASİ MEZHEPLER
  AYDIN DRAMI
  ÜMRANDAN***
  EDEBİYET DENE
  FUNDAMENTALİZM
  KEŞMİR
  SUDAN
  MISIR
  TOPLUMSAL ÇÖKÜŞ
  İSLAMDA KADIN
  KELAM İLMİ 1
  SÜNNET KAVRAMI
  700
  DEMOKRASİ
  ORTADOĞU
  TM KT
  KIRK AMBAR
  İNSAN HAKALRI
  DİYALOĞ
  BATILILAŞMA
  **SULTANA İSYAN
  CEMAATLEŞME
  KAFKASYA--
  DÜNYA
  TASAVVUF-OLUMSUZ
  FIKIH
  MEDYA
  İSRAİL-KÜDÜS
  77-80 SAĞ SOL OLAYLARI
  İNGİLTERE MEKTUBU
  ümran önsözü
  TOPLUMSAL ÇÖKÜŞ 2
  İSLAMCILIK VE SOL
  İRAN*
  AVRUPA
  FİLİSTİN
  EY İMAN EDENLER
  KURANA DÖNÜŞ MÜŞ
  ÇÖZÜM SÜRECİ
  TÜRKİYE
  FİTNE-
  İNSANIN TABİATI
  kuranla cihad
  hariciler*
  ABDULLAH YILDIZ 1*
  *
  **
  CELALEDDİN VATANDAŞ
  ABDURRAHMAN EMİROĞLU
  BURHANEDDİN CAN
  A.YÜKSEL ÖZEMRE
  HALUK BURHAN
  TEYMİYYE
  EKREM SAĞIROĞLU
  ***
  ****
  600
  601
  606
  624
  607
  608
  617
  SEMERKAND..DER
  TASAVVUF KLASİKLERİ
  TASAVVUF-S
  DÜNYA HALİ
  TAVAN ARASI
  DİN ADINA KONUŞMAK
  ESHAB
  EVLAT FİLMİ***
  BİNBİR DAMLA 1
  KURAN İSLAMI DİYENLER**
  SEMERKAND 2000
  SEMERKAND 2001
  SEMERKAND 2002
  SEMERKAND 2003
  SEMERKAND 2004
  SEMERKAND 2005
  SEMERKAND 2006
  SEMERKAND 2010
  SEMERKAND 2011
  SEMERKAND 2012
  SEMERKAND 2013
  SEMERKAND 2014
  SEMERKAND-GENEL
  413
  414
  415
  416
  417
  418
  419
  ==ALTINOLUK DER.==
  ALTINOLUK 1986-10
  ALTINOLUK 1987-22*
  ALTINOLUK 1988-34
  ALTINOLUK1989-48
  ALTINOLUK 49-55
  ALTINOLUK 56-62
  ALTINOLUK 63-69
  ALTINOLUK 70-76
  ALTINOLUK 77-85
  339
  338
  337
  336
  335
  ALTINOLUK 86
  ALTINOLUK 87
  ALTINOLUK 88
  ALTINOLUK 89
  ALTINOLUK 90
  ALTINOLUK 91
  ALTINOLUK 92
  ALTIN 93
  ALTIN 94
  ALTIN 95
  ALTIN 96
  ALTIN 97
  ALTIN 98
  ALTIN 99
  ALTIN 100-94
  ALTIN 101
  ALTIN 102
  ALTIN 103
  ALTIN 104
  ALTIN 105
  ALTIN 106
  ALTIN TASAVVUF 1
  ALTIN NEFS 1
  YENİ ÜMİT TASAVVUF
  ALTIN 107
  108
  109
  110-
  111-
  112-
  113---
  114----
  115---
  116---
  117---
  118----
  GÖNÜL DER
  TEVEKKÜR DER
  BURHAN DER
  ANLAYIŞ DER
  İLMİ ARAŞTIRMA DER
  SEMAZEN DER
  FEYZ DER
  GENÇ BİRİKİM DER
  İKDİBAS DER
  KARDELEN DER
  KARAKALEM.DER
  SOMUNCU BABA
  YÜZAKI NİSAN
  RİBAT DER
  ZAFER DER
  İSLAMİ İLİMLER
  CÜBBELİ TEKE TEK
  RİBAT -A BÜYÜK
  RİBAT A.AKPINAR
  BURHAN DER 25
  BURHAN 26
  BURHAN 27
  BURHAN 28
  BURHAN 29
  BURHAN 30
  BURHAN 31
  BURHAN 32
  BURHAN 33
  BURHAN 34
  BURHAN 35
  BURHAN 36
  BURHAN 37
  BURHAN 38
  BURHAN 39
  BURHAN 40
  BURHAN 41
  BURHAN 42
  BURHAN 43
  BURHAN 44
  BURHAN 45
  BURHAN 46
  BURHAN 47
  BURHAN 48
  BURHAN 49
  BURHAN 50
  BURHAN 51
  BURHAN 52
  BURHAN 53
  BURHAN 54
  BURHAN 55
  BURHAN 56
  BURHAN 57
  BURHAN 58
  BURHAN 59
  BURHAN 60
  BURHAN 61
  BURHAN 62
  BURHAN 63
  BURHAN 64
  BURHAN 65
  BURHAN 66
  BURHAN 67
  BURHAN 68
  BURHAN 69
  BURHAN 70
  BURHAN 71
  BURHAN 73
  BURHAN 74
  BURHAN 75
  BURHAN 76
  BURHAN 78
  BURHAN 79-BOŞ
  BURHAN 80
  BURHAN 81
  BURHAN 82
  BURHAN 83
  BURHAN 84
  BURHAN 85
  BURHAN 86
  BURHAN 87
  BURHAN 88
  BURHAN 89
  BURHAN 90
  BURHAN 91


Sitene Gazete Ekle

Anne Babaya Hürmet

Anne Babaya Hürmet

Bir toplumda nesiller boyu süren bir saygı geleneğinin yaşatılması, herkesin bir önceki nesle mensup insanlara, sırf büyük olmaları sebebiyle hürmetkâr davranmalarına bağlıdır.

Bir zamanlar küçüktük biz. Minicik ellerimiz abaküs boncukları üzerinde, içimizde bir neşe. Boyumuz yettiğince tebeşirle tahtayı karalar, sonra silerdik.

Anne babalarımız, biz doğduğumuz gün sevinçten başları göğe eren insanlarmış. Aman evladıma bir zarar gelmesin diyerek üzerimize titreyen, her türlü çileye katlanan şefkat kahramanları, canlarımız…

İlk tebessümümüz onlara ilk ödülümüzdü. İlk dişimiz, ilk kelimemiz, ilk adımımız, ilk okulumuz paha biçilemez birer hediyeydi.

Onlar biz doğduğumuz gün daha güçlü olmuşlar. Gece yarılarında, seher vakitlerinde sıcacık yataklarından bizler için kopmuşlar. Bazen sabahlara dek uyku nedir bilmemişler. Öyleyse doğrudur anne baba hakkının ödenmediği. Bundan mıdır Cenab-ı Mevlâ’nın ana babaya hizmeti cennet vesilesi kılmış olması? Yine Rabbimiz Kur’an-ı Kerim’de onlara “Öf bile demeyin” buyurmuş, anne babaya kelimenin tam, eksiksiz anlamı ile “iyi” davranmayı emretmiştir.

Bu sebeple evladı, torunu, akrabası olan yaşlılar kimsesiz kalmaz bizim inancımızda. Kimi kimsesi yoksa müminler sahip çıkar onlara. Modern zamanların icadı huzur evleri belki o zaman huzurlu bir barınak olabilir. Gariplere kol kanat geren bir vakıf hüviyetini kazanır o zaman. Yoksa ne huzur evleri ne de yaşlılar haftası yaşlılara vazifemizin karşılığı olabilir.

Ata da evlada muhtaç

Anne babamız bizi büyütürken nice çilelere katlanıp şefkat gösterdikleri gibi bizim de onlara hizmet etmemiz, şefkat göstermemiz gerekiyor. Küçükken bizim yardıma, ilgiye muhtaç olduğumuz gibi onlar da yaşlanınca bakıma, ilgiye ihtiyaç duyuyorlar.Karacoğlan bu hali ne güzel anlatır:

“Ellisinde yaşım yarısın geçti Altmışında yoluna yokuş düştü Yetmişinde biraz tebdilim şaştı Mertebe mertebe indirdin beni.

Sekseninde beratçığım yazıldı Doksanında kan damarım üzüldü Yüz yaşında azalarım çözüldü Bir sabi masuma döndürdün beni.”

Şeyh Sadî Şirazî Gülistan’da şöyle anlatıyor:

“Bir gün gençlik cehaletiyle anneme sert konuştum. Gönlü kırılarak bir köşeye çekildi ve ağlamaya başladı. Dedi ki:

– Demek çocukluk zamanını unuttun da beni böyle azarlarsın öyle mi?”

Şeyh Sadî sözlerini şu mealdeki şiirle bitiriyor:

“Gönlü incinmiş bir anne, oğluna sitem ederek şöyle dedi: Ey gözümün nuru! Çocukluk zamanını düşünseydin bana böyle dilin uzanmazdı. O zaman sen güçsüzdün ben güçlü. Bugün ise ben güçsüzüm, sen güçlü…”

Hizmet günahlara kefaret

Cenab-ı Mevlâ Kur’an-ı Kerim’de birçok yerde Allah’a imandan hemen sonra anne babaya iyilikten bahsetmiştir. Fahr-i Kâinat Efendimiz s.a.v. de bu meyanda emir ve tavsiyelerde bulunmuştur.

Anne babaya hizmetin günahlara kefaret olacağını Hz. Ömer r.a.’tan dinleyelim:

“Bir gün bir adam Hz. Ömer’e gelerek daha önceden bir adam öldürdüğünü ve bu günahına karşılık ne yapması gerektiğini sorar. Hz. Ömer r.a. adama:

– Annen sağ mı, diye sorar. Adam:

– Değil, deyince bu defa:

– Baban sağ mı, diye sorar. Adam:

– Evet, deyince:

– Ona iyilik ve ihsanda bulun, der ve şöyle devam eder: Eğer bu adamın annesi de hayatta olsaydı da adam ona iyilik ve ihsanda bulunsaydı cehennem ateşinin onu asla yutmayacağını umardım.”

Hayırlı bir evlat olmak cehennem ateşinden kurtulmaya vesileyken, anne babaya sert, kaba, kırıcı davranmayı gerektirecek sahici bir gerekçe nasıl bulabiliriz? Onların hal ve hareketleri incitici olsa dahi bu onların kusuru ve hatasıdır. Evladın sorumluluğunu değiştirmez. Unutmamak lazım, kişinin anne babası kendi tercihi değil, Allah’ın tercih ve takdiridir. Belki bu sebeple anne babaya isyan Allah’a isyandır.

Bir evin tek oğlu olan bir genç Allah Rasulü s.a.v.’e gelerek:

– Allah’tan sevap almak için hicret ve cihat etmek üzere sana bağlanıyorum, der.

Allah Rasulü s.a.v.:

– Annen baban hayatta mı, diye sorar. Genç:

– Evet, ikisi de yaşıyor, diye cevap verir.

– Allah’tan sevap istiyor musun?

– Evet, ya Rasulallah!

– Öyle ise annene-babana dön ve onlara iyi davran.” (Müslim)

Dinimiz anne baba haksız bile olsa, onların rızasını gözetmemizi emrediyor. Sadece dinin hükümlerine aykırı durumlarda onlara muhalefet edilir. Bunların dışında hiçbir sebep evladın anne babasının maddi ve manevi ihtiyaçlarını ihmal etmesine, onlara kırıcı davranmasına mazeret olamaz.

Saygı gösteren saygı görür

Yüksekçe bir dağa tırmanmak gibidir yaşlanmak. Çıktıkça nefes kesilir, güç tükenir belki ama atılan her adımda görüş açısı daha bir genişler. Beden bakımından gençlikten çok daha geride olan ihtiyarlık, aklî tecrübe ve olgunluk yönünden ömrün zirvesi durumundadır. Onlar dünle bugün arasında bir köprü, kültürümüzü ve değerlerimizi yarına taşımamızı sağlayan vasıtalardır.

Bugün genç olan yarın yaşlanacak. Rabbimizin koyduğu kanun gereği hayat ölümle nihayetlenir. Ömrü yetenlerin ulaştığı son durak olan yaşlılık ise dünya hayatının saman alevi gibi parlayıp sönüveren kısacık bir süre olduğunu idrak ettiren dönemdir. Bunun için yaşlılık hislerin en yoğun olduğu dönemdir. Gençlik emaneti ve nimeti elden gitmiş, daha dün küçücük olan evlatlar bugün büyüyüp yuvadan uçmuştur.

Gençlik ilkbahar gibidir, yaşlılık ise ömrün kışı… Bu öyle bir kıştır ki ardından bahar gelmez. Sen ömrünün baharındayken kışı yaşayanlara nasıl davranırsan öyle muamele görürsün. Saygı gösterirsen saygı, hizmet edersen hizmet… Efendimiz s.a.v. buyurmuştur ki:

“Bir genç, yaşından dolayı bir ihtiyara hürmet ederse, Cenab-ı Hak da, ihtiyarlığında ona hizmet edecek kimseler yaratır.”

Toplumda nesiller boyu süren saygı geleneğinin yaşatılması, herkesin bir önceki nesle mensup insanlara, sırf büyük olmaları sebebiyle hürmetkâr davranmalarına bağlıdır. Hadis-i şerifte bu çok veciz bir şekilde ifade edilmiştir.

Ecel daha önce yakalamadıysa yaşlanmamaya çare yok. O halde her müslümanın yaşlıları dikkate alması, onlara gerekli hürmeti ve hizmeti göstermesi gerekir.

 

Anne Baba Rızası

Anne Baba Rızası

Allah Tealâ’nın kuluna ilk ikramı ve Rahman sıfatının ilk tecelligâhıdır anne baba. Güçsüz ve aciz olan bebek hayata gözlerini açtığında bu sıfatın tecellisiyle, yani anne babayla kuşatılır ve koruma altına alınır. Bu koruma hayatın büyük bir bölümünde de devam eder. Bu, kulun ilk şükredeceği nimetlerdendir ve bu nimete şükür ancak anne babanın rızasında kendini gösterir.

Allah Tealâ imandan sonra anne babaya iyilik yapmayı emreder: “Rabbin, kendisinden başkasına asla ibadet etmemenizi, anaya babaya iyi davranmanızı kesin olarak emretti. Eğer onlardan biri ya da her ikisi senin yanında ihtiyarlık çağına ulaşırsa, sakın onlara “öf” bile deme; onları azarlama; onlara tatlı ve güzel söz söyle.” (İsra, 23)
Efendimiz s.a.v. de: “Allah’ın rızası anne babanın rızasında, Allah’ın öfkesi de anne babanın öfkesindedir.” buyurmak suretiyle bu ilahi emri hatırlatır.
Amr b. As r.a.’ın anlattığına göre, bir adam Peygamberimiz s.a.v.’e gelerek cihada gitmek için izin istedi. Peygamberimiz de ona, “Annen baban sağ mı?” diye sordu. Adam “Evet” deyince Rasulullah s.a.v.: “Önce onların rızasını al.” buyurarak anne baba rızasının önemine dikkat çekti. (Buharî, Edeb, 9)

Peygamber duası gibi

İstisnasız her mümin, Allah Tealâ’nın rızasını kazanmayı, O’nun ebedi alemde sunacağı nimetlere nail olmayı ister. Bu sonuca ulaşmada en önemli etken anne babanın dua ve rızasıdır. Anne babaya hizmette bulunmak, Hak Tealâ katında çok kıymetli ve faziletli bir ameldir. Bu fırsatın kıymetini bilmeyen kimseler büyük hüsran içindedirler.
Efendimiz s.a.v. şöyle buyurmuşlardır:

“Kabul olunacağından şüphe bulunmayan üç dua vardır: Babanın çocuğuna duası, misafirin duası, mazlumun duası.” (Tirmizî)

“Babanın oğluna duası, peygamberin ümmetine duası gibidir.” (Süyûtî)

Hızır Aleyhisselam’ın talebesi

Alim ve evliyanın büyüklerinden, altı büyük hadis kitabından birinin müellifi Muhammed Tirmizî k.s. ilim öğrenme arzusu ile yandığı gençlik günlerinde iki arkadaşıyla anlaşıp başka yerlere gitmek, oralarda ilim hayatına devam istedi. Bu karar ve anlaşmayı annesine açıkladı. Annesi buna çok üzülerek:

– Yavrucuğum! Ben zayıf, kimsesiz ve hastayım. Benim hizmetlerimi sen yapıyorsun. Beni yalnız, çaresiz kime bırakıyorsun, dedi.

Bu sözler genç Muhammed’in içine dert oldu, arkadaşlarıyla yaptığı anlaşmayı bozup seferden vazgeçti. İki arkadaşı ise ilim yolculuğuna çıktılar. Buna ziyadesiyle üzülen Muhammed Tirmizî ne annesinden ayrılabildi ne de gönlünden ilim aşkını silip atabildi. Bazen yalnız kaldığı zamanlarda ağlardı. Yine bir gün mezarlıkta oturmuş ağlıyor ve “Ben burada cahil ve ilimden mahrum kaldım, arkadaşlarım alim gelecekler” diye düşünüyordu. Bu sırada aniden, nuranî yüzlü, tatlı sözlü bir ihtiyar çıkageldi ve:

– Oğlum niye ağlıyorsun, diye sordu. O da başından geçenleri anlattı.

Bunun üzerine o zat:

– O iki arkadaşını kısa zamanda geçmen için her gün sana ders vermemi ister misin, diye sordu. O da:

– Evet isterim, dedi.

Bunun üzerine bu nur yüzlü ihtiyar üç yıl boyunca her gün ders verdi. Muhammed Tirmizî üçüncü yılın sonunda bu mübarek zatın Hızır Aleyhisselam olduğunu anladı. Şöyle demiştir:

– Bu büyük nimet bana annemin rızası ve duası bereketiyle ihsan olundu.

Anne duasıyla velayet

Evliyanın büyüklerinden Muhammed Bakibillah k.s. da şöyle anlatmıştır:

“Manevi terbiyeye ilk girdiğim günlerde muhterem annem, kararsızlığımı ve zayıflığımı görünce mahzun kalple ağlayarak Allah Tealâ’ya yalvarıp şöyle dua etti:

– Ey Rabbim! Seni istemekte her şeyden vazgeçmiş, gençliğinin lezzet ve arzularından el çekmiş olan oğlumun Rabbi! Ya onu maksadına kavuştur ya da beni daha fazla yaşatma. Çünkü oğlumun maksadına kavuşamamasına, bu yüzden yaşadığı ıstıraba dayanamam.

Annem çok defa gece yarıları dışarı çıkar, Allah Tealâ’ya böyle yakarır, dua ederdi. O dua ve yalvarmaları sebebiyle Cenab-ı Hak lutfeyleyip yolumu açtı. Allah Tealâ benim adıma ona güzel karşılık, bol sevap versin.”

İnsanın veli olmasına vesile olacak kadar kıymetli olan anne babanın haklarına riayet etmemek elbette düşünülemez. Aksi durum ancak büyük bir ahlâkî düşüklüktür.

Anne babaya asi olmak

Ebeveynin evlatları üzerindeki hakları o kadar fazladır ki, bunları ödemek çok zor, hatta imkansızdır. Efendimiz s.a.v. bu konuya şöyle dikkat çekmektedir:

“Hiçbir evlat babasının hakkını ödeyemez. Şayet onu köle olarak bulur ve bedelini ödeyip azat ederse babalık hakkını (ancak o zaman) ödemiş olur.” (Müslim; Ebu Davud)
Anne babanın kalplerini kıracak her türlü kötü söz ve davranıştan kaçınmak, hem insan olmanın hem müslümanlığın gereğidir. Anne babaya asi olmak ise büyük günahların başında yer alır. Nüfey bin Hâris r.a. şöyle anlatıyor:

Rasulullah s.a.v. bir gün:

– Büyük günahların en ağırını size haber vereyim mi, diye üç defa sordu. Biz de:

– Evet ya Rasulallah, dedik. Efendimiz:

– Allah’a şirk koşmak ve anne babaya itaatsizlik etmek, buyurduktan sonra yaslandığı yerden doğrulup oturdu ve;

– İyi dinleyin, bir de yalan söylemek ve yalancı şahitlik yapmak, buyurdu.

Bu sözü o kadar çok tekrar etti ki daha fazla üzülmesini istemediğimiz için keşke sükût buyursalar da yorulmasalar diye arzu ettik. (Buharî)

Vefatlarının ardından

Anne babamızın ahirete irtihaliyle de onlara karşı olan görevlerimiz sona ermez. Bir sahabi:

– Vefatlarından sonra anne babam için yapmam gereken bir iyilik var mı, diye sorunca Peygamberimiz s.a.v. şöyle buyurdu:

– Evet, dört iyilik vardır:

• Onlara hayır duada bulunmak.
• Allah Tealâ’dan bağışlanmalarını dilemek.
• Varsa vasiyetlerini yerine getirmek.
• Dostlarıyla ve akrabalarıyla ilişkiyi devam ettirmek ki, senin bütün akrabaların ancak onlar vasıtasıyla var olmuştur. (Buharî)

Anne baba rızasında istisna

Anne babanın rızasının önemiyle birlikte rızalarını istemenin de bir sınırı vardır. Konuyla ilgili olarak Efendimiz’in sahabilerinden Sa’d r.a. şunları anlatıyor:

“Ben anneme saygı gösteren, itaat eden bir çocuktum. Müslüman olunca annem bana:

– Ey Sa’d, bu yaptığın nedir? Ya sen bu yeni dinini bırakırsın yahut da ben yemem, içmem ve sonunda ölürüm. Sen de benim yüzümden anasının katili diye ayıplanırsın, dedi.

– Anneciğim böyle yapma. Ben bu dini bırakmam, dedim.

Fakat annem diretti ve iki gün boyunca ne yedi, ne içti. Ona dedim ki:

– Vallahi anne, senin yüz canın olsa ve bunlar birer birer çıksa, ben yine de bu yoldan dönmem!

Bendeki bu kararlılığı görünce annemin direnci kırıldı, tekrar yiyip içmeye başladı. Bu olaydan bir süre sonra Efendimiz s.a.v.’e şu mealdeki ayet nazil oldu:

“Biz insana ana babasına iyilik etmesini emrettik. Şayet onlar seni, hakkında hiçbir bilgin olmayan şeyi bana ortak koşman için zorlarlarsa, bu takdirde onlara itaat etme. Dönüşünüz ancak bana olacaktır ve ben yapmakta olduklarınızı size haber vereceğim.” (Ankebut,

Ne yazık ki ailevî ve toplumsal değerlerin alaşağı edildiği günümüzde, anne baba hakkı da bundan nasibini almış durumda. Artık “cennet vizesi” olan anne babalar, evlatları tarafından yük kabul ediliyor. İhtiyarlayıp elden ayaktan düşünce gözlerini huzurevlerinde açan anne babaların sayısı günden güne artıyor. Unutmamalıyız ki bugünün gençleri olan bizler de yarının huzurevi sakinleri olabiliriz.

Dinimizin emir ve tavsiyeleri hem dünya huzurunu hem de ahiret saadetini temin içindir. Anne baba rızası bu emir ve tavsiyelerin en önemlilerinden biridir ve iki cihanda yüzümüzün ak olması ancak bu şuurla hareket ederek mümkündür.

 

ANNE VE BABALARA BAZI TAVSİYELER

20 Şubat 2015 Cuma 18:42:43

 


Çocuklarımız uzun bir tatile girdi. Gezip dolaşacak, dinlenecekler. Şimdi anne babalar için vazife saati çaldı. Bu vazife ilk önce disiplin ister. Çocuk evinde düzenli bir hayat takip etmelidir.

 Yatma, kalkma, ibadet etme, çalışma saatleri sizlerin de yakın ilginizle kesin sûrette tayin ve tespit edilecektir.

Çocuğunuzun daha fazla sizlerle birlikte olduğu bu günlerde ev hayatı programının çocuk tarafından özenle uygulanmasına bizzat nezaret edeceksiniz.

Kendisini değerlendireceksiniz. İhtiyaçları ile yakından ilgileneceksiniz. Sevgide ifrata varmayan bir şefkatle onu takip edeceksiniz.

Beğendiğiniz davranışlarınızda takdirinizi ifade edecek, yanlışlarında duygularına hitap ederek onu güzel davranışlara yönlendireceksiniz.

Çocuğu kırmayacak, azarlamayacaksınız. Onun sizden sevgi beklemesi hakkıdır. Yersiz tehdit ve baskıyla çocuğu terbiye etmeye kalkışmak büyük bir hatadır.

Onu okşayacak, hatalarını da izzet-i nefsini kırmadan söyleyeceksiniz.

Çocuğunuzun evden çıkma ve eve dönme saatlerine dikkat edeceksiniz.

Eve bir gün geç dönse derhal sebebini soracak, araştıracaksınız. Çocuğu korkutmayacaksınız. Korku onu yalana alıştırabilir. Siz geceleri gezmeye giderken çocuğu evde yalnız bırakmayacaksınız. Evde kendisiyle kalacak kimse yoksa bu gezmeden vazgeçeceksiniz.

Çocuğun arkadaşlarını yakından tanıyacaksınız. Evde bizzat sizler çocuğa iyi örnek olacaksınız. Onun yanında geçimden vesâireden bahsetmeyeceksiniz. Anne baba arasında büyük anlaşmazlıklar olsa bile çocuğun yanında neşeli olmaya çalışacaksınız. Onun malzemelerini, elbisesini iyi koruyabilmesi için sizler bizzat örnek olacaksınız. Tasarrufa riayeti yine bu şartlarla öğreteceksiniz. Cimrilik yoluna sapmadan şuurlu para biriktirme kabiliyetini kendisine aşılayacaksınız.

Anne ve baba ikinizde çocuğun terbiye ve tahsili konusunda tam bir görüş ve anlayış birliği göstereceksiniz. Çocuğu sokak çevresinin kötü etkilerinden korumaya son derece dikkat edeceksiniz. Aile efradının çocuğa davranışları aynı olacak. Büyük anne onu şımartmayacak, babası ona şiddet uygulamayacaktır. Anne, çocuğun hiçbir hareketini babadan gizlemeyecek, her şeyi olduğu gibi söyleyecek ve verilecek karar ortak olacak… Çocuğun arzularını, isteklerini dinleyecek, yapılması uygun olanları yerine getirmeye çalışacaksınız. Beğenilmeyen arzuların niçin beğenilmediğini ve bu arzulardan ne gibi kötü sonuçlar doğabileceği ona uygun bir dille anlatılacak. Çocuğa karşı daima adil davranacaksınız, haksızlık yapmayacaksınız. Bunun karşısında sabırlı ve tahammüllü olacaksınız. Gereksiz yere kızmayacak, bağırmayacaksınız.

Onun konuşmasını dikkatle dinleyecek, sorularına usanç göstermeden uygun cevaplar vereceksiniz. Gıdasıyla çok yakından alâkadar olacaksınız ve kendisine zamanında yiyip içme alışkanlığını kazandıracaksınız.

Çocuk size en geniş ölçüde güvenecek ve sizden vefa bekleyecektir. Ona emir ve yasaklarınız kesin olacak, şimdi sevip beş dakika sonra azarlamayacaksınız. En sinirli zamanınızda dahi onun herhangi bir başvurusunu sakin ve güler yüzle karşılayacaksınız. Çocuk sizi en sevgili önder bilir. Kendisinin size dönük sevgisinden bir şey kaybetmemeye çalışınız. Çocuğun yalan söylemesine meydan vermeyiniz. Yalana alışan, bütün kötülüklere kendini verebilir.

Okuyacağı kitaplar hususunda seçici davranınız. Çocuğu evde ufak bir kütüphane sahibi olmaya teşvik ediniz, hediyeleriniz daha çok çocuğun okulu ve dersleriyle alâkalı olsun. Bazı aileler çocuğu bir hocaya, bir kursa veya okula yolladıktan sonra evce, ailece yapılacak bir iş kalmadığını sanır.

Ev, disiplinli bir yaşayışa en canlı bir sahne olmalıdır. Baba, babalık; anne, annelik vazifelerini lâyıkıyla yapıyorsa ve çocuk temeli sevgi ve saygıya dayanan bir aile yuvasında ise o evde saadet vardır ve çocuk huzur içerisindedir.

Geçimsiz ailelerde çocuk hem ızdıraplı hem de bir ızdırap konusudur.

Aile geçimsizliklerinin çocuğa intikal etmemesi hususunda büyüklere düşen fedakârlıklar vardır. Çocuk, içinde aile üzüntüsü taşırsa hayatta kendinden beklenen şeyleri yerine getiremez. Bazı ailelerde çocuk anne tarafından babaya karşı veya baba tarafından anne üzerine taraf tutarak bir kayırma görmektedir. Bu hareket en kötü bir düşünüz ve anlayışın mahsulüdür.

Çocuk, anne ve babanın veya her ikisinin arzu ve heveslerini tatmin vasıtası değildir. Onu lâyık olduğu mevkide görmek ve o mevkie yükseltmek ailenin başta gelen vazifelerinden biridir.

Çocuğu kötülüklerden korumanın şartları, olumlu ve verimli ilgi ve her tehlikeyi vaktinden önce sezerek ona karşı tedbirler almaktır.

Çocuğun lâubâli olmaması için evdekilerin birbirlerine karşı sevgili ve saygılı olması lazımdır. İhmalci bir baba ile kayıtsız bir anne veya haşin bir baba ile gereğinden fazla bir anne çocuğa yön tayin edemez. Babanın şuurlu otoritesi, annenin disiplinli sevgisi evde dengeyi temin eder.

Çocuğu sevip okşamak, onun arzularını yerine getirmek kâfi değildir. Çocuklarımız için yaşayalım demenin gerçek manası onları lâyık oldukları istikbale kavuşturmaktır.

Annelik, babalık birer sanattır. Bu sanatın bütün gerekleri dikkat ve ustalıkla uygulanırsa çocuk o yuvada mesut bir unsur olur. Aksi oluyor ise aile bu konuda büyük bir hüsranla karşılaşır. Evlâd yüzünden çekilen ızdırap, ızdırapların en büyüğüdür ve aile yüreğinin daima kanayan yarasıdır.

Bizim hakîkî varlığımız ve en kıymetli servetimiz çocuklarımızdır.

Sözleri dikkatle dinlememiz gereken bir ayet-i kerime ve hadis-i şerif mealiyle noktalayalım:

“Ey iman edenler! Gerek kendilerinizi gerek ailenizi (çoluk çocuğunuzu) öyle bir ateşten koruyun ki; onu yakacağı insan ve taştır. (O ateşin) üzerinde iri gövdeli sert huylu melekler vardır (memurdur) ki; onlar Allah’ın kendilerine emrettiği şeylere asla isyan etmezler. (İleride) emrolunacakları şeyi de yaparlar.” (Tahrîm, 6)

Peygamber Efendimiz (s.a.v) buyuruyorlar ki:

“Çocuklarınızı kendi hallerine bırakmayınız, (dinî) edeb (ve terbiye)lerini güzelce veriniz.”







ALLAH’TAN SONRA ANA VE BABA!..

Anne ve Babadır, Allah'tan sonra
Yap yapacağını, ardına koyma
Kabul etme, insan yerine koyma
Bu şekilde, yerin cehennem olur.

Anadır Babadır, deyip de geçme
İblisin bulanık, suyundan içme
Doğru yol dururken, yanlışı seçme
Korkarım ki, yerin cehennem olur.

Ana’ya Baba'ya, yüzünü asma
Şeytana uyup da, onlara küsme
Günahın boynuna, olmasın tasma
Ne yazık ki, yerin cehennem olur.

Hizmet et ki, sende hizmet göresin
Her iki âlemde, sefa süresin
Ağlamayıp, devamlı hep gülesin
Yapmaz isen, yerin cehennem olur.

Gel aklını kullan, Hak akıl vermiş
Yanlışı doğruyu, ortaya sermiş
Üstüne üstlük de, fikirde vermiş
Düşünmezsen, yerin cehennem olur.

Yanılıp yenilip, eziyet etme
Aman ha onları, terk edip gitme
Çok zorda kalsan da, kin garez gütme
Bak sonunda, yerin cehennem olur.

Çok küçüktün, Annen Baban korudu
Onlar sana, samimi bir yar idi
Asi evlat, yeşermedi kurudu
Sırt dönersen, yerin cehennem olur.

Onlar idi, yemeyip de yediren
Onlar idi, giymeyip de giydiren
Her bir şeye, ellerini değdiren
Unutursan, yerin cehennem olur.

Sen ah desen, gözyaşları akardı
Üzüntüden, tansiyonlar çıkardı
Hasta olsan, gözlerine bakardı
Boş ver dersen, yerin cehennem olur.

İncitenler, incinecek bunu bil
Eh pabuç olmasın, ağzında ki dil
Var git gözlerini, ellerinle sil
Gülersen ki, yerin cehennem olur.

Ömrün tükense, ödenmez hakları 
Çetin döner, cehennemin çarkları
Çok ağırdır, Ana Baba hakları
Ödemezsen, yerin cehennem olur.

Yapacağın basit, çok saygı göster
Saygın dönüp orda, ruhunu besler
Yüce Mevla zaten, böyle kul ister
Saygın yoksa, yerin cehennem olur.

Rabbin der, atana öf bile deme
Şeytanın ağılı, aşından yeme
Dikkat et, vallahi gidersin güme
Dikkatli ol, yerin cehennem olur.

Her ikisinden de, beddua alma
En ağır cezayı, karşında bulma
Sonunda, saçını başını yolma
İnanmazsan, yerin cehennem olur.

İster on olsun, ister elli yaşın
Elleri üstünde, sıkışsa başın
Dualarını al, hayrolsun işin
Anlamazsan, yerin cehennem olur.

Tahmazoğlu der ki, Haktandır emir
Hürmetle geçmeli, var olan ömür
Reddedersen, orda olursun kömür
İdrak edersen, yerin cennet olur.

Şair TAHMAZOĞLU
 




30 Eylül 1999 Perşembe

Ana-babaya hizmet
 
İmandan sonra birinci vazifemiz ana-babanın kalbini kırmamaktır. Onlar ne kadar kötü olsalar da, yine her şeyin üstünde hakları vardır. Onların kalbini kıranın ibâdeti kabul olmaz. Müslüman doğmamıza ve müslüman yetişmemize sebep olan ana-babamızın kalbini kırarsak Cennete girmemiz düşünülebilir mi? Müslüman ana babamız, bizden razı olmadıkça, Allahü teâlânın sevdiği kulu olmamız çok zordur. İyilik ederek rızalarını almaya çalışmalıdır! Allahü teâlâ ana-babaya iyilik edin buyuruyor. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: 
(Ana-babasına hizmet edenin ömrü bereketli ve uzun olur. Onlara karşı gelenin ömrü bereketsiz ve kısa olur.) 
(Ana-babası, yanında ihtiyarladığı hâlde, [onların rızalarını alamayıp] Cenneti kazanamayanın burnu sürtülsün.) 
(Cihad, fisebilillah [Allah yolunda] sadece kılıç sallamak değildir. Ana-babaya veya evlada bakmak da cihaddır. Ele muhtaç olmamak için çalışmak da cihaddır.) 
Yükle tavaf eden zat 
Hasan-ı Basri hazretleri, Kâbe’yi tavaf ederken sırtında yük olan bir zat görüp der ki: 
- Niçin yükle tavaf ediyorsun? 
- Bu yük değil, babamdır. Bunu Şam’dan yedi defa getirip tavaf ettim. Çünkü, bana dinimi, imanımı öğretti. Beni islâm ahlâkı ile yetiştirdi. Bendeki hakkı büyüktür. 
- Kıyamete kadar böyle arkanda taşısan, bir defa kalbini kırmakla bu yaptığın hizmet boşa gider. Bir defa da gönlünü yapsan, bu kadar hizmete karşılık olur. 
Ana-babaya sert bakmamalı, şefkatle ve sevgi ile bakmalıdır! Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: 
(Ana-babanın yüzüne sevgi ile bakmak ibâdettir.) 
(Ana-babanın yüzüne şefkatle bakana, kabul olmuş bir hac sevabı yazılır.) 
(Huzurunda alıcı ile satıcı arasındaki köle gibi durmayan kimse babasının hakkını ödeyemez.) 
Evladın, ana-babasına, sevgi ile bakışı için, kabul edilmiş bir hac sevabı verileceği bildirilince, oradakiler, (günde bin defa bakarsa da böyle sevaba kavuşur mu) diye sorunca, Peygamber efendimiz, (Günde yüzbin defa baksa da böyle sevaba kavuşur) buyurdu. 
Evliyanın büyüklerinden birisi, nafile hacca gitmek üzere yola çıktı. Bir ara Bağdat’a uğradı. Orada Ebu Hazım-ı Mekki hazretlerini ziyaret etti. O esnada uyuyordu. Bir müddet bekledi. Uyandı ve o zata, (Şimdi Resulullah efendimizi rüyada gördüm. Bana, senin hakkında, (Annesinin hakkını gözetsin, bu, hac etmekten daha iyidir) haberini ulaştırmamı emretti) dedi. Bunun üzerine o zat geri döndü ve bütün hayatı boyunca annesine hizmet edip duâsına kavuştu. 
Buharî’deki hadis-i şerifte özetle deniyor ki: Eski ümmetlerden üç kişi yolculuğa çıkarlar. Geceyi geçirmek üzere bir mağaraya girince, dağdan bir kaya parçası yuvarlanarak mağaranın ağzını kapatır. “Bizi bu kayadan ancak iyi amellerimizi dile getirerek Allaha yapacağımız duâ kurtarabilir” derler. 
İçlerinden birincisi, (Anam babam çok yaşlı idi. Onları doyurmadan çoluk çocuğumu ve hayvanlarımı doyurmazdım. Bir gün, odun toplamak için uzaklara gitmiştim. Geç vakte kadar da dönemedim. Akşam içecekleri sütü, getirdiğimde anamla babam uyumuşlar. Onlara sütlerini içirmeden önce çoluk çocuğumun ve hayvanlarımın karınlarını doyurmazdım. Çocuklar da, yanımda ağlıyorlardı. Çanak elimde sabaha kadar onların uyanmalarını bekledim. Uyanınca sütlerini içtiler. Ya Rabbi bunu senin rızan için yapmışsam buradan bizi kurtar.) der. Kaya biraz açılır. Fakat çıkmak mümkün değil. 
İkincisi, her türlü imkan varken çok sevdiği amcasının kızı ile zina etmediği ve kıza verdiği 120 dinar altını almadığı olayı hatırlayıp, (Ya Rabbi, bunları senin rızan için yapmışsam bizi buradan kurtar) der. Kaya biraz daha açılır. Ancak yer çıkabilecekleri kadar değildir. 
Üçüncüsü, (Çalıştırdığım işçilerden biri ücretini almadan gitmişti. Ben de onun ücretini ürettim. Bundan birçok mal meydana geldi. Bir müddet sonra bana gelip ücretini istedi. (Şu gördüğün develer, sığırlar, koyunların hepsi senin ücretinden üremiştir, al götür) dedim. O da (benimle alay etmiyorsun ya) dedi. Ben de (hayır, alay etmiyorum, doğrusu bu) deyince, malların hepsini alarak götürdü. Bana hiçbir şey bırakmadı. Ya Rabbi bunu senin rızan için yapmışsam, içinde bulunduğumuz şu belâdan bizi kurtar) der. Bunun üzerine kaya tamamen açılır. Onlar da mağaradan çıkar..

.



 


 
 
Ana-babanın seksen hakkı

Sual: Ana-baba hakları nelerdir?
CEVAP
İmam-ı Nesefi hazretleri bildiriyor ki: 
Ana-babanın evladı üzerinde seksen kadar hakkı vardır. Kırkı sağlığında, kırkı vefatından sonradır. Sağlığında olan kırk haktan onu bedenle, onu dil ile, onu kalble, onu da para iledir.

Bedenle olan hakları:
1-
 Hizmet ederek rızalarını almak. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ana-babasına hizmet edenin ömrü bereketli ve uzun olur.)[İslam Ahlakı]

(Ana-babasını dine uygun hizmetleriyle razı eden, Allahü teâlâyı razı etmiş olur, onları gazaplandıran, Allahü teâlâyı gazaplandırmış olur.)
 [İbni Neccar]

(Ana-babası, yanında ihtiyarladığı halde,
 [rızalarını alamayıp]Cenneti kazanamayanın burnu sürtsün.) [Tirmizi]

Hasan-ı Basri hazretleri, Kâbe’yi tavaf ederken sırtında yük olan bir zat görüp der ki:
- Niçin yükle tavaf ediyorsun?
- Bu yük değil, babamdır. Bunu Şam’dan yedi defa getirip tavaf ettim. Çünkü, bana dinimi, imanımı öğretti. Beni İslam ahlakı ile yetiştirdi.
- Kıyamete kadar böyle arkanda taşısan, bir defa kalbini kırmakla bu yaptığın hizmet boşa gider. Bir defa da gönlünü yapsan, bu kadar hizmete karşılık olur.

Ana-babaya hizmette kusur etmemelidir. Hazret-i İbni Abbas, "Ana-babana karşı, kusurlu, güçsüz, aşağı bir kölenin, sert, kaba efendisine karşı bulunduğu hâl üzere ol!" buyurdu. 
Anneye hürmet ve hizmet, babadan önce gelir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Anneye yapılan iyiliğin ecri iki mislidir.) [İ. Gazali]

(Önce annene, sonra babana, kız kardeşine, erkek kardeşine ve sırası ile diğer yakınlarına iyilik et!)
 [Nesai]

(Veysel Karani’nin kavuştuğu bütün ihsan ve dereceler, anasına yaptığı iyilik sebebiyledir.)
 [R.Nasıhin]

(Ya Resulallah, annem müşriktir. Ona iyilik etmem caiz midir?) diye sorana, (Evet, annene iyilik ve ihsanda bulun!) buyuruldu. (Ebu Davud)

Her Peygamber, kendi annesinden de üstündür. Buna rağmen, Peygamberler de annelerine hürmet ve hizmet etmişlerdir.

Kâfir olan ana-babaya hizmet etmek, nafakalarını vermek, ziyaretlerine gitmek gerekir. Küfre sebep olan şeyleri yaptıracaklarından korkulursa, ziyaretlerine gidilmez. (Bezzâziyye)

Hazret-i Musa, Cennetteki komşusunun kim olduğunu Hak teâlâdan sorup öğrendikten sonra yanına gider. Bu bir kasaptır. Kasap, bir parça et pişirir. Asılı zenbili aşağı alır, çok zayıf bir kadına et ve su verir. Üstünü başını temizleyip, zenbile koyar. Kasap, (Bu annemdir. Yaşlanıp bu hale girdi; sabah-akşam böyle bakarım) der. Kasabın annesinin, (Ya Rabbi oğlumu Cennette Musa aleyhisselama komşu eyle) dediğini Hazret-i Musa da işitir. Kasaba, (Müjde, Allahü teâlâ, seni Musa aleyhisselama komşu etti) buyurur. (Şir’a)

2-
 İyilik etmek. Ana-babaya iyilik ve ihsan, evlada farzdır. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ana-babasına iyilik eden evlat, Peygamberlerle beraber Cennete girer.) [İ. Rafii]

(Ana-babasına iyilik edenin ömrü uzun, rızkı bereketli olur.) 
[İ. Ahmed]

(Ana-babanıza ihsan ederseniz, çocuklarınız da size ihsan eder.)
[Taberani]

(Sen de malın da babana aittir.) [İbni Mace]

3- 
Asi olmamak, karşı gelmemek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ana-babaya karşı gelmek büyük günahtır.) [Buhari] 

(Ana-babasına asi olan Cennete giremez.) [Nesai]

(Ana-babasına karşı gelenin ömrü bereketsiz ve kısa olur.) [İslam Ahlakı] 

İmanı olanlardan Cehennemden en sonra çıkacak olanlar, Allahü teâlânın yolunda olan ana-babasının İslamiyet’e uygun olan emirlerine asi olanlardır.

Ana-babanın ve hiç kimsenin, dine uymayan emri yapılmaz. Fakat, ana-babaya, yine tatlı söylemek, onları incitmemek gerekir.

Ana-baba kâfir ise, onları kiliseden, meyhaneden, sırtta taşıyarak bile, geri getirmek gerekir. Fakat, oralara götürmek gerekmez. 

Ana-baba zalim de olsa, onlara karşı gelmek, onlarla sert konuşmak caiz değildir.
(Anam-babam çok şefkatsiz, onlara nasıl itaat edeyim) diyen bir kimseye, Resulullah efendimiz buyurdu ki:
(Anan seni 9 ay karnında gezdirdi. 2 yıl emzirdi. Seni büyütünceye kadar koynunda besledi ve kucağında gezdirdi. Baban da seni büyütünceye kadar birçok zahmete katlandı. İdare ve maişetini temin etti. Sana dinini, imanını öğretti. Seni islam terbiyesi ile büyüttü. Şimdi nasıl olur da, şefkatsiz olurlar? Bundan daha büyük ve kıymetli şefkat olur mu?) [Ey Oğul İlmihali]

(Ya Resulallah, yaşlı anama elimle yedirip içiririm. Abdestini aldırır, sırtımda taşırım. Hakkını ödemiş olur muyum?) diye soran kişiye buyurdu ki:
(Hayır, yüzde birini bile ödemiş olamazsın. O sana, yaşaman için hizmet ediyordu, sen ise, ölümünü bekleyerek hizmet ediyorsun. Ancak Allahü teâlâ, bu az iyiliğine karşılık çok sevap ihsan eder.) [R. Nasıhin]

Bir zat, (Ya Resulallah, ana-baba, evladına zulmetse de rızalarını almayan Cehenneme girer mi?) diye sorunca, cevaben 3 defa (Evet zulmetseler de rızalarını almayan Cehenneme girer) buyurdu. (Beyheki)

Şu halde ana-baba zalim olup, evlada zulmetseler de, günah işlemeyi emretseler de, yine onları üzmemeye, küstürmemeye çalışmalıdır! Günah olan emirleri yapılmaz ama, yine de onları üzücü söz söylemek caiz olmaz.

Ana-baba kötü bile olsa, yine onlarla iyi geçinmelidir! Ziyaretlerini terk etmek büyük günahtır. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak, telefon ederek, bu günahtan kurtulmalıdır!
Kur'an-ı kerimde 3 şey, 3 şeyle beraber bildirildi. Biri yapılmazsa, ikincisi kabul olmaz. Peygambere itaat edilmezse, Allah’a itaat edilmiş olmaz. Ana-babaya şükredilmedikçe, Allahü teâlâya şükredilmiş olmaz. Malın zekatı verilmedikçe, namazlar kabul olmaz. (Tefsir-i Mugni) 

4-
 İtaat etmek, karşı gelmemek, günah olmayan emirlerini yapmak.
Hazret-i Musa, Allahü teâlâdan 9 defa nasihat istedi. Hepsinde de, ana-babaya itaat etmesi emrolundu. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ana-babaya itaat, Allah’a itaattir, onlara asi olmak, Allah’a asi olmaktır.) [Taberani] 
Babasına asi gelen, çocuğundan mürüvvet göremez, muradına kavuşamaz, ailesi ile geçinemez, evinin tadı bozulur. (Şir’a)

5-
 Sert bakmamak, şefkatle, sevgi ile bakmak. Ana-babasına şefkat ve sevgi ile bir defa baksa, kabul edilmiş bir hac sevabına kavuşur.
Peygamber efendimiz (Ana-babanın yüzüne merhametle bakana, hac ve umre sevabı yazılır) buyurunca, (Günde bin defa bakarsa da böyle midir?) denildi. Cevaben buyurdu ki:
(Günde yüzbin defa baksa da...) [R. Nasıhin]

Yine buyurdu ki:
(Ana-babanın yüzüne sevgi ile bakmak ibadettir.) [Ebu Nuaym]

6-
 Üzmemek, incitmemek, rızalarını kazanmak. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Rabbin rızası, ana-babanın rızasında, gazabı da, ana-babanın gazabındadır.) [Buhari]

(Ana-babasının rızasını alan mümine Cennetten iki kapı, üzene de Cehennemden iki kapı açılır.) [Beyheki]

(Ana-babasını razı eden mümin, ne yaparsa yapsın Cehenneme girmez, inciten de Cennete girmez.) 
[Şir’a]

(Hak teâlâ, bazı günahların cezasını kıyamete kadar geciktirir. Ana-babaya isyan bundan müstesnadır.) 
[Hakim]

Ana-babayı üzmek, onlara eziyet etmek büyük günahtır. Ana-babanın veya hiç kimsenin günah olan emirleri yapılmaz. Ana-babanın yemeklerinde haram karışığı olduğu şüpheli olsa, ana-baba bu yemekten yemesi için evladını zorlasa, evladın o yemekten yemesi gerekir. Çünkü şüpheli şeylerden kaçınmak vera, ana-babanın rızasını almak ise vaciptir. Fakat gayrı meşru emirleri dinlenmez. Mesela onlar, (İçki iç, namaz kılma, yoksa senden razı olmayız) deseler de, haram olan şeyler yapılmaz. Çünkü (Halıka isyan olan işte, kula itaat edilmez) emri vardır. Hak teâlâ buyuruyor ki:
(Biz, insana, ana-babasına iyi davranmasını tavsiye ettik. Eğer onlar, seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme.) [Ankebut 8]

Ana-babası günah işleyen çocuk, bunlara bir defa nasihat eder. Kabul etmezlerse, susar. Onlara dua eder. 

7-
 İzinsiz sefere gitmemek.
Hacca giderken, muhtaç olmayan ana-babadan izin almak sünnettir.
Ana-baba muhtaç ise, izinsiz gitmek haramdır. Ana-babası muhtaç olmayan, onlardan izinsiz farz olan hacca gidebilir. Fakat nafile olan hacca izinsiz gidemez. (Redd-ül Muhtar)

Cihad için izin isteyen birine Peygamber efendimiz, ana-babasının sağ olduğunu öğrenince, (Burada kal, onlara hizmet et, onlara hizmet cihaddır.) (Buhari)

Cihada gitmek için gelen başka birisine de buyurdu ki: 
(Annenin yanından ayrılma! Cennet onun ayağı altındadır.)[Nesai]

Biri de, hicret etmek için gelip, (Ya Resulallah, ana-babamı ağlatarak geldim) dedi. Peygamber efendimiz bu duruma üzülerek buyurdu ki: 
(Hemen git, onları ağlattığın gibi güldür!) [Ebu Davud]

Ana-babayı ziyaret etmemek büyük günahtır. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak bu günahlardan kurtulmalıdır.

8-
 Saygıda, hürmette kusur etmemek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Büyüğünü saymayan bizden değildir.) [Tirmizi]

Onları görünce ayağa kalkmak, yanlarına gitmek, onlar oturuncaya kadar ayakta durmak, izinsiz oturmamak gerekir. Otururken edepli oturmalı, ayağını uzatarak oturmamalı, bacak bacak üstüne atmamalıdır. Onlar bana bir şey demiyor diye bunları ihmal etmemelidir.

9-
 Onlarla yolda giderken, arkalarından gitmek. Zaruretsiz önlerinde yürümemek.

10-
 Çağırınca, hemen kalkıp yanlarına gitmek, buyurun demek. Ana-baba çağırınca, farz namazı bozmak caiz olur ise de, ihtiyaç yoksa, bozmamalıdır. Sünnetler bozulur. Hak teâlâ buyurdu ki:
(Ya Musa, benim indimde çok ağır ve büyük bir günah vardır ki, o da, ana-baba evladını çağırınca, emrine uymamasıdır.) [İslam Ahlakı]

Dil ile olan hakları:
1-
 Yumuşak söylemek, tevazu etmek. Öf bile dememek. Hak teâlâ buyuruyor ki:
(Biz insana, ana-babasına iyilik etmesini tavsiye ettik.) [Ahkaf 15]

(Rabbin, yalnız kendisine kulluk etmenizi, ana-babanıza da iyi davranmanızı emretti. Onlardan biri veya ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine öf bile deme; ağır söz söyleme, onlarla yumuşak ve tatlı konuş, onlara acı, tevazu kanadını gerip "Rabbim, küçükken beni yetiştirdikleri gibi sen de onlara merhamet et" diye dua et.)
 [İsra 23, 24]

Hasan-ı Basri hazretleri buyurdu ki:
(Âlim bir evladın ana-babası kâfir olsa, kuyudan su çekmeleri için ona muhtaç olsalar, o da birkaç kova çektikten sonra öf dese, bu sebeple bütün amellerinin sevabı yok olur.)

2-
 Konuşurken sesini, onların sesinden yüksek çıkarmamak.

3-
 Yanlarında çok konuşmamak, edebi aşmamak. Ana-baba bildiği şeyleri de anlatsa, yine aynı şeyler mi dememek. Hiç duymamış gibi can kulağı ile dinlemek.

4-
 Kaba, dokunaklı ve argo söz söylememek. Mesela iki kardeşi olan biri, öteki kardeşini kastedip (Oğlun şunu yaptı. Ben yapsam kıyameti koparırdınız) veya (Anne torunu tepene çıkartıyor, çok şımartıyorsun. Söz dinletemiyoruz) gibi sözlerle ana-babayı üzmemelidir. Çocuklarını ana-babanın yanında dövmemeli, azarlamamalıdır. Böyle şeyler ana-babayı üzer. 

5-
 Hanımını onlardan üstün tutmamak. Peygamber efendimiz buyuruyor ki:
(Hanımını anasından üstün tutana lanet olsun! Onun farz ve diğer ibadetleri kabul olmaz.) [Şir’a]

6-
 İsimleri ile çağırmamak, sözlerini kesmemek, sözlerinin arasına girmemek. Bilgiçlik taslamamak. Ana-baba yanlış da söylese, öyle değil diyerek itiraz etmemek.

7-
 Ana-babanın arasını açacak söz ve hareketlerden uzak durmak. Ana-baba ile oğul veya kızın arasını açacak işlerden uzak durmak. Gelinleri, ana-baba ile oğullarının arasını açacak sözlerden uzak tutmalıdır. Peygamber efendimiz, (Ana ile oğulun arasını açana lanet olsun) buyurmuştur. (Gunye)

8-
 Konuşurken, yap, yapma gibi ifadeler kullanmamak. Yapar mısın gibi ricada bulunmalıdır. 

9-
 Hayır dualarını almak. Ana-baba duasını ganimet bilmek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: 
(Üç kişinin duası kabul olur. Ana-baba, mazlum ve misafirin duası.) [Tirmizi]

(Ana-babanın duası, ilahi hicaba ulaşır, duaları kabul olur.) [İbni Mace] 

10-
 Beddualarını almamak. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ana-babanın çocuğuna ve mazlumun zalime olan bedduaları, reddolmaz.) [Tirmizi]

(Kendinize, evladınıza ve malınıza beddua etmeyin! Duaların kabul olduğu bir saate rastlar da bedduanız kabul olur.)
 [Müslim]

Ana-baba çağırdığı zaman herhangi bir işle uğraşırsan, hemen onu terk edip, derhal ana-babanın emrine koş! Anan-baban sana kızıp bağırırsa, onlara sen bir şey söyleme! Ananın-babanın duasını almak istersen, sana emrettikleri işleri çabuk ve güzel yapmaya çalış! Bu işini beğenmeyip sana gücenmelerinden ve beddua etmelerinden kork! Sana darılır iseler, onlara karşı sert söyleme! Hemen ellerini öperek gazaplarını teskin et! Ananın-babanın kalblerine geleni gözet! Çünkü senin saadet ve felaketin, onların kalblerinden doğan sözdedir. Anan-baban hasta ise, ihtiyar ise, onlara yardım et! Saadetini onlardan alacağın hayır duada bil! Eğer onları incitip, beddualarını alırsan, dünya ve ahiretin harap olur. Atılan ok tekrar geri yaya gelmez. Onlar hayatta iken, kıymetini bil!

Kalb ile olan hakları:
1-
 Acımak, merhamet etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Merhamet etmeyene, merhamet edilmez, acımayana acınmaz.)[Müslim]

2-
 Sevmek. Her fırsatta ana-babanın ellerini öpmeli, sevdiğini hissettirmelidir. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Annesinin ayağını öpen, Cennetin eşiğini öpmüş olur.) [Şir’a]

3-
 Sevinçlerine sevinmek. Bir şeye sevinince, (Ne iyi olmuş, hayırlı olsun) gibi sözlerle memnuniyetini bildirmelidir.

4-
 Üzüntülerine üzülmek, dertleri ile hemdert olmak. Bir şeye üzülmüşlerse, (Geçmiş olsun) diyerek ilgilendiğini, üzüldüğünü bildirmeye çalışmalıdır.

5-
 Çok söylemelerinden incinmemek. İncinse bile, kesinlikle incindiğini hissettirmemek.

6-
 Sitem ve cefalarına kızmamak. Sözlerini hiç duymamış gibi hareket etmek.

7-
 Onlardan razı olmak. Ne yapıp yapmalı, onların rızalarını almaya çalışmalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: (Allahü teâlânın rızası ana-babanın rızasındadır.) [R. Nasihin]

8-
 İncitmekten çok korkmak. İsra suresinin 23. âyet-i kerimesinde ana-babaya iyi davranmak, onlara yumuşak ve tatlı söylemek emredilmektedir. Gaflete düşüp ana-babanın kalbini kırarsan, derhal rızalarını almaya çalış, yalvar ve ne yaparsan yap, onların gönlünü al!

9-
 Nazlanmamak. Aksine onların nazına katlanmalıdır. Çünkü ana-baba küçükken bizim çok nazımızı çektiler. Nazlanma sırasının onlarda olduğunu unutmamalıdır.

10-
 Sıkıntı görse de, ölseler de kurtulsak diye düşünmemek, çok yaşamalarını arzu etmek. Onlar, bizden çok sıkıntı gördükleri halde, yaşamamızı istemişlerdi. İcabında kendileri aç durup bizi doyurmuşlardı.

Mal, para ile olan hakları:
1-
 Kendinden önce, onlara elbise almak. Kendi yiyeceğinden iyisini onlara vermek.

2-
 Uzakta iseler ziyaretlerine gitmek. Ana-baba ve mahrem akrabaları ziyaret etmek vaciptir. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak bu günahlardan kurtulmalıdır. Ziyarette sıra, ana, baba, evlat, dede, nine, kardeş, amca, hala, dayı ve teyzedir.

3-
 Beraber yemek.

4-
 Arzularını sormak, öğrenip yerine getirmek.

5-
 Evlerini temizlemek, boyamak, tamir etmek.

6-
 Para vermek. İhtiyaçları olup da söyleyemezler belki.

7-
 Malı, parayı onlara serbest etmek. Ne zaman isterseniz, malım, param size feda olsun demeli, bir kızgınlıkları varsa, bu yolla onları teskin etmelidir. Ana-babaya harcanan paradan sual olunmaz. Muhtaç olan ana-babaya yardım farzdır. Kur'an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki: 
(Ana-babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yolculara infak edin!) [Bekara 215]

Kime infak edeceğini soran kimseye Resulullah efendimiz, (Kendine, ana-babana, sonra hanımına ve çocuklarına, hizmetçine bundan sonrasını da artık sen bilirsin) buyurdu. (Nesai)

Babası hasta olup, bakacak kimse bulunamazsa, kocasından izinsiz gidip hizmet eder. Zimmi baba da böyledir. Çocuk, zengin olan babasına bakmaya mecbur değildir. (Bezzâziyye)

Zengin çocuğun, fakir olan ana-babasına nafaka vermesi farzdır. Fakir kimsenin, fakir babasına nafaka vermesi farz değildir. Fakir olan ana-babasını kendi evine alıp, birlikte otururlar. (Fetava-i Hayriyye)

Ana-babadan birine iyilik edince öteki incinirse, babaya hürmet ve itaat etmeli, anaya hizmet, yardım ve ihsan etmelidir.

8-
 Ara sıra güzel yemek yapıp, davet etmek. Gönülleri ister de, belki söyleyemezler.

9-
 Dostlarını, dost bilip davet ederek gönüllerini almak. Düşmanlarından da uzak durmaya çalışmak.

10-
 Hastalandıkları zaman, tedavileri ile meşgul olmak, ilaç almak. Bir bakıcı, bir hizmetçi tutmak yerine, bizzat kendisi hizmet etmeye çalışmalıdır. 

Vefatlarından sonraki 40 hak:
1-
 Definlerinde erken davranmak.

2-
 Sünnet üzere yıkamak. Bu işi bilen iyi kimselere yıkatmalıdır.

3-
 Sünnet üzere kefenlemek.

4-
 Caiz olmayan kefen yapmamak.

5-
 Sünnet olan sayıya dikkat etmek. Erkeklere 3 parçadan fazla yapmamak.

6-
 Kefende israf etmemek.

7-
 Helal parasından kefen almak.

8-
 Cenaze namazını biliyorsa kendisi kıldırmak. Bid'at ehli kimselere kıldırmamak.

9-
 Onlara hep dua etmek. Bir hadis-i şerif meali: (Ana-babasına dua etmeyenin rızkı kesilir.) [Şir’a]

10-
 Toprağa kendisi koymak.

11-
 Mezarı kazan ve çalışanları memnun etmek.

12-
 İyi ve salih kimselerin arasına defnetmek.

13-
 Kötülerin arasına gömmemek. Çünkü kötü komşudan onlara sıkıntı gelir.

14-
 Kabrin üzerini balık sırtı gibi yapmak.

15-
 Kerpiç kullanmak.

16-
 Pişmiş tuğla kullanmamak. Çivi, tuğla gibi fırınlanmış şeyleri kabrin içinde kullanmak mekruhtur. Kabrin üstünü, dışardan tuğla ve mermerle örtmek caizdir. 

17-
 Toprağı başında sadaka vermek.

18-
 Kabir başında dua etmek. [Sadakayı ve duayı geciktirmemek. 40. ve 52. gece gibi bid'at olan işlerden uzak durmak.]

19-
 Borçlarını ödemek.

20-
 Telkini kendi vermek.

21-
 İskatını hemen yapmak. Ölünün namaz ve oruç borcu için, başkası onun yerine namaz kılamaz ve oruç tutamaz. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Başkası yerine oruç tutulmaz ve namaz kılınmaz. Fakat onun orucu ve namazı için fakir doyurulur.) [Nesai]

22-
 Mezar taşına caiz olmayan ifadeler yazdırmamak. Mesela Fatiha veya Besmele veya âyet yazmak caiz değildir. Latin harfleriyle de caiz olanı yazmamalıdır. Başkaları uzun yıllardan beri yazıyorsa da, caiz değildir.

23-
 Vasiyetlerini yerine getirmek. Dine uygun değilse yerine getirilmez.

24-
 Namazlardan sonra dua edip, sevaplarını onların ruhlarına göndermek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ana-babasına asi olan, vefatlarından sonra, onlar için dua etse, Allahü teâlâ, onu, ana-babasına itaat edenlerden yazar.) [İbni Ebiddünya]

25-
 Sevabı onlara olmak üzere oruç tutmak.

26-
 Sevabı onlara olmak üzere hac etmek. Âlimlerin çoğuna göre ana-baba için hac caizdir. 
Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ölmüş ana-babası adına hac edene, hem kendi, hem de ana-babası için hac yapmış sevabı verilir. Ana-babasının ruhuna müjde verilir.) [Dare Kutni]

27-
 Sevabı onlara olmak üzere sadaka vermek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Sadaka verirken, sevabını müslüman ana-babanızın ruhuna niye hediye etmezsiniz? Hediye ederseniz, verdiğiniz sadakanın sevabı, onların ruhuna gideceği gibi, sevabından hiçbir şey eksilmeden size de yazılır.) [Taberani]

28-
 Kabirlerini ziyaret edip Kur'an-ı kerim okumalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ana-babasının veya birinin kabrini ihlasla ve mağfiret umarak ziyaret eden, kabul olmuş bir hac sevabı alır ve bunu âdet edinenin kabrini de melekler ziyaret eder.) [Hakim]

29-
 Kabirlerini Cuma günleri ziyaret etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ana-babanın kabrini, Cuma günleri ziyaret edenin günahları affolur, haklarını ödemiş olur.) [Tirmizi]

30-
 Ziyarette dua ve Kur'an-ı kerim okumakla meşgul olmak, uygunsuz söz söylememek. 

31-
 Sağlıklarında incinmiş iseler, çocuk salih olunca razı olurlar. Onların öğrettikleri iyi şeylerle amel ettiği müddetçe, sevabı onlara da ulaşır.

32-
 Onlardan kötü bir yol edinmiş ise, her yaptığından onlara da günah ve azap gider. Bunun için, onlardan veya onların vasıtası ile öğrendiği kötü şeyleri terk etmeli, kendi kötü amelleri ile, onlara kabirde azap ettirmemelidir.

33-
 Ana-babaya sövmemek. Hadis-i şerifte, (Ana-babaya sövmek büyük günahtır) buyuruldu. (Buhari) Yani birinin ana-babasına söversen, o da senin ana-babana sövebilir.

34-
 Yakınlarına iyi davranmak. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ölmüş ana-baba için dua ve istiğfar etmek, borçlarını ödemek, dostlarına ikram etmek, onların yakınlarını ziyaret etmek, iyi davranmak suretiyle onlara ikramda bulunun.) [Hakim]

35-
 Dostlarını ziyaret etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Babası öldükten sonra, onun dostlarını ziyaret eden, en iyi iyiliği yapmış olur.) [Müslim]

36-
 Dostları ile görüşmek. Hadis-i şerifte (İyiliklerin en mükemmeli, baba dostunu görüp gözetmektir) buyuruldu. (Müslim)

37-
 Fıtır bayramında, sevabı onlara olmak üzere sadaka-i fıtır vermek.

38-
 Kurban bayramında sevabı onlara olmak üzere kurban kesmek.

39-
 Ana-babanın sevdiği yemeği yapıp, fakirlere verip ruhlarını şâd etmek.

40-
 Kötülüklerini söylememek. Hadis-i şerifte (Ölülerinizi hayırla anın, iyiliklerini söyleyin, kötülüklerini açıklamayın) buyuruldu. (Tirmizi)
 

 
 
Kadın-erkek ve anne

 
Sual: Âyet ve hadiste ana hakkının öneminin büyük olduğu, bu bakımdan kadının erkekten üstün olduğu söyleniyor. Üstünlüğün cinsiyet ile ilgisi var mıdır?
CEVAP
Dinimizde ırk, renk ve cinsiyet üstünlüğü yoktur. Üstünlük, takvaya, Allah indindeki dereceye göredir. Müslüman zenci bir kadın, müslüman olmayan beyaz bir kraldan çok üstündür. Mukayese bile edilmez. Birisi ebedi Cennetlik, öteki ise ebedi Cehennemliktir.

Anne hakkı önemlidir. Anneye hürmet ve hizmet, babadan önce gelir. Biri, sual etti ki:
- Ya Resulallah, insanlar içinde iyilik etmeme en layık olan kimdir?
- Annendir.
- Sonra?
- Annendir.
- Daha sonra?
- Babandır. (Buhari, Müslim)

Başka bir hadis-i şerifte de, (Önce, annene, sonra babana, kız kardeşine, erkek kardeşine ve sırası ile diğer yakınlarına iyilik et!) buyuruldu. (Nesai)

Üstünlük ve Hak
Üstünlük başka, hakkı olmak, iyiliğe layık olmak başkadır. Anne, kâfir bile olsa ona iyilik etmelidir! Bir kimse (Ya Resulallah, annem müşriktir. Ona iyilik etmem caiz midir?) diye sorunca, (Evet annene iyilik ve ihsanda bulun!) buyuruldu. (Ebu Davud)

Her Peygamber, kendi annesinden de üstündür. Buna rağmen, Peygamberler de annelerine hürmet ve hizmet etmişlerdir. Çünkü anne, hak sahibidir, hizmete ve hürmete layıktır. Hakkı bulunmak, hizmete ve hürmete layık olmak ayrı, üstün olmak ayrıdır. Bir zat sual etti ki:
- Ya Resulallah cihada gitmek istiyorum.
- Annen var mı?
- Evet var.
- Ona hizmet et, Cenneti, onu razı etmekle kazanırsın! (Taberani)

Cihada gitmek için gelen başka birisine de, (Annenin yanından ayrılma! Cennet onun ayağı altındadır) buyuruldu. (Nesai)

Hak sahibi olmak, üstün olmayı gerektirmez. Hadis-i şerifte (İnsanlar içinde en büyük hak sahibi, erkeğin üzerine annesi, kadının üzerine de kocasıdır) buyuruluyor. (Hakim)

Ana-babanın evladı üzerinde hakkı olduğu gibi, evladın da ana-baba üzerinde hakkı vardır. Erkeğin hanımı üzerinde hakkı olduğu gibi, hanımın da kocası üzerinde hakkı vardır. Fakat ana-baba hakkı ve koca hakkı daha önce gelir. Bu öncelik, üstün olmayı göstermez. Buradan (İslamiyet evlada veya kadına hak tanımıyor) demek iftira olur. Kimin imanı daha kuvvetli ve kim Allahü teâlânın emirlerine daha çok riayet ediyorsa o daha üstündür. (K. Saadet)
 


 
 
Kayınpedere "baba" demek

 
Sual: Kayınvalideye ve kayınpedere, "Ana - baba" demek caiz midir?
CEVAP
Kayınvalideye ve kayınpedere, "Ana-baba" demek, akla yanlış gibi gelmekte ise de, ceddimiz hürmet olarak bunlara "Ana-baba" demişlerdir.

Bekara suresinin 133. âyet-i kerimesinde, Yakub aleyhisselama hitaben (Baban İbrahim, İsmail ve İshak) buyuruluyor. Bilindiği gibi, Yakub aleyhisselam, İshak aleyhisselamın oğludur. İsmail aleyhisselam amcası, İbrahim aleyhisselam ise dedesidir.

İbrahim aleyhisselamın babası Taruh olduğu halde, amcası ve üvey babası Azer için Kur'an-ı kerimde (İbrahim’in babası) ifadesi geçmektedir. (Enam 74)

Peygamber efendimizin, amcası Ebu Talibe ve Ebu Lehebe "Baba" dediği hadis-i şeriflerle sabittir. Türkiye’de de, insanlara iyilik eden, onları himayesine alan kimselere mecaz olarak, "Baba adam", "Fakir babası" dendiğini hepimiz biliriz. Yaşlı kimselere de hürmeten "Baba" denir.

Yaşlı kadınlara da , "Ayşe ana", "Fatma ana" veya "Hacı anne" dendiği meşhurdur. Böyle söylemekle, yani baba demekle, o kimse bizim babamız olmadığı gibi anne dediğimiz kadın da annemiz olmaz. Bunlar hürmet için söylenir.

Yine yaşlı kimselere, bir akrabalığımız olmadığı halde, "Amca, dede", yaşlı kadınlara da, "Teyze, nine" deriz. Bunlar bir saygı ifadesidir. 

Kayınvalideye ve kayınpedere, "Ana-baba" demek ise daha tabiidir. Riya maksadıyla söylenirse, riya, saygı için söylenirse saygı olur. Ceddimiz, kayınvalideye ve kayınpedere, "Hanım anne", "Bey baba" da demişlerdir. Hakiki ana-baba ile karışmamaları için böyle söylemek daha iyidir. Bazı yerlerde kayınvalideye "Cici anne" de diyorlar. Bunlar mubah âdetlerdir. Günah olmayan âdetlere uymakta mahzur yoktur. Hatta mubah olan âdete uymamak şöhrete, kalb kırmaya sebep olursa böyle âdetlere uymak gerekir. (Hadika)
 

 
 
Ana-babaya hizmet

 
Sual: Ana baba hakkı, onlara hizmetin önemi hakkında bilgi verir misiniz?
CEVAP
İmandan sonra birinci vazifemiz ana-babanın kalbini kırmamaktır. Onlar ne kadar kötü olsalar da, yine her şeyin üstünde hakları vardır. Onların kalbini kıranın ibadeti kabul olmaz. Müslüman doğmamıza ve müslüman yetişmemize sebep olan ana-babamızın kalbini kırarsak Cennete girmemiz düşünülebilir mi? Müslüman ana-babamız, bizden razı olmadıkça, Allahü teâlânın sevdiği kulu olmamız çok zordur. İyilik ederek rızalarını almaya çalışmalıdır!

Allahü teâlâ ana-babaya iyilik edin buyuruyor. (Nisa 36, Enam 151,Ankebut 8) 

Hadis-i şeriflerde de buyuruldu ki:
(Ana-babasına hizmet edenin ömrü bereketli ve uzun olur. Onlara karşı gelenin, âsi olanın ömrü bereketsiz ve kısa olur.)[Ey Oğul İlm.] 

(Ana-babası, yanında ihtiyarladığı halde, 
[onların rızalarını alamayıp] Cenneti kazanamayanın burnu sürtülsün.) [Tirmizi]

(Cihad, fisebilillah 
[Allah yolunda] sadece kılıç sallamak değildir. Ana-babaya veya evlada bakmak da cihaddır. Ele muhtaç olmamak için çalışmak da cihaddır.) [Deylemi]

Ana babanın yüzüne sert bakmamalı, şefkatle ve sevgi ile bakmalı! Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ana-babanın yüzüne şefkatle bakana, kabul olmuş bir hac sevabı yazılır.) [İ.Rafii]

(Huzurunda alıcı ile satıcı arasındaki köle gibi durmayan kimse babasının hakkını ödeyemez.)
 [İ.Gazali]

Evladın, ana-babasına, sevgi ile bakışı için, kabul edilmiş bir hac sevabı verileceği bildirilince, oradakiler, (Günde bin defa bakarsa da böyle sevaba kavuşur mu?) dediklerinde, Peygamber efendimiz,(Günde yüzbin defa baksa da) buyurdu. (Şir’a)

Evliyanın büyüklerinden birisi, nafile hacca gitmek üzere yola çıktı. Bir ara Bağdat’a uğradı. Orada Ebu Hâzım-ı Mekki hazretlerini ziyarete gitti. O anda uyuyordu. Biraz bekledi. Uyandı ve o zata dedi ki:
- Şimdi Resulullah efendimizi rüyada gördüm. Bana, senin hakkında,(Annesinin hakkını gözetsin, bu, hac etmekten daha iyidir)haberini ulaştırmamı emretti. Bunun üzerine o zat geri döndü ve bütün hayatı boyunca annesine hizmet edip duasına kavuştu.

Buhari’deki hadis-i şerifte özetle deniyor ki: 
Eski ümmetlerden üç kişi yolculuğa çıkarlar. Geceyi geçirmek üzere bir mağaraya girince dağdan bir kaya parçası yuvarlanarak mağaranın ağzını kapatır. “Bizi bu kayadan ancak iyi amellerimizi dile getirerek Allahü teâlâya yapacağımız dua kurtarabilir” derler.

İçlerinden biri şöyle dedi: 
Anam-babam çok yaşlı idi. Onları doyurmadan çoluk çocuğumu ve hayvanlarımı doyurmazdım. Bir gün, odun toplamak için uzaklara gitmiştim. Geç vakte kadar da dönemedim. Akşam içecekleri sütü, getirdiğimde anamla babam uyumuşlar. Onlara sütlerini içirmeden önce çoluk çocuğumun ve hayvanlarımın karınlarını doyurmazdım. Çocuklar da, yanımda ağlıyorlardı. Çanak elimde tanyeri ağarıncaya kadar onların uyanmalarını bekledim. Anamla babam uyanıp sütlerini içtiler. (Ya Rabbi bunu senin rızan için yapmışsam buradan bizi kurtar)
Kaya biraz açıldı. Fakat çıkmak mümkün değildi. 

İkincisi, her türlü imkan varken çok sevdiği amcasının kızı ile zina etmediği ve kıza verdiği 120 dinar altını almadığı olayı hatırlayıp, (Ya Rabbi, bunları senin rızan için yapmışsam bizi buradan kurtar) dedi. Kaya biraz daha açıldı. Ancak yer çıkabilecekleri kadar değildi.

Üçüncüsü şöyle dedi: 
Çalıştırdığım işçilerden biri ücretini almadan gitmişti. Ben de onun ücretini ürettim. Bundan birçok mal meydana geldi. Bir müddet sonra bana gelip ücretini istedi. (Şu gördüğün develer, sığırlar, koyunların hepsi senin ücretinden üremiştir, al götür) dedim. O da (benimle alay etmiyorsun ya) dedi. Ben de (hayır, alay etmiyorum, doğrusu bu) deyince, malların hepsini alarak götürdü. Bana hiçbir şey bırakmadı. (Ya Rabbi bunu senin rızan için yapmışsam, içinde bulunduğumuz şu beladan bizi kurtar.) 

Bunun üzerine kaya tamamen açıldı. Onlar da mağaradan çıktı.
(Buhari)

Ana baba çağırınca
Sual:
 Ana baba çağırınca, namazda isek veya başka önemli bir iş yapıyorsak, hemen gitmek gerekir mi? İkisi aynı anda çağırırsa hangisini tercih etmelidir?
CEVAP
Ana babanın salih veya fâsık olmasının da, önemi vardır. Evladını İslam terbiyesi üzerine yetiştirmeyen ana babanın, evladı üzerinde ana babalık hakkı yoktur. Bakıp büyüttükleri için, başka hakları vardır. Ana babanın veya başkalarının dine aykırı emirlerine itaat edilmez.

Ana baba çağırdığı zaman, önemli bir işle uğraşılsa da, hemen onu terk edip, derhal ana babanın emrine koşmak gerekir. Allahü teala buyuruyor ki:
(Ya Musa, benim indimde çok ağır ve büyük bir günah vardır ki, o da, ana baba evladını çağırınca, emrine uymamasıdır.) [İslam Ahlakı]

Ana baba, çağırınca, farz namazı bozmak caiz olur ise de, ihtiyaç yoksa bozmamalıdır. Nafile ve sünnet namazlar, bozulur. Bunlar, imdat isterse, farzları da bozmak gerekir. Namaz kıldığını bilerek çağırıyorlarsa, nafileyi de bozmayabilir, bilmeyerek çağırdılarsa bozmak gerekir. 

İkisi aynı anda çağırırsa, anneyi tercih etmek gerekir. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
(Anne ve baba aynı anda çağırınca, önce annenin çağrısına uy!)[Deylemi]

Anneye hizmet
Sual:
 Annem babamdan ayrılınca, başka biriyle evlendi. Babam annemle görüşmemi istemiyor. Gizlice görüşsem, işlerine yardım etsem günah olur mu?
CEVAP
Babanız duymadan gizlice görüşünce günah olmaz. Anneye hürmet ve hizmet, babadan önce gelir.

Ana veya babadan birine iyilik edince öteki incinirse, babaya hürmet ve itaat etmeli, anaya hizmet, yardım ve ihsan etmelidir. (Hazanet-ür-rivayat)

Kâfir ana babaya hizmet
Sual: Kâfir ana babaya da hizmet edip ziyaretlerine gidilir mi?
CEVAP
Kâfir olan anaya babaya hizmet etmek, nafakalarını vermek, ziyaretlerine gitmek lazımdır. Küfre sebep olan şeyleri yaptıracaklarından korkulursa, ziyaretlerine gitmemeli. Kâfirlerle birlikte yiyip içmek, bir iki kere caizdir. Her zaman ise, mekruh olur.(Bezzaziyye - S. Ebediyye)

Sefere giderken
Sual: 
Sefere çıkarken ana-babadan izin almak gerekir mi?
CEVAP
Ticaret, hac, umre gibi tehlikeli olmayan yolculuklarda, ihtiyacı olmayan ana babanın iznini, rızasını almak lazım olmasa da, tehlikeli yolculukları için ve cihad için rızalarını almak lazımdır. İlim öğrenmek için gidilecek yolda ve yerde emniyet varsa ve ana-babanın yalnız kalarak helak olmaları tehlikesi yoksa, rızaları olmasa da, gitmek caizdir.

Hiçbir zaman ve hiçbir sebeple ana babaya karşı sert söylemek caiz değildir. Rızaları olmadan gitmek caiz olduğu zaman, gittiği yerden sık sık gönül alıcı mektup yazarak [telefon ederek veya başka bir vasıtayla] selam ve hediye yollayarak rızalarını almalıdır. (S. Ebediyye)
 

 

 
 
Ana babayı dinlemeyip evlenmek

Sual: Bir kızın salih ana babasını dinlemeyip sevdiği biri ile evlenmesi caiz midir? Ana-babanın evladı üzerinde ne hakkı vardır? 
CEVAP 
İmam-ı Nesefi hazretleri bildiriyor ki: 
Ana-babanın evladı üzerinde seksen kadar hakkı vardır. Bunlardan birkaçı şöyledir: Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ana-babasını hizmetleriyle razı eden, Allahü teâlâyı razı etmiş olur, onları gazaplandıran, Allahü teâlâyı gazaplandırmış olur.)[İbni Neccar] 

Hasan-ı Basri hazretleri, Kâbe’yi tavaf ederken sırtında yük olan bir zat görüp der ki: 
- Niçin yükle tavaf ediyorsun? 
- Bu yük değil, babamdır. Bunu Şam’dan yedi defa getirip tavaf ettim. Çünkü, bana dinimi, imanımı öğretti. Beni İslam ahlakı ile yetiştirdi. 
- Kıyamete kadar böyle arkanda taşısan, bir defa kalbini kırmakla bu yaptığın hizmet boşa gider. Bir defa da gönlünü yapsan, bu kadar hizmete karşılık olur. 

(Ya Resulallah, annem müşriktir. Ona iyilik etmem caiz midir?) diye sorana, (Evet, annene iyilik ve ihsanda bulun!) buyuruldu. (Ebu Davud) 

Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki: 
(En faziletli amel, vaktinde kılınan namazdan sonra ana-babaya iyiliktir.) [Müslim] 

(Ana-babaya ihsan, bedbahtlığı saadete çevirir, ömrü uzatır ve insanı kötü ölümden korur.) 
[Ebu Nuaym] 

Şu halde ana-baba zalim olup, evlada zulmetseler de, günah işlemeyi emretseler de, yine onları üzmemeye, küstürmemeye çalışmalıdır! Onları üzücü söz ve hareket caiz olmaz. 

Ana-baba kötü bile olsa, yine onlarla iyi geçinmelidir! Ziyaretlerini terk etmek büyük günahtır. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak, telefon ederek, bu günahtan kurtulmalıdır! 
Babasına asi gelen, çocuğundan mürüvvet göremez, muradına kavuşamaz, ailesi ile geçinemez, evinin tadı bozulur. (Şir’a) 
Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki: 
(Ana-babasının rızasını alan mümine Cennetten iki kapı, üzene de Cehennemden iki kapı açılır.) [Beyheki] 

(Ana-babasını razı eden mümin, ne yaparsa yapsın Cehenneme girmez, inciten de Cennete girmez.)
 [Şir’a] 

Cihad için izin isteyen birine Peygamber efendimiz, ana-babasının sağ olduğunu öğrenince, (Burada kal, onlara hizmet et, onlara hizmet cihaddır) buyurdu. (Buhari) 

Cihada gitmek için gelen başka birisine de buyurdu ki: 
(Annenin yanından ayrılma! Cennet onun ayağı altındadır.)[Nesai] 

Biri de, hicret etmek için gelip, (Ya Resulallah, ana-babamı ağlatarak geldim) dedi. Peygamber efendimiz, bu duruma üzülerek buyurdu ki: 
(Hemen git, onları ağlattığın gibi güldür!) [Ebu Davud] 

Hak teâlâ, buyurdu ki: 
(Ya Musa, benim indimde çok ağır ve büyük bir günah vardır ki, o da, ana-baba evladını çağırınca, emrine uymamasıdır) [İ.Ahlakı] 

Hak teâlâ buyuruyor ki: 
(Biz insana, ana-babasına iyilik etmesini tavsiye ettik.) [Ahkaf 15] 

Hasan-ı Basri hazretleri buyurdu ki: 
(Âlim bir evladın ana-babası kâfir olsa, kuyudan su çekmeleri için ona muhtaç olsalar, o da birkaç kova çektikten sonra öf dese, bu sebeple bütün amellerinin sevabı yok olur.) 

Peygamber efendimiz, (Ana ile çocuğun arasını açan kimseye lanet olsun) buyurmuştur. (Gunye) 

Ne yapıp yapmalı, onların rızalarını almaya çalışmalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Rabbin rızası, ana-babanın rızasında, gazabı da, ana-babanın gazabındadır.) [Buhari] 
Üzmekten çok korkmalı. İsra suresinin 23. âyet-i kerimesinde ana-babaya iyi davranmak, onlara yumuşak ve tatlı söylemek emredilmektedir. 

Salih ana babanın rızalarını almadan onları üzerek evlenmenin tehlikesini bu âyet ve hadis-i şeriflerden iyi anlamalıdır. 
 


 
 
Baba evladına iyilik ister

Sual: Babam namaz kılmam hususunda aşırı nasihat ediyor. Kendisi ise her şeyi tam yapmıyor. Ne yapmalıyım?
CEVAP
Babanızı şikayet ediyorsunuz. Bizim yazmamızla babanız hemen düzelmez. Şikayetlerde her iki tarafı da dinlemek gerekir. Sizin anlattığınıza göre, babanızın yaptıklarının bir kısmı normal değildir. Fakat namaz kılmanız için gösterdiği gayreti ayıplamamak gerekir. Her müslüman babanın yapması gerekeni yapıyor. Allahü teâlânın emrini hatırlatana kızılır mı? Kendisi yapamasa bile, hakkı tavsiye eden bir müslümanı ayıplamak doğru değildir.

O sizin iyiliğiniz için çalışmakta, sizi namaza ısındırmaya uğraşmaktadır. Böyle babanın eli öpülür.

Baba zalim de olsa, ona karşı gelmek, onunla sert konuşmak, onu üzmek caiz değildir. Ana-babası günah işleyen çocuk, bunlara bir defa nasihat eder. Kabul etmezlerse, susar. Onlara dua eder.

Namazın önemi çok büyüktür. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Namazın dindeki yeri, başın vücuttaki yeri gibidir.) [Taberani] 

(Kıyamette kulun ilk sorguya çekileceği ibadet, namazdır. Namazı düzgün ise, diğer amelleri kabul edilir. Namazı düzgün değilse, hiçbir ameli kabul edilmez.)
 [Taberani]

(Namazı doğru kılanın, ağaçtan yaprakların döküldüğü gibi günahları dökülür.)
 [İ.Ahmed]

(Allahü teâlâ buyuruyor ki, "Söz veriyorum ki, namazlarını vaktinde, doğru olarak kılana azap etmem, onu sorgu-suale çekmeden Cennete koyarım")
 [Hakim] 

(Her Peygamberin ümmetine son nefeste vasiyeti namazdır.)
[Gunye]

Namaz kılmak böyle büyük bir ibadet olduğu için terk edilmesi de çok büyük günahtır. Hanbeli’de namazı terk eden küfre düştüğü için, Şafii ve Maliki’de büyük günah işlediği için ceza olarak katli gerektiği fıkıh kitaplarında yazılıdır. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Namaz dinin direğidir, terk eden dinini yıkmış olur.) [Beyheki]

(Namaz kılmayanın dini yoktur.) [İbni Nasr]

(Namaz kılan, kıyamette kurtulacak, kılmayan perişan olur.)
[Taberani]

(Namaz kılmayan, kıyamette, Allahü teâlâyı kızgın olarak bulur.)[Bezzar]

(Namazı kasten bırakanın ibadetleri kabul olmaz ve namaza başlayana kadar Allahü teâlânın himayesinden uzak kalır.)
 [Ebu Nuaym]

(Beş vakit namazı kasten, mazeretsiz terk eden, Allah’ın hıfz ve emanından mahrum olur.) [İbni Mace]

(Bizimle kâfir arasındaki fark namazdır. Namazı terk eden kâfir olur.)
 [Nesai]

Yukarıdaki hadis-i şerifleri, Ehl-i sünnet âlimleri şöyle açıklamışlardır:
Dinimizde en büyük günahı işleyen kâfir olmaz. Bunun için namaz kılmayana kâfir denmez. Fakat namaz, çok önemli bir ibadet olduğu için, namaz kılmayanın imanla ölmesi çok zayıf bir ihtimaldir. Namaz kılmayanın kalbi kararır, diğer günahları işlemekten çekinmez. Bazı âlimler, namaz kılmayanın kâfir olacağını bildirmişlerdir. Bu bakımdan her ne şart altında olursa olsun muhakkak namazı kılmalı!
 


 
 
 
Ölmüş ana baba hakkı

Sual: Ölmüş ana baba hakkı nasıl ödenir?
CEVAP
Aşağıdakileri yapmaya çalışmalı. 
Namazlardan sonra dua edip, sevaplarını onların ruhlarına göndermeli. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ana-babasına asi olan, vefatlarından sonra, onlar için dua etse, Allahü teâlâ, onu, ana-babasına itaat edenlerden yazar.) [İbni Ebiddünya]

Sevabı onlara olmak üzere oruç tutmalı.

Sevabı onlara olmak üzere hac etmeli. Âlimlerin çoğuna göre ana-baba için hac caizdir. 
Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Ölmüş ana-babası adına hac edene, hem kendi, hem de ana-babası için hac yapmış sevabı verilir. Ana-babasının ruhuna müjde verilir.) [Dare Kutni]

Sevabı onlara olmak üzere sadaka vermeli. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Sadaka verirken, sevabını müslüman ana-babanızın ruhuna niye hediye etmezsiniz? Hediye ederseniz, verdiğiniz sadakanın sevabı, onların ruhuna gideceği gibi, sevabından hiçbir şey eksilmeden size de yazılır.) [Taberani]

Kabirlerini ziyaret edip Kur'an-ı kerim okumalı. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ana-babasının veya birinin kabrini ihlasla ve mağfiret umarak ziyaret eden, kabul olmuş bir hac sevabı alır ve bunu âdet edinenin kabrini de melekler ziyaret eder.) [Hakim]

Kabirlerini Cuma günleri ziyaret etmeli. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ana-babanın kabrini, Cuma günleri ziyaret edenin günahları affolur, haklarını ödemiş olur.) [Tirmizi]
Ziyarette dua ve Kur'an-ı kerim okumakla meşgul olmalı, uygunsuz söz söylememeli. 

Sağlıklarında incinmiş iseler, çocuk salih olunca razı olurlar. Onların öğrettikleri iyi şeylerle amel ettiği müddetçe, sevabı onlara da ulaşır.

Onlardan kötü bir yol edinmiş ise, her yaptığından onlara da günah ve azap gider. Bunun için, onlardan veya onların vasıtası ile öğrendiği kötü şeyleri terk etmeli, kendi kötü amelleri ile, onlara kabirde azap ettirmemelidir.

Sual:
 Babam beddua etti. O öldüğünden beri işim rast gitmiyor, çaresi var mı?
CEVAP
Tevbe istiğfara devam edip, ölmüş babanız için hayırlı işler yapmalısınız. Diyelim bir fakire bir ayakkabı aldınız, sevabını babanıza ve Peygamber efendimize ve bütün müslümanlara bağışlarsanız, sevabı hiç eksilmeden hepsine gider. Babanız sevaplara kavuşunca memnun olur ve işleriniz de artık rast gider. Buna benzer hayır hasenat yapmaya çalışın.
 

 
 
Ana baba hakkıyla ilgili sorular

Sual: İhtiyar ve salih anam babam yanımdadır. Ancak sıkıntıları çok fazla. Ayrı bir ev tutsam uygun olur mu?
CEVAP
İster yanınızda kalsın, ister ayrı ev tutun, ama onların rızalarını almaya çalışın. Onlara bakmak, ihtiyaçlarını karşılamak iyidir ancak hazine bu değildir. Hazine onların rızasını duasını kazanmaktır. Aynı niyetle, kayınvalide ve kayınpederinize de öyle davranın. Yani karı koca, anne ve babalarınıza iyilik edin, dualarını rızalarını alın, bu fırsatı kaçırmayın. Çünkü salih ana babanın rızasını almak önemlidir. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
(Yanında adım anıldığı halde bana salevat getirmeyen kişinin burnu yere sürtülsün. Ramazana erişip de günahları bağışlanmayan kişinin burnu yere sürtülsün. Ana ve babası, yanında ihtiyarladığı halde onları razı ederek Cennete giremeyen kimsenin burnu yere sürtülsün.) [Tirmizi, İ.Ahmed]

Sual:
 Yaşlanmasına rağmen babam namaz kılmıyor, annem açık geziyor. Bunları zorlayabilir miyim?
CEVAP
Ana baba zorlanmaz. Ana babası günah işleyen çocuk, bunlara bir kere nasihat eder. Kabul etmezlerse, susar. Onlara dua eder.

Sual:
 Babam ölünce annem biriyle evlendi. Bana yardım et diyor. Anneme yardıma mecbur muyum?
CEVAP
Kocası zengin olan kadın, oğlundan nafaka isteyemez. Oğlu ona yardım etmeye mecbur değildir. Ancak ana baba zengin de olsalar onlara hizmet ve yardım etmeli, rızalarını almaya çalışmalı.

Sual:
 Babam, evlenmeme yardımcı olmuyor. Halbuki bir hadis-i şerifte baba oğlunu evlendirmeye mecburmuş. Babamın benim evlenmeme yardımcı olması gerekmez mi?
CEVAP
Baba zengin oğlunu evlendirmeye mecbur değildir. Ama fakir olan oğlunu evlendirmesi vaciptir. 
Hadis-i şerifte buyuruluyor ki: 
(Babanın evladına güzel isim vermesi, dinini öğretmesi ve vakti gelince de evlendirmesi, evladın babası üzerindeki haklarındandır.) [Hâkim]

Sual:
 Ana baba, oğlunu namaz kılmadığı ve oruç tutmadığı için zorlayabilir mi? 
CEVAP
Evet baliğ olmayan oğlunu namaz kılmadığı ve oruç tutmadığı için zorlayabilir, tazir edebilir. Ama büyük oğlunu, yani baliğ olmuş oğlunu zorlayamaz, tazir edemez. Ona nasihat eder.

Sual:
 Baba ehl-i sünnet değilse yahut namaz kılmıyor ve içki içiyorsa da bedduası kabul olur mu? 
CEVAP
Ehl-i sünnet olsa da, namaz kılsa, içki içmese de, haksız olarak beddua ediyorsa, bedduası geçmez. Kâfir bile olsa, zulmedilmişse, onun duası kabul olur.

Yaşlı baba, (Oğlum bir bardak su ver) dese, oğlu da, (kalk kendin iç) dese, sonra babasına vursa, babası da, Allah belanı versin dese, bu duanın kabul olma ihtimali çok kuvvetlidir. Hadis-i şerifte bildirilen kabul olan dualardan biri de budur. 

Sual: Anam babam ateisttir. İslamiyet’e gericilik diyorlar, namazımı bıraktırmaya çalışıyorlar. Bayramda ziyaretlerine gitmesem günah olur mu? 
CEVAP 
Ana baba, kâfir olsa da, ziyaretlerine gitmek, hizmet ve iyilik etmek gerekir. Ama küfre teşvik ederlerse ziyaretlerine gidilmez. 

Sual:
 Babam vasiyet etmeden öldü. İskatını yapmam caiz midir?
CEVAP
Çok iyi olur.

Sual: Babam, (Sigara içersen hakkımı helal etmem) demişti. Şimdi öldü. Sigara içebilir miyim?
CEVAP
Evet.

Sual: Kötü iş yapan ana-babamı sevmemem günah mı?
CEVAP
Dinin yasakladığı iş ise, sevmemek günah olmaz. 

Sual: Yatalak hasta olan annesinin altını oğlu temizleyebilir mi?
CEVAP
Bu hizmeti yapan kadın bulunmazsa, oğlu da yapar.

Sual: Memlekette babamın dostları var. Onları ziyaret etmem gerekir mi?
CEVAP
Salih olan babanın salih olan dostlarını ziyaret etmek, onlarla dost olmak gerekir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(En iyi iyilik, babasının vefatından sonra, onun dostlarını yoklamaktır.) [Müslim]

(Babanın dostluğunu koru, dostlarıyla dost ol. Şayet babanın dostluğunu korumazsan, Allahü teâlâ da senin nurunu söndürür.) 
[Buhari]

(Baba dostuna iyilik, babaya iyilik demektir.) 
[Taberani]

İmam-ı Rabbani hazretleri, (Evlada yapılan iyilik de, babaya yapılmış demektir) buyuruyor. O halde, çocuklarına iyilik etmek, ölmüş veya yaşayan babaya iyilik etmek demektir.

Sual: Fakir olan ana ve babaya, zengin olan kız çocuğunun da nafaka vermesi bakması gerekir mi?
CEVAP
Evet nafaka vermesi ve bakması gerekir. Kız ve oğlan çocuklar eşit miktarda nafaka verir.

Oğlunun oğlu ile kızı bulunan ana ve babaya yalnız kızları bakar. Halbuki, mirası kız ile torun yarı yarıya alır. 

Ana babaya nafaka
Sual:
 (Sen de, malın da, babanındır) hadisine göre, evladın malı babanın mıdır? Baba, evladının malını istediği gibi harcayabilir mi?
CEVAP
Hayır. Evlat, zengin babaya bakmaya mecbur değildir. Zengin evladın, fakir olan Müslüman ana babaya nafaka vermesi farzdır.

Fakir evladın, fakir babasına nafaka vermesi farz değildir. Fakir olan ana babasını kendi evine alıp, birlikte geçinirler. (Fetava-i Hayriyye)

Fakir baba, kaybolan büyük oğlunun yalnız menkul mallarını, kendi nafakası için satabilir. Binasını, toprağını satamaz. (Dürer-ül-hükkam)

Baba bedduası
Sual: Babam ve ağabeyim Avrupa’da çalışıyor. Babam Türkiye’deki yengemin yanında kalmamı söylüyor. (Eğer yengenle kalmazsan hakkımı helal etmem) diyor. Yengemle aynı evde kalmam doğru mudur?
CEVAP
Yenge ve baldız yabancı kadındır. Beraber kalınmaz, haram olur. Babanın dine aykırı olan bedduası geçerli olmaz. Babayla münakaşa etmemeli, günaha önem vermiyorsa, başka bahane bulmalı.

Fasık ana baba
Sual: 
Fasık ana babanın her emrine itaat etmek gerekir mi?
CEVAP
Her emrine itaat gerekmez. Dine aykırı emirlerine asla itaat edilmez. Namaz kılma, tesettüre riayet etme, şu günahı işle gibi emirlerine asla itaat edilmez. Ana ve babanın böyle itaat lazım olmayan emirleri yapılmadığı zaman özür ve bahane bulmalı ve yumuşak söylemeli. Yani itirazı isyan ve hakaret şeklinde olmayıp, bir bahaneyle olmalıdır. Mesela niye içki içmedin denince, midem ağrıyordu gibi bir bahane bulmalıdır. Yahut fasık baba, (Beni arabanla meyhaneye götür) dese, bir bahaneyle götürmemeli, (Önemli bir işim var) gibi bir şeyler demelidir. Ama meyhanede sızıp kalmışsa, arabasına alıp evine getirmesi gerekir. Mubah olan emirlerini yapmaya çalışmalıdır.
 
 



 
 
Koca hakkı

Sual: Erkeğin hanımı üstündeki hakkı nedir?
CEVAP
Erkeğin de hanımı üzerinde hakkı çoktur. Kadın kocası ile iyi geçinmelidir! Hadis-i şerifte buyuruldu ki: 
(Kadının cihadı, kocası ile iyi geçinmektir.) [Taberani]

Bir kadın, kocasını güzel karşılar, güzel sözler söyleyerek hoşnutluğunu kazanmaya çalışırdı. Peygamber efendimiz aleyhisselam, kadının bu hareketinden dolayı kocasına buyurdu ki: 
(Hanımına selam söyle, yarı şehid sevabına kavuştuğunu haber ver!) [Şir’a]

Kadınların Cennete girmeleri erkeklere göre daha kolaydır. Bir hadis-i şerif meali: 
(Kadın, beş vakit namazı kılar, orucunu tutar, kendini yabancılardan korur ve kocasına muti olursa, Cennete girer.)[İbni Hibban] 

Erkeğini razı eden kadın için korku yoktur. İki hadis-i şerif meali şöyledir: 
(Kocası razı olduğu halde ölen kadın Cennete girer.) 
[Tirmizi]

(Kocasına muhabbet gösteren, çocuk doğuran, öfkelendiği an veya kocası kendine kızdığı zaman, kocasını razı edinceye kadar uyumayan kadın Cennetliktir.) 
[Taberani]

Kadına ziynet eşyası mubahtır. Ziynet almak için kocasını müşkül duruma düşürmemeli, yabancılara ziynetlerini göstermemelidir! Böyle olunca ziynetleri Cennete girmelerine mani olmaz. Bir hadis-i şerif meali:
(Cennette kadınların az olduğunu gördüm. Sebebini sordum. "Onları altın ve ziynet eşyası meşgul etti" dediler.) [İ. Ahmed]

Kocasına, elinden geldiği kadar güler yüzlü davranıp, sevgi göstermeli, dili ile de onu incitmemelidir. Hadis-i şerifte buyuruluyor ki:
(Kıyamette Allahü teâlâ, kocasına dili ile eziyet eden kadının dilini 70 arşın uzun yapıp, boynuna dolar. Kocasına kötü gözle bakan kadını da başı kesik ve bedeni parçalanmış hale çevirir.)[Şir’a] 

(Senden ne gördüm) diyerek küfran-ı nimette bulunmamalıdır! İki hadis-i şerif meali şöyledir:
(Eğer kocalarına karşı küfran-ı nimette bulunmasalar, namaz kılanlar hemen Cennete girerdi.) [Şir’a]

(Cehennem halkının ekseriyetini kadınların teşkil ettiğini gördüm. Sebebi de, çok lanet ederler ve kocalarına karşı küfran-ı nimette bulunurlar.)
 [Buhari]

Kocasına bir iyilik yapmışsa, başına kakmamalıdır. Yeme ve giyme gibi hususlarda kocasını üzmemeli, yapamayacağı şeyi ondan istememelidir! Kocasının şerefini korumalı, her işte onun rızasını kazanıp gönlünü hoş etmeye çalışmalıdır! Hadis-i şerifte buyuruluyor ki: 
(Kocanın hanımı üzerindeki hakkı, benim sizin üzerinizdeki hakkım gibidir. O halde kocasının hakkını gözetmeyen, Allahü teâlânın hakkını gözetmemiş olur.) [Şir’a]

Kadın, kocasını üzmemelidir. 
Bir gün Hazret-i Fatıma, ağlayarak babasının huzuruna geldi. Resulullah efendimiz buyurdu ki: 
- Ya Fatıma, niçin ağlıyorsun?
- Kasıtsız söylediğim bir sözden Ali bana kızdı. Özür diledim. Fakat onu üzdüğüm için ağlıyorum.
- Kızım, bilmez misin, Allahü teâlânın rızası kocanın rızasına bağlıdır. Ne mutlu o kadına ki daima kocasının rızasını arar, kocası ondan razı olur. Kadınlar için en üstün ibadet, kocasına itaattir. Erkek, hanımından razı olunca, o kadın istediği kapıdan Cennete girmeye hak kazanır. Kocasını üzen kadın, onu razı edinceye kadar, Allahü teâlânın lanetinde olur.) 
[R. Nasıhin]

Koca hakkına riayet, kadına cihad etmiş gibi sevap kazandırır. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Koca hakkına riayet, Allah yolunda cihad etmek gibidir.)[Taberani]

(Kadın, kocasından izinsiz olarak nafile oruç tutamaz. Eğer tutarsa, aç ve susuz kalmış olur, sevap kazanamaz. Kocasından izinsiz evinden dışarı çıkamaz. Çıkarsa, gökteki melekler, geri evine dönünceye kadar ona lanet eder.) 
[Taberani]

(Bir erkek, ihtiyacı için hanımını çağırsa, kadın tandır başında olsa da, hemen ihtiyacına cevap versin!)
 [Tirmizi]

(Kocası çağırdığı halde yatağa gelmeyen kadına melekler sabaha kadar lanet eder.) 
[Buhari]

(İzinsiz evden çıkan kadına, kocası razı oluncaya kadar, güneşin ve ayın doğduğu her şey lanet eder.)
 [Deylemi]

(Kadın, kocasından izinsiz 
[ana, baba, kardeşleri dahil] hiç kimseyi evine alamaz, nafile namaz kılamaz.) [Taberani]

(Kadınlarınızı süslü giyinmekten men ediniz! Beni İsrail kadınları süslü giyinip camiye gururlanarak yürüdükleri için lanetlenmişlerdir.) 
[İbni Mace]

(Kocası razı oluncaya kadar, kadının namazları ve hiçbir iyiliği kabul olmaz.) 
[Taberani]

(Kadının namazları kabul olmaz) demek, namaz borcundan kurtulur, fakat namaz kılmakla meydana gelecek büyük sevaba kavuşamaz demektir. Namazı boşa gider demek değildir.

Bir kadından kocası razı olmazsa, kadın, günahının cezasını çektikten sonra, Cennete girer. Cennete sadece kâfirler girmez. Müslümanın günahı çok olsa da, sonunda mutlaka Cennete girer.

Karı koca iyi geçinip, birbirlerinin rızalarını almaya çalışmalıdır.

Sual: Beyimden habersiz, mevlit için, vaaz dinlemek için, namaz kılmak için camiye, komşuların evlerine gitmem doğru mudur?
CEVAP
Zaruri gereken din ilimlerini beyi öğretmeyen kadın, münasip bir kadın hocadan bunları öğrenebilmek için izinsiz gidebilir. Beyiniz izin verse bile, komşularda uygunsuz şeyler konuşulan toplantılara gitmenizi tavsiye etmeyiz. Kadınların camilere de gitmeleri uygun değildir. Birkaç kadının toplanıp uygun bir ilmihal kitabı okumaları çok iyi olur.

Sual: Dışarı çıkarken her defasında eşimden izin almak durumunda mıyım?
CEVAP
Bir defa izin alınır. Yani ben istediğim zaman dışarı çıkabilir miyim dersiniz. Tamam derse her zaman çıkabilirsiniz. Çıkamazsın derse işe de gidemezsiniz. Evde ona ait malları da dilenciye veya misafirlere izinsiz veremezsiniz. Yani misafirinize bir bardak çay veremezsiniz. Ama (İstediğin şeyi istediğin yere harcayabilirsin ve istediğin zaman istediğin yere gidersin) gibi izin alırsanız, istediğinizi istediğiniz gibi harcarsınız ve istediğiniz yere gidersiniz. İzinsiz yapmamak gerekir.

Sual: Kadın, gittiği yerde, gıybet ediyor, yalan söylüyorsa işlediği günahlar kocasına da yazılır mı?
CEVAP
Bilmezse yazılmaz. Günah işleyeceğini bilerek gönderirse yazılır.

Sual:
 Mukim bir bayan başka şehirdeki kocasının veya mahrem bir akrabasının yanına mahremsiz gidebilir mi?
CEVAP 
Mukim iken gidemez. Seferde ise gidebilir. Mesela kocası ile İstanbul’da oturuyor. Kocası ile Ankara’ya gitmiştir. Sonra kocası İstanbul’a gelmiştir. Kadın bir hafta sonra yanında mahremi olmadan da İstanbul’a kocasının yanına gelebilir.

Kadının cihadı
Sual:
 Kadının cihadı nasıl olur?
CEVAP
Riyad-un Nasıhinde buyuruluyor ki:
Resulullah efendimiz, ev işlerini Hazret-i Fatıma’ya, dış işlerini Hazret-i Ali’ye vermiş, bu hususta şöyle buyurmuştur:
(Hanımının evde oturması için, işlerini gören, ihtiyaçlarını karşılayan, onu yabancı erkeklerin görmesinden koruyan, ümmet-i Muhammedin düşmana esir düşenlerini satın almış, azat etmiş gibi sevaba kavuşur.)

(Ya Fatıma, ne mutlu o kadına ki, kocası ondan razı olur. Allahü teâlânın farz kıldığını yapmaktan ve kocasına itaatten sonra kadınlar için, yün eğirmekten, iplik bükmekten üstün iş yoktur. Bir saat yün eğirmek, iplik bükmek veya dokumak, kadınlar için bir yıl ibadet etmekten daha sevaptır. Dokudukları her iplik için amel defterlerine bir şehid sevabı yazılır.)

(Beş vakit namazını kılan, malının zekatını veren, Ramazan-ı şerif orucunu tutan, kocasının günah olmayan işlerinde ona itaat eden ve tesettüre uyan kadın, Cennete istediği kapıdan girer.)
(Karı-koca Hakları bahsi) 

Peygamber efendimiz, kendi kızına ve diğer kadınlara şehid sevabı kazanmak için ev işleri ile meşgul olmalarını emretmektedir. Başka bir hadis-i şerifte de, (Kadının cihadı, kocası ile iyi geçinmektir)buyuruldu. (Şir’a)

Geçimsiz kocanın hakkı
Sual:
 Huysuz bir kocaya da dinin emrettiği şekilde mi davranmalıdır?
CEVAP
Zalime de, mazluma da dinin emrettiği şekilde hareket edilir. İyilik eden, hanımını üzmeyen kocanın nesine sabredilir? Kadın huysuz olursa, kocası sabreder, kocası huysuz olursa hanımı sabreder. Bu imtihanda sabreden çok sevap alır. Kötülük eden, kendine eder. 

Mazlumların, sabredenlerin yardımcısı Allah’tır. Allahü teâlâ, kimsenin hakkını kimsede koymaz. Sabredenlere sayısız mükafat verir.

Karı-koca birbirinin kötü huylarına sabretmelidir! Hadis-i şerifte,(Hanımının kötü huylarına katlanan erkek, belalara sabreden Eyyüb aleyhisselam gibi mükafatlara kavuşur. Kocasının kötü huyuna sabreden kadın da, Hazret-i Asiye gibi sevaba kavuşur)buyuruldu. (İ.Gazali) 

Kur'an-ı kerimde de, Allahü teâlânın sabredenlerle beraber olacağı ve sabredenlerin mükafatlarının hesapsız verileceği bildirilmiştir. (Enfal 46, Zümer 10)

İyi insan, yalnız başkalarına kötülük etmeyen kimse demek değildir. Başkalarından gelen kötülüklere de güzel sabreden kimsedir.

Sual: Kocanın dine aykırı emirlerine uyulur mu?
CEVAP
Hiçbir koca, hanımına dine aykırı emir veremez. (İçki içeceksin, namaz kılmayacaksın, açık gezeceksin) diyemez. Derse, yapılmaz. Peygamber efendimiz, (Halıka isyan olan işte, kula itaat edilmez)buyuruyor. (Hakim)

Ana-baba da dese, âmir de dese, yapılmaz. Fakat yine de güzellikle yapmamaya çalışmalıdır.

Erkeğin hakkı çoktur
Sual:
 Kadınların haklarından bahsettiniz. Erkeklerin hakkı yok mu?
CEVAP
Erkeğin hanımı üzerinde hakkı daha çoktur. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Kocasının yatağından kaçan kadına, melekler sabaha kadar lanet eder.) [Buhari]

(Kadının üzerinde en büyük hak sahibi kocasıdır, erkeğin de anasıdır.) [Hâkim]

(Kadın, kocasının hakkını ödemedikçe, Allahü teâlânın hakkını ödemiş olmaz.) [Taberani]

Günümüzün çalışma şartları ağır, para kazanma çok zordur. İş ahlakı, güzel ahlak, yok gibidir. Erkek çoğu zaman bu şartlar karşısında bunalır, çok sıkıntı çeker. Evine, pestil olmuş şekilde gelir. Yorgundur, sinir sistemi bozuktur. Bunu düzeltmek, sıkıntılarını unutturmak, onu neşelendirmek, ona destek olmak, yardımcı olmak kadına düşer. Bu halde eve gelen koca, haklı olarak hanımından en azından tatlı dil, güler yüz ve ilgi bekler. Bunu da göremezse dengesi iyice bozulur. Sözleri ve hareketleri normal olmaz. Hanıma düşen vazife, bu sayılanları yapamıyorsa hiç olmazsa susup, onu daha fazla üzmemelidir. (Evinde huzuru olmayan, zindandadır) buyuruluyor.

Bu kadar sıkıntıda olandan her türlü dengesizlik beklenir. Kadın, bardağı taşıran son damla olmamalı. Aksine, hemen devreye girmeli, onu hoş görmeli, idare etmeli, teselli etmeli. Onun evde olduğu zamanlar ev işiyle meşgul olmayıp, onu neşelendirmeli. O olmadığı zamanlar işini gücünü yapmalı. Kadınlara tavsiyemiz hep şu oluyor: Dışarısı ateş, ahlak namus yok gibidir, kocanıza sahip çıkın, güzel ahlakla, tatlı dille, güzel yemeklerle, evinizin temizliği intizamıyla veya hoşlandığı neyse, o usulle kocanızı evinize bağlayın. O, eve adımını atmak için can atsın. (Yuvayı dişi kuş yapar) derler.

(Şeytanlar kâfirlerle değil, Müslümanlarla uğraşıyor) buyuruluyor. Nefsimiz keza, kuduruyor. Neye kuduruyor, tesettüre, namaza niyaza, doğru itikada kudurup duruyor. Şeytan adamlarını sabah salarmış, gece rapor alırmış. Birisi, namazını bozdurdum dermiş, birisi orucunu bozdurdum dermiş. Diğeri haram yedirdim dermiş, hepsine tamam dermiş. Bir başkası da, karı ile kocanın arasını bozdum dermiş. Şeytan çok sevinir, aferin der, onu alnından öpermiş, en büyük işi başardın, bu olunca hepsi zamanla bozulur dermiş. Onun için hep tetikte olmalı, şeytana nefse bu fırsatı vermemelidir.

İslamiyet, sadece kadına veya erkeğe gelmedi. Sadece anneye, babaya, evlada da gelmedi, herkese geldi. Herkes uymak zorundadır. Kim uyarsa dünyada ve ahirette rahat eder, faydasını görür. Nasıl ki, arabanın bir lastiği patlayınca araba gitmiyorsa, nasıl ki saatin dişlilerinden biri kırılırsa saat çalışmıyorsa, aileden birisinin de yanlışı, eksiği, bütün ailenin huzurunu, düzenini bozabilir.

Buna göre herkes dikkat etmeli, haddini ve vazifesini bilmeli, kusurları için özür dileyip, yeni bir sayfa açıp, yeni bir başlangıçla hayata neşeyle devam etmeli. Dinimizde üzmek yasak olduğu gibi, üzülmek de yasaktır. Müslümanı hep hoş görmeli, kusurunu örtmeli, görmezden gelmeli. Bilmediğim bir mazereti vardır diyerek onu affetmeli. Affeden affedilir, seven sevilir.

Eşinden izin almak
Sual: Erkeğin bir yere giderken hanımından izin alması gerekmiyor da, kadının niye kocasından izin alması gerekiyor?
CEVAP
Dinimiz, en ağır sorumluluğu erkeğe yüklemiştir. Erkeğin görevi, çalışıp evin geçimini sağlamak, hanımını günahlardan ve her türlü tehlikeden korumaktır. Kadın çalışmaya mecbur olmadığı gibi, ev işlerini de yapmaya mecbur değildir. Kocasının işlediği günahlardan da sorumlu olmaz. Fakat erkek, kadının işlediği günahlardan da sorumludur. Onun için, kocası onun günah işlenen yere gitmesine rıza gösteremez; gösterirse kendisi de günaha girer. Bunun için kadın, bir yere giderken kocasından izin almaya mecburdur.

Terbiyesizlik
Sual
: Bir hanım, beyinin yanında terbiyesizce oturabilir mi? 
CEVAP
Uygun olmaz. Resulullah efendimiz, kızının yanında bile ayaklarını uzatıp oturmazdı.

Nafile için izin istemek
Sual:
 Nafile namaz kılmak ve nafile oruç tutmak için, kadın kocasından izin alacak mıdır?
CEVAP
Evet, namaz, oruç gibi nafile ibadetleri yaparken izin alması gerekir. İki hadis-i şerif meali şöyledir:
(Kadın kocasından izinsiz [nâfile] oruç tutamaz.) [Buhari, Müslim]

(Kadın kocasından izinsiz eve kimseyi alamaz ve [nâfile] namaz kılamaz.) [Taberânî]

Hazret-i Safvânın hanımı, (Yâ Resulallah, namaz kıldığım zaman kocam beni dövüyor) diye şikâyette bulundu. Hazret-i Safvan ise, (O da bir rekatte uzun iki süre okuyor. Hâlbuki ben bunu yasakladım) dedi. Resulullah kadına, (Tek sure okumak yeterlidir) buyurdu.(Ebu Davud)

Bu hadis-i şerifler gösteriyor ki, evde huzurun sağlanması için, kadın kocasından habersiz iş yapmamalıdır. Kadının kocasıyla iyi geçinmesi yapacağı nafile ibadetlerden daha üstündür daha çok sevab alır.

Çevreye sıkıntı vermek
Sual:
 Komşumuzun hanımı çok cadalozdur. Kocası da, çevresi de şirretliğinden dolayı bizar olmuşlardır. Namaz falan kıldığı da yoktur. Kocası günah değilse boşarım diyor. Böyle bir kadını boşamak günah olur mu?
CEVAP
Düzelmesi ve iyilikle tutması mümkün değilse, komşularına ve kocasına sıkıntı veren veya namaz kılmayan, diğer farzları yapmayan kadını boşamanın günah olmadığı din kitaplarında yazılıdır.
 



 
 
Hanım hakkı

Sual: Hanımla iyi geçinmenin yolu nedir?
CEVAP
Hanımının güzel huylu olmasını isteyen, önce kendisi güzel huylu olmalıdır! Kur'an-ı kerimde, insana gelen musibetlerin, günahları sebebiyle geldiği bildirilmektedir. O halde, dinimizin emir ve yasaklarına riayet eden, hanımı ile iyi geçinir. 

Aliyy-ül Havas hazretlerine hanımı küsmüştü. Hanımı, kocasına muhalefet etmek için ayrı testi, ayrı bardak kullanıyordu. Aliyy-ül Havas hazretleri, bir gün yanlışlıkla hanımının testisinden su içince, hanımı hemen testiyi kırmıştı. Hazret, "Testiyi niçin kırdın?" bile dememiş, hiçbir şey olmamış gibi davranmıştı.

Osman el-Hattab hazretlerinin komşusu, Nureddin Şuni efendi anlatır: Bir gece dışarı çıktım eski bir hasıra sarılı birinin dışarıda yattığını görüp (Sen kimsin, burada niçin yatıyorsun?) dedim. (Komşu ben Osman el-Hattabım. Oğlumun annesi, beni evden kovduğu için sokağa çıktım, onun kızgınlığı gidinceye kadar burada yatmaya karar verdim) dedi.

Huysuz hanım
İbni Ebil Hamayil-i Sevri hazretlerinin hanımı huysuzdu. Kocasına ağzına geleni söyler, onu rahat bırakmazdı. O mübarek zat da hep sabrederdi. Yine bir gün hanımının yaptığı huzursuzluktan kurtulmak için uçarak kaçmıştı. Hanımı arkasından bakıp, (Hele şuna bak, uçup kaçmakla elimden kurtulacağını sanıyor) diye söylenmişti. Bizim gibilerin uçması mümkün olmayacağına göre, kaçmak suretiyle kavgadan, münakaşadan uzak durmaya çalışmalıyız. Haklı olduğumuzu ispata kalkışmamalıyız!

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Bir mümin, hanımına kızmasın! Kötü huyu varsa, iyi huyu da olur.) [Müslim]

(Kadın, zayıf yaratılışlıdır. Zayıflığını susarak yenin! Evdeki kusurlarını görmemeye çalışın!) 
[İbni Lal]

(Müslümanların iman yönünden en üstünü, ahlakı en güzel olanı, hanımına, en iyi, en lütufkâr davranandır.) 
[Tirmizi]

(Müslümanların en iyisi, en faydalısı, hanımına en iyi, en faydalı olandır. Sizin aranızda hanımına karşı en iyi, en hayırlı, en faydalı olan benim.) 
[Nesai]

(Kocası razı oluncaya kadar, kadının namazları ve hiçbir iyiliği kabul olmaz.) 
[Taberani]

(Namazları kabul olmaz) demek, namaz borcundan kurtulur, fakat namaz kılmakla meydana gelecek büyük sevaba kavuşamaz demektir. Namazı boşa gider demek değildir. Bir kadından kocası razı olmazsa, kadın, günahının cezasını çektikten sonra, Cennete girer. Cennete sadece kâfirler girmez. 
Müslümanın günahı çok olsa da, sonunda mutlaka Cennete girer. Kur'an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki: 
(İyi kadınlar, Allah’a itaat eder ve kocalarının haklarını gözetir. Kocaları yokken, onların namuslarını ve mallarını, Allah’ın yardımı ile korurlar.) [Nisa 34]

Eve gelince hanımına selam verip hatırını sormalı, üzüntü ve sevincine ortak olmalıdır. Çünkü, o başkalarından ümitsiz ve yalnız kendisine alışmış bulunan dostu, dert ortağı, kendini neşelendiricisi, çocuklarının yetiştiricisi ve çeşitli ihtiyaçlarının gidericisidir. Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki: 
(Haksız olarak hanımını dövenin, Kıyamette hasmı ben olurum. Hanımını döven, Allah ve Resulüne asi olur.) [R.Nasıhin]

(Kadınlarınıza eziyet etmeyin! Onlar, Allahü teâlânın sizlere emanetidir. Onlara yumuşak olun, iyilik edin!) 
[Müslim]

(Hanımına güler yüzle bakan erkeğin defterine bir köle azat etmiş sevabı yazılır.) 
[R.Nasıhin]

(Hanımı ile iyi geçinip şakalaşanı Allahü teâlâ sever, rızklarını artırır.) [İ.Lâl]

Huzurun anahtarı tebessümdür 
Sual:
 Akşama kadar yemek, çamaşır, dikiş gibi ev işleriyle uğraşıyorum. Beyim gelince yorgunluğumu dinlendirmesini arzularım. Kapıdan asık suratla girer. Gülümsediği yok. Selam vermez. Bir gün kazara yemek tuzlu olsa, küser yemek yemez. Hiç takdir ettiği bir şey yok. Hep kusur araştırır. Bu adam nasıl düzelir?
CEVAP
Kocasından şikayet eden hanımlar, hanımından şikayet eden erkekler, sanki dertlerine deva olacakmışız gibi bizden tavsiye bekliyorlar. Biz zaten devamlı yazıyoruz. Biraz da kendilerinin uyması, dikkat etmesi lazım. Genelde kavga, iki taraftan oluyor. Biri susar, özür dilerse kavga büyümez. Her iki taraf da ben haklıyım dediği sürece kavga bitmez. Suç genelde erkeklerde oluyor. Hanımını idare edemeyen erkek aciz demektir. Hanımını kötü yola düşüren de erkeklerdir. Hanımını kötü yerlere götürüyor, hanımı kötülük işleyince de, suçu hanıma yüklüyor. Hanım suçsuz demek istemiyoruz. Fakat asıl suçlu kocasıdır. Ona iyi bir ortam sağlamalıdır. Sağlamaktan aciz olan da evlilik sorumluğunu yüklenmemelidir. 

Her iki taraf da ben haklıyım diyor. O evde hiç kavga biter mi? Bir erkek de şöyle yazmış:
(Evimiz düzensiz. Hanım, doğru dürüst yemek pişirmez. İçeride pasaklı, dışarı giderken süslüdür. Çok konuşur, dinlemesini bilmez ve müsriftir.)

Birkaç tavsiyemiz var. Fakat tavsiyeden, nasihatten ne çıkar dememelidir! Uyana, dinleyene çok şey çıkar. Yeter ki uyulsun, dinlenilsin. Çünkü Kur'an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki: 
(Nasihat müminlere elbette fayda verir.) [Zariyat 55]

Hadis-i şerifte de buyuruldu ki:
(Ahlakınızı güzelleştirin.) [İbni Lâl]

Ahlakı değiştirmek mümkün olduğu için böyle buyurulmuştur. Zaten din, güzel ahlak demektir. Şu halde dinin emrine uyup yasak ettiğinden kaçan, huyunu değiştirip güzel ahlaklı olur. Güzel ahlaklı olan da iki cihanda rahat olur. Şimdi esas konuya geçelim!

Kusursuz kul olmaz. Kusursuz arkadaş arayan, arkadaşsız kalır, kusursuz eş arayan bulamaz. Yiğitlik, kusurlu insanla iyi geçinmektedir.

Evde hiçbir şeyi kusurlu bulmamalıdır! Tenkit, münakaşa, bir yuvanın yıkılmasına veya huzursuz hale gelmesine sebep olur. Şunu iyi bilmeli ki, yalnız karı-koca değil, hiç kimse tenkitten hoşlanmaz. Herkes takdir bekler. Genel olarak kadınlar, süse düşkündür, giyimlerine dikkat ederler. Aldığı bir elbise için, (Bu elbise, sana ne kadar da güzel yakışmış) dersek, bir şey kaybetmeyiz. Çünkü dinimiz, hanımla iyi geçinmek için yalan söylemeyi bile caiz görmüştür. Hele haklı bir takdiri esirgemek ahmaklıktır.

Bir kadın için en büyük mutluluk, kocasının kendisini takdir etmesidir. Bilhassa kadınlar, basit şeylere dikkat ederler. Bayramlarda, mübarek gecelerde, evlenme yıldönümlerinde ufak da olsa bir hediye vermeyi ihmal etmemelidir!

Kadının biri, senelerce güzel yemekler yapar. Buna rağmen, beyinden en ufak bir takdir, bir teşekkür görmez. Bir gün kapalı bir sahan içinde saman koyup yemeklerle birlikte sofraya koyar. Beyi kabı açıp samanı görünce, şaşırır, kızarak;
- "Bu ne, saman yenir mi? Ben hayvan mıyım?" diye çıkışır. Hanımı der ki:
- Yıllardır nefis yemekler yapıyorum. "Beyim galiba iyiyi, kötüyü ayıramıyor. Önüne ne konsa yer" diye düşünmüştüm. Şimdi, yalnız kötüyü anladığın, iyiyi hiç anlamadığın meydana çıktı.

Kötüyü tenkit etmesini bilen, iyiyi de takdir etmekten aciz olmamalıdır! Takdirden aciz olan da, tenkitten vazgeçmelidir! Beğendiği yemekler ve hizmetler için teşekkür etmek gerektiği gibi, beğenmedikleri için de teşekkür etmek gerekir. Çünkü, beğenilmeyen yemekler için de aynı hizmeti yapmış, aynı gayreti göstermiştir. Onun için atalarımız, "An beni bir kozla da, varsın çürük çıksın!" derler. Biri, bize bir ceviz ikram etse, o da çürük çıksa, arkadaşa kızmak mı gerekir?

Yabancıya gösterilen nezaketin hiç değilse onda birini, evde karı-koca birbirine göstermelidir! Kabalık, sevgiyi köreltir, huzursuzluğa yol açar. Mesela yabancı birine (Hep aynı şeyi anlatıyorsun) diyemediğimiz halde, evimizde de hiç duymamış gibi dinleyemiyorsak, mesela (Yine aynı şeyleri mi anlatıyorsun) diyorsak, nezaketten ne kadar uzak olduğumuz anlaşılmış olur.

Evdeki mutluluk, iş yerindeki nezaketten daha mühimdir. Huzur, milyarları kazanmaktan daha önemlidir. O halde, takdir edici, nazik ve güler yüzlü olanın evinde geçimsizlik olmaz.

Peygamber efendimiz, eve gülümseyerek girer, selam verirdi. Üzüntülü de olunsa, tebessüm ihmal edilmemelidir! Çünkü "Lisan-i hal, lisan-ı kalden entaktır", yani, hareketlerimiz, sözlerimizden daha fazla tesir eder.

Evet, tebessüm ateşinde erimeyen maden bulunmaz. Kalblerin fethi gülümsemekten geçer. Bir tebessüme esir olan genç, bir kızın hiçbir meziyetini dikkate almadan onunla evlenmek hatasına kurban gidebilir.

Müslüman güler yüzlü, münafık asık suratlı olur. Tebessüm, bedavadır, alanı mutlu eder, vereni üzmez. Bazen bir tebessümün hatırası ömür boyu unutulmaz. Huzurun anahtarı tebessümdür. Tebessüm edemeyen zavallıdır. Gülümsemesini bilmek, dünya ve ahiret saadetine sebep olur.

Hanımla iyi geçinmek gerekir 
Sual: 
Ev işlerinde çok gevşek olan, saliha bir hanımım var. Ütüyü geç yapar, çamaşırları geç yıkar. Yemekleri tatsız tuzsuzdur. Bunu bırakıp da, dört dörtlük birisiyle evlenmem uygun mudur?
CEVAP
Din kitaplarında yazıyor ki, kadın çamaşır yıkamaya, yemek pişirmeye ve hatta çocuğuna bakmaya mecbur değildir. Mecbur olmadığı işlerde onu, çamaşırcı, aşçı, hizmetçi gibi kullanmaya kimsenin hakkı yoktur.

Yeryüzünde dört dörtlük kadın olmaz. Hepsinin iyi yönü olduğu gibi, kötü yönü de olabilir. Bir atasözü var. (Elin karısı ele kız, elin tavuğu ele kaz görünür) derler. Kadından çok şey beklemek, dini bilmemenin alametidir. Bir hadis-i şerif meali:
(Kadın doğrultmaya çalışılırken, kırılabilir. Kırılması boşanması demektir.) [Buhari]

Kur'an-ı kerimde, insana gelen musibetlerin, günahları sebebiyle geldiği bildiriliyor. Fudayl bin İyad hazretleri, (Eşim huysuzluk yapınca, dine aykırı bir iş yaptığımı anlardım. Hemen o şeye tevbe edince, eşimin huysuzluğu da giderdi. Böylece, tevbemin kabul edildiğini de anlardım) buyurdu. O halde Müslüman erkek, eşiyle iyi geçinir. Çünkü Peygamber efendimiz buyuruyor ki:
(Hanımlarınızı üzmeyin. Onlar, Allahü teâlânın size emanetidir. Allah'ın emanetine yumuşak olun, iyilik edin!) [Müslim]

Şu halde kimin emaneti olduğunu düşünmeli, Allah'ın emanetine hıyanet etmemeli.

Erkek hep kendini kusurlu görmeli, (Ben iyi olsaydım, o böyle olmazdı) diye düşünmeli. Eşinin iyiliğini, iffetini, Allahü teâlânın büyük nimeti bilmeli. Onun huysuzluklarına iyilikle muamele etmeli, iyiliği çoğalıp, her işi seve seve yapınca, ona dua etmeli ve Allahü teâlâya şükretmeli. Çünkü uygun bir kadın, büyük bir nimettir. İyi davranmak, sadece hanımı üzmemek değil, onun verdiği sıkıntılara da katlanmak demektir. Yani bir erkek, ben iyi bir kocayım diyorsa, hanımından gelen sıkıntılara katlanması gerekir. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
(Hanımının kötü huylarına katlanan erkek, belalara sabreden Eyyüb aleyhisselam gibi mükâfatlara kavuşur) [İ. Gazali]

İyi Müslüman olmak için hanımla iyi geçinmek şarttır. Çünkü Allahü teâlâ, (Onlarla iyi, güzel geçinin) buyuruyor. (Nisa 19)

İyi geçinme, güzel geçinmek, ne demektir? İyi erkek, sadece eşine kötülük etmeyen değil, eşinden gelen sıkıntılara da katlanandır. Eğer bir erkek, eşinden gelen sıkıntılara katlanamıyorsa, iyi birisi olduğunu iddia edemez, buna hakkı da yoktur.

Mürşid-i kâmil olan büyük zatlar, talebelerine, (Hanımını üzeni sevmeyiz. Allahü teâlâ evin içini hanıma verdi. Bir erkek evin içine ne kadar çok karışırsa, dünya ve ahirette çok sıkıntı çeker) buyururdu. İki hadis-i şerif meali de şöyledir:
(İman yönünden en üstün mümin, hanımına, en iyi davranandır.)[Tirmizi]

(Eşinin haklarını ifa etmeyenin namazları, oruçları kabul olmaz.)[Mürşid-ün-nisa]

Erkek, eşinin yemeğine karışmaz, temizliğine karışmaz, ütüsüne, eşyaları düzenlemesine karışmaz. Onun dünyası evidir. İstediğini yapar. Yemek yapmamışsa, olsun peynir ekmek yeriz demesi gerekir. Tuzlu tuzsuz yapmışsa ses çıkarmaz. Yemek yanmışsa hiç görmemesi gerekir. Eğer erkek bunları yaparsa, kadın kocasına hayran olur, kendisi utanır, düzeltmeye çalışır. Aksine niye böyle yapıyorsun denirse, iş çığırından çıkar. Kadın zayıftır, tez üzülür, tez sevinir, çok şeyi bir anda silip atar. Bütün iyiliklerini unutur. Bunun için boşama hakkı erkeğe verilmiştir. Erkekten daha dirayetli kadın olmaz mı; elbette olur, ama istisnalar kaideyi bozmaz. 

Yine büyük zatlar buyuruyor ki:
(Hanım, evde hizmetçi değil, sultandır. Hanımını üzmek akıllı insanın yapacağı iş değildir. Bir Müslüman, hanımını nasıl üzer, akıl almıyor. Aklı olan karı koca, birbirini üzmez. Hayat arkadaşını üzmek, incitmek, ahmaklık alametidir. Zalim, huysuz kimsenin eşi, devamlı üzülerek sinirleri bozulur. Sinir hastası olur. Sinirler bozulunca, çeşitli hastalıklar hasıl olur. Hayat arkadaşı hasta olan bir eş, mahvolmuş, mutluluğu sona ermiş demektir. Eşinin hizmet ve yardımlarından mahrum kalmıştır. Ömrü, onun dertlerini dinlemekle, ona doktor aramakla, ona alışmamış olduğu hizmetleri yapmakla geçer. Bütün bu felaketlere, bitmeyen sıkıntılara kendi huysuzluğu sebep olmuştur. Dizlerini dövse de, ne yazık ki bu pişmanlığının faydası olmaz. O halde; eşine yapılacak huysuzluğun zararı kendine olur. Ona karşı, hep güler yüzlü, tatlı dilli olmaya çalışmalı! Bunu yapabilen, rahat ve huzur içinde yaşar, Allahü teâlânın rızasını da kazanır!)

Bir kadına kaşın böyle gözün şöyle demek, yani çirkinsin demek, öldürmekten beterdir. Bir arkadaş anlattı:
Yakın akrabamız bir bayan, (Kocam bana esmersin, pasaklısın dedi, hiçbir zaman “Güzelsin, seni seviyorum” demedi, hep kötü yönlerimi söyledi, elin adamlarından güzel söz duyunca, ister istemez gönlüm o adamlara düştü, kocamdan soğudum) dedi. Bu durumu iyi bilen bir arkadaş, oğlunu evlendirirken (Aman oğlum, eşinle kavga etsen, kötü söz söylesen bile, ona sen çirkinsin deme, her zaman güzel olduğunu söyle) derdi. Kızımla annesi tartışınca, kız bana, (Baba bu köylüyü nereden buldun da aldın) der. Ben de, (Ama annen güzeldi onun için) derim. Kavga biter hemen.

Bir de, daha önce başından bir evlilik geçmişse, hanım sorsa bile, eski eşten kesinlikle bahsetmemelidir. Eski eşin adını sakın evde anmamalı. Bir gün Peygamber efendimiz, vefat eden Hazret-i Hatice validemizi anınca, kadınların en üstünü olan Âişe validemiz bile üzüldü. O üzülünce kim üzülmez ki?

Kadın, erkek iyi geçinmek için yalan söyleyebilir. Bir hadis-i şerif meali:
(Erkek, eşini, eşi de, beyini idare etmek için yalan söylerse günah olmaz.) [Müslim]

İbni Erkam hazretleri, Hazret-i Ömer’e, (Eşim, beni sevmediğini söyledi. Beni sevmeyen bir kadınla birlikte yaşayamam, ayrılmak istiyorum) dedi. Hazret-i Ömer, kadına sordu:
- Kocana, seni sevmiyorum dedin mi?
- Evet dedim.
- Niçin?
- Bana sordu. Ben de yalan söyleyemedim. Yoksa burada yalana izin var mıdır?
- Elbette burada yalan söylemeye izin vardır. Bir kadın, kocasını sevmese de, onu üzmemek için, yalan söylerse günah olmaz.

Hanımı idare etmek, onu haramdan korumak, neşelendirmek birinci vazife olmalıdır. 

Evliya zatlar buyuruyor ki: 
(Talebeye ne yapılırsa, hocasına gider. Evlada yapılan bir şey, babaya yapılmış gibidir. İyilik de kötülük de.)

O halde büyükleri üzmemek için saliha hanımla iyi geçinmek zorundayız. 

Saliha hanım, bulunmaz nimettir, Cennet nimetidir. Cennet nimetinin kıymetini bilmek, muhafaza etmek her Müslümanın vazifesi olmalı.

Çocukları kavgalı, stresli bir ortamda yetiştirmemeli. Yarının büyüğü olarak yetiştirmeli. Ivır zıvır şeylerle bu hayatı kendimize, çoluk çocuğumuza zehir etmemeliyiz. Problemli ailelerin çocuklarıyla kimse oğlunu kızını evlendirmek istemez. Bu da ayrı bir konu.

Bütün sıkıntılar ölümü unutmaktan, hak ve hukuka riayet etmemekten yani dine uymamaktan ileri gelir. Bir zat anlatır:
(Bir gün bana bir arkadaş geldi. Hanımı ile hiç geçinemiyormuş. Evde her gün basit şeyler yüzünden tartışma oluyormuş, bıkmış bu tartışmalardan, artık ondan ayrılmak istiyordu. Bunların münakaşaları yüzünden iki taraf aileleri de birbirine girmiş. Hanımı bunun tarafına, bu da hanımının tarafına düşman vaziyette. Kanlı bıçaklı deniyor ya aynen öyle imişler. Yine bir gün perişan bir vaziyette geldi, hiçbir nasihat dinleyecek halde değildi. Ya Rabbi, ben buna ne diyeyim diye düşündüm. Sonra ona, “Ayrılsan da fark eden bir şey olmayacak, bir ay kadar ömrün kaldı, ne istiyorsan git yap” dedim. Bu sözü duyan arkadaş şok oldu, rengi attı, yine perişan bir durumda çıkıp gitti. 

Sonra arkadaşlardan ve kendisinden dinlediğim için ne yaptığını anlatayım. Kapıdan çıkar çıkmaz özel kalemdeki arkadaşlarla helalleşmeye başlamış. Rastladığı herkesle helalleşiyormuş. Eve gidince kavgalı hanımına, (Hatun gel demiş, bunca zamandır seni üzdüm, sana iyi kocalık yapamadım, istediğini alamadım, hakkına riayet edemedim, ne olur beni affet, bana hakkını helal et) demiş. Tabii bunu ağlamaklı diyor, gerçekten diyor. 

Hanımı bakmış, Allah Allah, bu adama ne oldu da böyle şeyler yapıyor, acımış ona, bey demiş, sen hakkını helal et, ben hep edepsizlik yaptım, seni çok üzdüm demiş. Başlamışlar ağlamaya, sarılıp ağlaşmışlar. Sonra adam, kavgalı olduğu kayınpederlerine gitmiş. Aynı şekilde onlardan ağlamaklı olarak özür dilemiş, size iyi evlatlık yapamadım, hizmet edemedim, ne olur beni affedin, hakkınızı helal edin demiş. Onlar da şaşırmışlar, yavrum demişler, sen hakkını helal et, biz büyüklük yapamadık, sizi hoş göremedik, sizin aranızı çok zaman biz bozduk. Sen bizi affet, hakkını helal et diyerek ağlaşmışlar. Sonra hanımı da bunun kavgalı olduğu annesine babasına gitmiş. Aynı şekilde o da onlardan özür dilemiş, size iyi gelinlik yapamadım, çok edepsizlik ettim, sizi çok üzdüm demiş, helallik istemiş. Onlar da aynı şekilde mahcup olup, asıl sen bizi affet hakkını helal et, biz büyüklük yapamadık, sizi çok üzdük demişler, sarılıp ağlaşmışlar. Evde ise her gün sanki Cennet hayatı yaşıyorlar. Karı koca birbirlerine hizmet ediyor, terlik vesaire getiriyorlarmış. Bir dedikleri iki olmuyormuş.

Ama arkadaş, benim sözümü hiç söylememiş. Bir ayın dolması için günleri sayıyormuş. Günler yaklaştıkça bunun iyiliği artıyormuş, geceleri ibadeti artıyormuş. Bunun iyiliği artınca hanımının da ve ailelerin de iyiliği artıyormuş. Derken bir ay dolmuş. Ha bugün öleceğim derken, nedense ölmemiş. Kesin bir ay denmedi, bir ay kadar dendi, belki birkaç gün daha var diye düşünmüş. Birkaç gün daha beklemiş, yine ölmemiş. Sonra yanıma geldi, odadan içeri girince, (Efendim ben ölmedim) dedi. Ne ölmesi dedim. Efendim siz bana demiştiniz ki bir ay kadar ömrün kaldı, o bir ay doldu ama ben ölmedim. Kardeşim, ben senin ne zaman öleceğini bilemem, ama şunu biliyorum, ölüm var, bir gün elbette öleceksin. Ölecek adam kavga niza ile hayatını zehir etmez. Şu andaki hayatından memnun musun dedim. Evet hiç tartışmamız olmuyor dedi. Haydi böyle devam edin dedim. İki çocukları oldu, gül gibi geçinip gidiyorlar. Bütün mesele ölümü unutmamak. Ölümü unutunca ne oluyor, unutmayınca ne oluyor bu açık bir örnek.)

Çeşitli sual ve cevaplar

Sual:
 Hanımdan ayrılınca da mehrini vermek gerekir mi?
CEVAP
Hanımından ayrılan erkeğin, hanımının mehrini vermesi gerekir. Mehr kul hakkıdır. Peygamber efendimiz, günahları, haramları sayarken buyuruyor ki: 
(Hevesi geçince hanımını bırakıp mehrini vermemek. Çalıştırdığı işçiye ücretini vermemek. Zararsız hayvanı sebepsiz öldürmek.)[Hakim]
Erkek hanımını ahlaksızlığı sebebiyle de boşasa, yine mehrini verir. Çocuk erkeğe verilmişse, kadına ayrıca nafaka verilmez.

Sual: Evleneli yedi sene oldu. Kocamla beraber olamadık. Yani kusur kocamdadır. Artık ayrılmaya karar verdim. Dinen ayrılmak istemem günah olur mu? Kocam ayrılmamı istemiyor, ayrılmak istiyorum dediğim zaman ağlıyor. Doktora da gitmiyor. Psikolojik bir rahatsızlığı var. 
CEVAP 
Seadet-i Ebediyye’de diyor ki: 
(Kendinde engel bulunmayan kadın, zevcinin innin yani hadım, iktidarsız olduğunu anlarsa, nikahın feshi için, çok zaman sonra bile, dava açabilir. Erkek inkâr ederse, kadı yani hakim bir ebeye muayene ettirir. Zevceyi bakire bulursa, bir yıl sonra tekrar muayene ettirir. Yine bakire bulunursa aralarını tefrik eder [ayırır]. Tam mehrini verir ve kadının da iddet beklemesi lazım olur. Bir kere cima yapınca kadının dava açma hakkı kalmaz ise de, birden fazlasını terk etmesi günah olur. İnnin, ihtiyarlık, tenasül hastalığı veya büyü sebebi ile cima yapamayandır.) 

Sual: Beyimin borcu var. Ben de bu borcumuzu daha çabuk ödeyip, sıkıntıdan kurtulmak için gayrimüslim hanımların yanında çalışıyorum. Uygun mudur?
CEVAP
Bayan çalışmaya mecbur değildir. Kendi arzunuzla erkeklerin olmadığı bir yer varsa, yani günah işlemeden çalışma imkanı varsa çalışabilirsiniz. Beyinizin borcu sizi ilgilendirmez.

Sual: Kocam zengin. Ne kendi güzel giyiniyor, ne de bize alıyor. Doğru mu yapıyor?
CEVAP
Zengin bir kimsenin, durumuna uygun giymemesi ve ev halkına da aynı şeyi yapması doğru değildir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Allahü teâlâ, sana bir mal verdiği zaman, bu nimet ve ikramın eseri, senin üzerinde görülsün.) [Ebu Davud]

(Allahü teâlâ, birinize mal ihsan ettiğinde, ikrama, önce kendisinden ve ev halkından başlasın!)
 [Müslim]

Sual: Beyim beni, Avustralya’ya götürmek istiyor. Burada çok tanıdıklarımız var. Durumumuz da iyidir. Ben de tanımadığım gayrimüslim ülkeye beni götürme diye itiraz ediyorum. Yakınlarım beyine itiraz etmek günahtır diyorlar. Burada itiraz hakkım yok mu, yani götürme beni demem günah mıdır?
CEVAP
Bu konuda itiraz etmeniz günah olmaz. Hindiyye'de (Zamanımızda, erkek, hanımı istemezse, onu başka memlekete götüremez) diyor. Bu bakımdan bir zaruret yoksa götürmemeli, huzursuzluğa sebep olmamalıdır. Orada rahat edecekseniz zaten siz de itiraz etmezsiniz. Böyle işlerde anlaşarak karar vermelidir.

Sual: Hanımı başka memlekete götürmek uygun değil deniyor. Ben hanımımı İstanbul’dan Erzurum’a, Konya’ya götüremez miyim? 
CEVAP
Gezdirmeye her yere götürürsünüz elbette. Onu Konya’ya, Erzurum’a yerleştirip kendiniz zaruretsiz İstanbul’da ikamet etmeniz uygun olmaz. Onu kendi ikamet ettiğiniz yerde, akrabalarının ikamet ettiği yerde bulundurmalısınız. Bir de kadın razı olmadıkça, onu memleketindeki akrabalarının yanından alıp başka memlekette ikamete zorlamak da uygun değildir.

Sual: Erkek, hanımı razı olmadığı halde, çocuk olmaması için tedbir alabilir mi veya hanımını tedbir almaya zorlayabilir mi?
CEVAP
Hayır.

Sorumlu dört erkek
Sual: Cehenneme müstahak olan kadın, kocası, babası, kardeşi ve oğlu olmak üzere, dört erkeği de, beraberinde götürecekmiş. Bu dört erkek, bu kadının hangi hallerinden sorumludur?
CEVAP
Engel olabilecekleri bütün günahlarından sorumludur. Babası, kardeşi, daha çocukken ona Ehl-i sünnet itikadını öğretmeli, namaz kıldırmalı, tesettüre riayet ettirmeli, haramlardan ve ileride haram işlemesine sebep olacak işlerden, uzak tutmalı. Evlenecek çağa gelince, dinini bilen salih birisiyle evlendirmeli. Bundan sonra, kocasının sorumluğu da başlar. Oğlu olur ve çocuğu akıl baliğ olunca, onun sorumluluğu da başlar.

Nafaka parası
Sual: Beyim, bana harçlık vermiyor. Evin ihtiyaçları için bıraktığı paraların bir kısmını, yakınlarıma alacağım hediyeye vermem caiz midir? Bir de, kayınvalidemin kocası olmayıp, fakir olduğu için yanımızda kalıyor. Kayınvalidem, oğlunun cebinden para alıp harcayabilir mi?
CEVAP
Erkek, hanımının veya annesinin parasını onlardan izinsiz harcayamadığı gibi, siz de, kayınvalideniz de, beyinizin parasını ondan izinsiz harcayamazsınız. Nafakaya dâhil olan yiyecek ve giyeceği almıyorsa, aç ve açıkta bırakıyorsa, o zaman sadece, nafaka kadarını almak caiz olur; çünkü erkek, hanımının da, annesinin de, nafakasını vermeye mecburdur.

İzinsiz hacca gitmek
Sual: 
S. Ebediyye’de (Zevcesinden izinsiz sefere, hatta nafile hacca gitmemeli) deniyor. Bu, gitmesi haram mı demek, yoksa hanımıyla iyi geçinmek için izin almalı anlamında mıdır?
CEVAP
İyi geçinmek için, izinli gitmeli anlamındadır. Eğer, erkek nafaka bırakmadıysa, hanımından izinsiz hacca gitmesi de haram olur. Nafaka bırakmışsa, izin vermese de gidebilir.

Başka şehre yerleşmek
Sual:
 Hanımını bırakıp başka şehre yerleşmek günah mıdır?
CEVAP
Evet, mazeretsiz olursa günahtır.

Cenaze masrafı
Sual:
 Evli kadın ölünce, cenaze masraflarını kim verir?
CEVAP
Cenaze masrafı nafakaya dâhil olduğu için cenaze masrafını kocası verir. Kadının mirasını alanların vermesi gerekmez.
 

Ana babaya hizmet

Konuyla ilgili Sesli Dosyayı dinlemek için lütfen tıklayınız!

Sual: Ana baba hakkı, onlara hizmetin önemi hakkında bilgi verir misiniz?
CEVAP

İmandan sonra birinci vazifemiz ana-babanın kalbini kırmamaktır. Onlar ne kadar kötü olsalar da, yine her şeyin üstünde hakları vardır. Onların kalbini kıranın ibadeti kabul olmaz. Müslüman doğmamıza ve Müslüman yetişmemize sebep olan ana-babamızın kalbini kırarsak Cennete girmemiz düşünülebilir mi? Müslüman ana-babamız, bizden razı olmadıkça, Allahü teâlânın sevdiği kulu olmamız çok zordur. İyilik ederek rızalarını almaya çalışmalıdır! 

Allahü teâlâ ana-babaya iyilik edin buyuruyor. (Nisa 36, Enam 151, Ankebut 8) 

Hadis-i şeriflerde de buyuruldu ki:
(Ana-babasına hizmet edenin ömrü bereketli ve uzun olur. Onlara karşı gelenin, âsi olanın ömrü bereketsiz ve kısa olur.) [Ey Oğul İlm.] 

(Cihad, fisebilillah [Allah yolunda] sadece kılıç sallamak değildir. Ana-babaya veya evlada bakmak da cihaddır. Ele muhtaç olmamak için çalışmak da cihaddır.) [Deylemi]

(Huzurunda alıcı ile satıcı arasındaki köle gibi durmayan kimse babasının hakkını ödeyemez.) 
[İ.Gazali]

Ana babanın yüzüne sert bakmamalı, şefkatle ve sevgi ile bakmalı! Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Ana-babanın yüzüne şefkatle bakana, kabul olmuş bir hac sevabı yazılır.) [İ.Rafii]

Evliyanın büyüklerinden birisi, nafile hacca gitmek üzere yola çıktı. Bir ara Bağdat’a uğradı. Orada Ebu Hâzım-ı Mekki hazretlerini ziyarete gitti. O anda uyuyordu. Biraz bekledi. Uyandı ve o zata dedi ki:
Şimdi Resulullah efendimizi rüyada gördüm. Bana, senin hakkında, (Annesinin hakkını gözetsin, bu, hac etmekten daha iyidir) haberini ulaştırmamı emretti. Bunun üzerine o zat geri döndü ve bütün hayatı boyunca annesine hizmet edip duasına kavuştu.

Buhari’deki hadis-i şerifte özetle deniyor ki: 
Eski ümmetlerden üç kişi yolculuğa çıkarlar. Geceyi geçirmek üzere bir mağaraya girince dağdan bir kaya parçası yuvarlanarak mağaranın ağzını kapatır. “Bizi bu kayadan ancak iyi amellerimizi dile getirerek Allahü teâlâya yapacağımız dua kurtarabilir” derler.

İçlerinden biri şöyle dedi: 
Anam-babam çok yaşlı idi. Onları doyurmadan çoluk çocuğumu ve hayvanlarımı doyurmazdım. Bir gün, odun toplamak için uzaklara gitmiştim. Geç vakte kadar da dönemedim. Akşam içecekleri sütü, getirdiğimde anamla babam uyumuşlar. Onlara sütlerini içirmeden önce çoluk çocuğumun ve hayvanlarımın karınlarını doyurmazdım. Çocuklar da, yanımda ağlıyorlardı. Çanak elimde tanyeri ağarıncaya kadar onların uyanmalarını bekledim. Anamla babam uyanıp sütlerini içtiler. (Ya Rabbi bunu senin rızan için yapmışsam buradan bizi kurtar)
Kaya biraz açıldı. Fakat çıkmak mümkün değildi. 

İkincisi, 
her türlü imkan varken çok sevdiği amcasının kızı ile zina etmediği ve kıza verdiği 120 dinar altını almadığı olayı hatırlayıp, (Ya Rabbi, bunları senin rızan için yapmışsam bizi buradan kurtar) dedi. Kaya biraz daha açıldı. Ancak yer çıkabilecekleri kadar değildi.

Üçüncüsü şöyle dedi: 
Çalıştırdığım işçilerden biri ücretini almadan gitmişti. Ben de onun ücretini ürettim. Bundan birçok mal meydana geldi. Bir müddet sonra bana gelip ücretini istedi. (Şu gördüğün develer, sığırlar, koyunların hepsi senin ücretinden üremiştir, al götür) dedim. O da (benimle alay etmiyorsun ya) dedi. Ben de (hayır, alay etmiyorum, doğrusu bu) deyince, malların hepsini alarak götürdü. Bana hiçbir şey bırakmadı. (Ya Rabbi bunu senin rızan için yapmışsam, içinde bulunduğumuz şu beladan bizi kurtar.) 

Bunun üzerine kaya tamamen açıldı. Onlar da mağaradan çıktı
(Buhari)

Ana baba çağırınca

Sual: Ana baba çağırınca, namazdaysak veya başka önemli bir iş yapıyorsak, hemen gitmek gerekir mi? İkisi aynı anda çağırırsa hangisini tercih etmelidir?
CEVAP
Ana babanın salih veya fâsık olmasının da önemi vardır. Evladını İslam terbiyesi üzerine yetiştirmeyen ana babanın, evladı üzerinde ana babalık hakkı yoktur. Bakıp büyüttükleri için, başka hakları vardır. Ana babanın veya başkalarının dine aykırı emirlerine itaat edilmez.

Ana baba çağırdığı zaman, önemli bir işle uğraşılsa da, hemen onu terk edip, derhal ana babanın emrine koşmak gerekir. Allahü teâlâ buyuruyor ki:
(Ya Musa, benim indimde çok ağır ve büyük bir günah vardır ki o da, ana baba evladını çağırınca, emrine uymamasıdır.) 
[İslam Ahlakı]

Ana baba çağırınca farz namazı bozmak caiz olursa da, ihtiyaç yoksa bozmamalı. Nafile ve sünnet namazlar bozulur. Bunlar imdat isterse farzları da bozmak gerekir. Namaz kıldığını bilerek çağırıyorlarsa nafileyi de bozmayabilir, bilmeyerek çağırdılarsa bozmak gerekir. 

İkisi aynı anda çağırırsa, anneyi tercih etmek gerekir. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
(Anne ve baba aynı anda çağırınca, önce annenin çağrısına uy!) [Deylemi]

Anneye hizmet

Sual: Annem, babamdan ayrılınca, başka biriyle evlendi. Babam, annemle görüşmemi istemiyor. Gizlice görüşüp, işlerine yardım etsem günah olur mu?
CEVAP
Hayır, günah olmaz. Babanızın üzülmemesi için, o duymadan, gizlice görüşmeli. Anneye hürmet ve hizmet, babadan önce gelir.

Ana ile babadan birine iyilik edince öteki incinirse, babaya hürmet ve itaat etmeli, anaya hizmet, yardım ve ihsan etmelidir. (Hazanet-ür-rivayat)

Kâfir ana babaya hizmet

Sual: Kâfir ana babaya da hizmet edip ziyaretlerine gidilir mi?
CEVAP
Kâfir olan anaya babaya hizmet etmek, nafakalarını vermek, ziyaretlerine gitmek lazımdır. Küfre sebep olan şeyleri yaptıracaklarından korkulursa, ziyaretlerine gitmemeli. Kâfirlerle birlikte yiyip içmek, bir iki kere caizdir. Her zaman ise, mekruh olur. (Bezzaziyye - 
S. Ebediyye)

Sefere giderken

Sual: Sefere çıkarken ana-babadan izin almak gerekir mi?
CEVAP
Ticaret, hac, umre gibi tehlikeli olmayan yolculuklarda, ihtiyacı olmayan ana babanın iznini, rızasını almak lazım olmasa da, tehlikeli yolculukları için ve cihad için rızalarını almak lazımdır. İlim öğrenmek için gidilecek yolda ve yerde emniyet varsa ve ana-babanın yalnız kalarak helak olmaları tehlikesi yoksa, rızaları olmasa da, gitmek caizdir.

Hiçbir zaman ve hiçbir sebeple ana babaya karşı sert söylemek caiz değildir. Rızaları olmadan gitmek caiz olduğu zaman, gittiği yerden sık sık gönül alıcı mektup yazarak [telefon ederek veya başka bir vasıtayla] selam ve hediye yollayarak rızalarını almalıdır. 
(S. Ebediyye)

 


.

Ana babaya nafaka