EHL-I SUNNET PINARI - İSKİLİPLİ ATIF HOCA

   
 
  MÜZİKSİZ İLAHİ VE RADYO
  KONULARI SESLİ DİNLE*
  TAM İLMİHAL SEADETİ EBEDİYYE
  HAKİKAT KİTAPEVİ VE BİZİMSAHİFE.ORG
  ANA BABA EŞ EVLAT HAKKI
  DİNİMİZİSLAM.COM RADYOSU VE HUZUR TV
  Ana Sayfa
  AÇIKLAMA-FAYDALI LİNKLER
  ILETISIM
  ZIYARETCI DEFTERI
  FAYDALI SITELER
  KÜTÜPHANE
  MUKADDES EMANETLER
  İSLAMA SUİKASTLER-C.R.A.
  IIIII=1.BÖLÜM=IIIIIIII
  EMRİ MAĞRUF
  CİHADIN DİNDEKİ YERİ
  İMAN NEDİR?NASIL İNANILIR
  iman nedir 2
  EHLİ SÜNNET İTİKADI
  EHLİ SÜNNET KİTAPLARIN TANITIMI
  tevhid ve kelam
  HER KİTAP OKUNMAZ
  ESMAUL HÜSNA*
  ALLAHA TAM İMAN
  ALLAHIN SIFATLARI
  YARATMAK ALLAHA MAHSUSDUR
  ALLAH SEVGİSİ -KORKUSU
  ALLAH GAYBI BİLİR*
  ALLAH VE ADALET
  ALLAHA ULAŞMAYI DİLEMEK VE HİDAYET
  ALLAHIN VARLIĞININ ISBATI
  ALLAHIN VARLIĞINI HERKESİN ANLATABİLMESİ ŞARTMIDIR
  HUBBU FİLLAH BUĞDU FİLLAH*
  MELEKLER KIZ VE KANATLI DEĞİLDİR
  KİTAPLARA İMAN
  PEYGAMBERLERE İMAN
  nebiler silsilesi O.N.T1
  nebiler silsilesi ont 2
  KAİNATIN EFENDİSİ
  KAİNATIN EFENDİSİ 2
  kainatın efendisi-s.suruç
  PEYGAMBERİMİZİN HAYATI*
  PEYGAMBERİMİZİN HAYATI 2
  PEYGAMBERİMİZİN ÖZELLİKLERİ
  PEYGAMBERİMİZİ TANIMAK
  PEYGAMBERİMİZİN EVLİLİKLERİ
  PEYGAMBERİMİZİN MUCİZELERİ
  PEYGAMBER SEVGİSİ
  PEYGAMBERLERİN HAYATLARI
  PEYGAMBERİMİZİN DİLİNDEN HZ. MEHDİ
  rahmet peygamberi o.n.t
  hz.muhammed O.N.T-1
  hz.muhammed O.N.T-2
  peygamberimize iftiralar
  PEYGAMBERİMİZİN AHLAKI
  PEYG.HAY.SESLİ 3
  MADDELİ HADİSLER
  KUTLU DOĞUM HAFTASI
  RESULULLAH KURANI AÇIKLADI
  HZ.İBRAHİMİN BABASI AZER-HANİF DİNİ
  AHİRET GÜNÜNE İMAN
  KABİR AZABI VARDIR-KABİR ZİYARET EDEN KAFİR OLMAZ
  KABİR AZABI VE ZİYARETİ
  CENNET-CEHENNEM
  CENNETLE MÜJDELENENLER*
  KIYAMET ALAMETLERİ1*
  KIYAMET GÜNÜ
  HZ.İSA GELECEK 1
  HZ İSA GELECEK 2
  HZ. İSA GELECEK 3
  HZ MEHDİ GELECEK 1
  hz.mehdi gelecek 2
  DECCALDE GELECEKTİR
  KADER-ŞER
  KADER SAPIKLARI
  .KAZAYA RIZA
  KÜFRE DÜŞÜREN SÖZLER
  KÜFR HALLERİ 2
  DİNİMİZ VE ÖZELLİKLERİ
  DİNİ DOĞRU BİLMENİN ÖNEMİ*
  İLMİN ÖNEMİ
  ALİMİN KIYMETİ
  ALİMİNDE KÖTÜSÜ OLUR
  DİNİ EMİRLERDE MANTIK ARAMAK
  AKIL HERKESDE AYNI DEĞİL
  RÜYA İLHAM DİNDE SENET OLMAZ
  YAHUDİLİK
  HIRISTIYANLIK
  HIRISTIYANLIK 2
  İLK İNSAN VAHŞİ DEĞİLDİ
  TEFSİR KİTAPLARI*
  AYETLERİ EHLİ SÜNNETE GÖRE AÇIKLAMALI
  ZÜLKARNEYN ALEYHİSSELAM -VELİ
  İSLAMİYET NEDİR?
  İSLAM ÜLKELERİ***
  TEVHİD
  MÜÇDEHİD KİMDİR
  KIYAMET VE AHİRET
  CEVAP VEREMEDİ
  ŞEVAHİDİ NÜBÜVVE
  akaid 1
  akaid 2
  akaid 3
  akaid 4
  akaid 5
  DİNDE FELSEFE OLMAZ-ibni hazm-ibni rüşt
  ibni tüfeyl(ilk felsefi romancı)
  ---2-----------------
  ---22-------------------
  ---222-----------
  IIIII=2.BÖLÜM=IIIIIII
  TECVİD
  KURANI KERİM MUCİZESİ
  kuranmucizeleri.com
  KURANININ ÖZELLİKLERİ
  kuranın özellikleri-2
  kuranı kerim bilgileri*
  KURANI HERKES ANLAYABİLİRMİ
  İLK MEAL BASIMI
  MEAL OKUMAK(tam)
  MEALİ OKUMAK (genel)
  eygi-meal
  KURANI KERİM KİM İÇİN İNDİ
  KURAN NE KADAR TERCÜME EDİLEBİLİR?
  KURAN OKUMANIN ÖNEMİ
  KURANDA MECAZ
  KURANI KERİMİN YAZILMASI
  MEAL SAVUNMALARI
  kuran islamı diyenler
  İSLAMİYET NAKİL DİNİDİR
  ATEİST DİYORKİ 1***
  ATEİST DİYORKİ 2
  ateizmin eleştirisi(hazn.)
  SURELERİN FAZİLETLERİ
  UYDURMA HADİS OLMAZ*
  HADİS TARİHİ
  1041 HADİSİ ŞERİF
  EN GENİŞ HADİS ARAMA
  İMAMI AZAM VE BÜYÜKLÜĞÜ
  İMAMI AZAM VE FIKIH
  İMAMI AZAM VE HADİS
  iki yıl olmsaydı numan helak olurdu
  imamı azam hayatı
  İMAMI EBU YUSUF
  HADİS ALİMLERİ ve KÜTÜBÜ SİTTE
  DİNİMİZ VE FENNİ EMREDER
  FEN VE TEKNİĞİN DİİNİMİZDEKİ YERİ
  MÜSLÜMANLAR NİÇİN GERİ KALDI
  MATBAANIN GEÇ GELMESİ
  EBU HUREYRE-ŞEYBANİ
  HZ AİŞE YAŞI -IFK
  ---3-----------
  ---33---------------
  --333---------------
  ====3.BÖLÜM====
  VEHHABİLİK ve YANLIŞLARI
  VEHHABİLİĞİN BAŞLANGICI VE YAYILMASI
  VEHHABİLER VE EHLİ SÜNNETİN CEVABI
  VEHHABİLER HIRISTIYAN GİBİ İNANIYOR
  veh.red.woordpres.com 2012
  İNGİLİZ CASUSUNUN İTİRAFLARI
  SELEFİYECİLİK*
  GÜNAH İŞLEYEN KAFİRMİ ?*
  RUH ÖLMEZ ÖLÜ İŞİTİR REENKARNAYON YOKTUR
  ŞEFAAT VE VESİLE*
  şefaat üzerine
  TEVESSÜL-VESİLE
  RESULULLAHI ÖVEN KAFİRMİ OLUR?
  MUBAREK GECELER UYDURMA(BİDAT)DEĞİLDİR
  MUCİZE KERAMET
  SEBEPLERE YAPIŞMAK DİNİN EMRİ
  İNTİHAR ETMEK
  FAL-BÜYÜ-UĞURSUZLUK YOKTUR CİN VARDIR
  NAZAR VARDIR
  TÜRBE YAPMAK CAİZDİR
  HACILARA DAĞITILAN KİTAPLAR
  ****İBNİ SEBE
  TENASSUH YOKTUR
  BOZUK DİNLER- 73 FIRKA
  BOZUK MEZHEPLER
  RECM AYETİ VARDIR
  DİNDE ZORLAMA VARMI?
  ŞİA YA CEVAPLAR
  SAPITANLAR.TR.GG.
  ÖLÜLER İŞİTİR- RUHUNA OKUNURMU?
  ŞİRK NEDİR
  CİN HAKKINDA
  SULTANA İSYAN
  İKBAL-ABDUH
  süleyman uludağ
  İLHAM SENET DEĞLİDR
  Ö.NASUHİ BİLMEZ
  NUREDDİN YILDIZ
  ADNAN OKTAR
  SAİD NURSİ
  cevşenin tarihi
  fetret ehli-kuytul
  REŞİT RIZA
  BÖLÜCÜYE ALDANMA
  siyer
  --4----
  --44---------------------
  ====4.BÖLÜM====
  MEZHEBİN LÜZUMU VE RAHMETİ
  MEZHEBE DAİR HER ŞEY
  MEZHEPLERİN OLUŞUMU 1
  MEZHEBLERİN OLUŞUMU 2
  mezhepsizlik dinsiliğin köprüsüdür
  DİNDE NAKİL ESASDIR
  BİZİM İÇİN DELİL MEZHEBİMİZİN HÜKÜMLERİDİR
  SÜNNETDE DELİLDİR
  sünnetde delildir-2
  sünnetde delildir 2
  sünnete dair 2
  İTİKATDA MEZHEBİMİZ TEK
  KELAM İLMİ
  İMAMI MATURUDİ
  İMAMI EŞARİ
  maturudi -eşari nüansları
  4 MEZHEP İMAMLARIMIZ
  DÖRT DELİL DÖRT MEZHEP
  MEZHEP TAKLİDİ RAHMETTİR
  MEZHEPSİZLERİ TANIMAK*
  BAZI MEZHEPSİZLER
  DİNDE REFORM 1
  DİNDE REFORM 2
  Diyanet ve reform(m.ş.eygi)
  REFORMCULARA ALDANMAYALIM*
  DOĞRUYU BULMANIN ÇARESİ
  DİNLERARASI DİYALOĞ-1
  DİNLERARASI DİYALOĞ-2
  BİDAT NEDİR
  EZAN VE HOPARLÖR BİDATI
  M.Ş.EYGİDEN DİYALOĞ
  19 CULUK
  İBNİ TEYMİYYE VE YOLUNDAKİLER
  FETHULLAH GÜLEN*
  GÜLEN -DİYALOĞ
  SEYYİD KUTUP mezhepsizmi?
  seyit kutubu savunanların iftiraları
  B.BAYRAKLI-S.ATEŞ
  HAMİDULLAH
  HAYRETTİN KARAMAN
  MEVDUDİ..CARULLAH
  İKİ MEHMET AKİF-
  M.İSLAM(SIZ)OĞLU
  ALDANMAYALIM.NET*
  DİN-TARİH TEST BİLGİSİ
  M.LİNKS-M.ESET
  BURÇ VE FAL HURAFELERİ
  A.BAYINDIR-A.ŞERİATİ
  NİÇİN MÜSLÜMAN OLDULAR*
  SABATAYCILIK
  YUSUF EL-KARDAVİ
  SAPIKLARA REDDİYELE
  TARİHSELLİK VE FAZLIRAHMAN
  diyanetin ve tefsiri
  süleyman ateş
  afgani-ALBANİ
  hanefi mezhebi
  __5___
  --55---------------
  ====5.BÖLÜM====
  GÜZEL AHLAK-M VE K
  DOST KAZANMA KİTABI
  EVLİYANIN VASIFLARI
  EVLİYALAR ANSİKLÖPEDİSİ
  RABITA şirk değildir
  VELİDEN YARDIM İSTEMEK
  İNSANI KAMİL-O.N.T
  KÖTÜ HUYLAR 1
  KÖTÜ HUYLAR 2
  KÖTÜ HUYLAR 3
  KÖTÜ HUYLAR 4
  KİBİR-KUL HAKKI
  SABIR
  ŞÜKÜR
  TAKVA
  TÖVBE-konak-fecir.net
  TEVEKKÜL-konakdersleri
  tevekkül 2
  VESVESE HASTALIKDIR
  TEFEKKÜR
  TASAVVUF NEDİR
  TASAVVUF NEDİR 2
  lamelif tasavvuf*
  tas- alemi.habibullah.com
  tasavvuf -konak dersleri
  tasavvuf-sadabat.net*
  tas-tahavi-reyhan-kevser
  tas. giriş-reyhangülleri
  tasavvuf kitap terimleri
  tasavvuf -ümit.hikmet kuzum
  tasavvuf-o.n.topbaş
  rahmet ve israf O.N.T
  ZİKİR -baba-fuad-habib
  melhemlu-tarikat*
  ŞEYTANIN HİLELERİ
  şeytanın hileleri 2
  GIYBET
  EDEB
  sevgi
  NEFS VE HİLELERİ
  nefsin tezkiyesi-
  nefsin teskiyesi 2
  KALBİN HALLERİ
  DÜNYA NEDİR?
  ÖLÜM-son nefes-O.N.T
  ÖLÜM VE SONRASI
  ruh ve ölüm
  kabir alemi-suyuti
  ARKADAŞLIK ÖZELLİKLERİ
  GÜNAHKARIN DURUMU
  ŞEHİD OLMANIN ÖNEMİ
  ZENGİNLİK VE FAKİRLİK
  DİNİ TABİRLERİ BOZMAK
  İSLAM AHLAKI
  TİCARET AHLAKI
  RÜYA TABİRLERİ
  ATASÖZLERİNİ DOĞRU ANLAMAK
  MUCİZE-KERAMET
  İSLAM AHLAKI*
  SIKINTILARIN SEBEPLERİ
  tasavvuf-nefs terbiyesi
  --6------------------
  --66---------------
  ====6.BÖLÜM====
  İNSANIN KIYMETİ VE ÜSTÜNLÜK SIRASI
  HAK SÖZÜN VESİKALARI
  EHLİ BEYT
  EHLİ BEYTİ SEVMEK İMANDANDIR
  ESHABI KİRAM
  ESHABI KİRAM 2
  öyle bir rahmetki ONT
  İSLAMDA İLK FİTNE
  GADİRİ-HUM OLAYI
  FEDEK BAHÇESİ
  MÜSLÜMANLARIN İKİ GÖZBEBEĞİ
  HZ.MUAVİYE VE HALİFELİK
  12 İMAM VE HARİCİLER
  RESULULLAHIN AKRABALARI
  SİLSİLEİ ALİYE BÜYÜKLERİ
  İMAMI RABBANİ VE M.MASUM HZ.
  MEKTUBAT VE 349. MEKTUB
  3 ABDULLAH-mubarek-dehlevi- tusteri
  İMAMI GAZALİ-1
  İMAMI GAZALİ 2
  İ.GAZALİ KİTAPLARI
  A.K.GEYLANİ HAYATI
  A.K.GEYLANİ KİTAPALRI
  MARUFU KERHİ*
  İBNİ ARABİ VE VAHDET
  İBNİ ARABİ 2
  hz.mevlana 2
  mevlana ve şems
  HZ.MEVLANA
  MESNEVİ-KISSA*
  abı hayat-o.n.t.mesnevi
  MEVLANA HALİDİ BAĞDADİ
  HACI BEKTAŞI VELİ
  AZİZ MAHMUD HÜDAİ
  FAHREDDİN RAZİ
  EMİR SULTAN HZ.
  ŞİHABÜDDİN SÜHREVERDİ HZ.
  ARVASİLERİN ŞECERELERİ
  BÜYÜK SEYYİDLER VE KABİRLERİ
  SEYYİD FEHİM ARVASİ
  ABDULHAKİM ARVASİ HZ.
  H.HİLMİ IŞIK İSTANBULİ HZ.
  SOMUNCU BABA
  HACI BAYRAMI VELİ HZ.
  BEYAZIDI BESTAMİ HZ.
  ORHAN KARMIŞ VE KURAN TEFSİRİ(SESLİ)
  SEYYİD AHMET ARVASİ*
  BAHAEDDİN NAKŞİBEND
  AHMET MEKKİ EFENDİ
  AHMED YESEVİ HZ.
  SEYYİD EMİR KÜLAL
  MEHMET DARENDE HİZMET ADAMI
  FUDAYL BİN İYAD HZ
  HAKİMİ TİRMİZİ*
  MEHMET ALİ DEMİRBAŞ
  TAHAYI HAKKARİ.HZ
  ÖMER BİN ABDÜLAZİZ*
  MEŞHURLARIN SON SÖZLERİ
  YUNUS EMRE HZ.
  ZAHİD EL KEVSERİ VE ALİMLER
  MUSTAFA SABRİ EFENDİ
  ZEMAHŞERİ*
  İMAMI ŞARANİ
  TİMUR HAN *
  OSMAN BEDREDDİN- TERZİ BABA
  MUNİEDDİN ÇEŞTİ HZ.**
  5 AHMED hanbel.bedevi.rıfai.kuddusi namıki
  NECİP FAZIL-KARDELEN
  İSKİLİPLİ ATIF HOCA
  ERZ.İBRAHİM HAKKI
  MODERNİZM*****
  günah nedir
  AKŞEMSEDDİN HZ.
  HASAN HARAKANİ
  MEZHEP TAKLİDİ
  ====7.BÖLÜM====
  FIKIH BİLGİLERİ VE ÖNEMİ
  İSLAMİYET VE KÖLELİK
  fıkıh usulü
  EFALİ MÜKELLEFİN
  EDİLLEİ ŞERRİYE 4 DÜR.
  KİTAP VE SÜNNET*
  İÇDİHAD-MÜÇDEHİD
  İÇDİHAD-MÜÇDEHİD 2
  İCMA*
  KIYAS
  HARAÇ VE ZARURET
  HELAL VE HARAMLAR
  SİGARA HARAMMI ?
  ALIŞVERİŞ BİLGİLERİ
  UKUBAT(CEZALAR)
  FAİZ BİLGİLERİ
  FERAİZ (MİRAS)İLMİ
  HEDİYE-KİRA-MİRAS-SİGORTA
  MUKADDES EMEANETLER SANAL TARİHİ MEKANLAR
  MESNEVİ VE DİNİ HİKAYELER
  NELERİ YİYEBİLİRİZ
  NELERİ KULLANABİLİRİZ
  HUZUR VE BAŞARI İÇİN
  MÜZİK
  SESLİ EZAN KURAN VE BEDREDDİN AMCADAN İLAHİLER
  DİŞDE DOLGU OLDUĞU İÇİN MEZHEP TAKLİDİ
  GÜSÜL ABDESTİ
  ABDEST VE TEYEMMÜM
  NAMAZIN ÖNEMİ***
  NAMAZ
  AMME CÜZÜ TEFSİRİ
  CEMAATLE NAMAZ
  SEFERİLİK VE NAMAZ
  KIBLE-İMAM OLMA
  NECASETTEN TEHARET
  NAMAZ NASIL KILINIR
  HASTALIKDA NAMAZ
  CUMA N.- ZUHRİ AHİR
  KAZA NAMAZI ÖNEMİ
  İKİ NAMAZI CEM ETMEK
  SECDEİ SEHV
  RÜYA VE HİPNOTİZMA
  TERAVİH NAMAZI
  DUA NEDİR?
  DUALAR 1
  N.S. DUA VE TESBİHAT
  DUALAR 2
  365 GÜN DUA
  NAFİLE NAMAZLAR
  NİYETİN ÖNEMİ*
  CENAZE HİZMETLERİ
  HİLALİ GÖRMEK-VAKİT
  TEMKİN VE ÖNEMİ*
  RECEP-RAMAZAN BAYRAMI
  ORUÇ*
  HACVE ESRARI
  hac ve esrarı 2
  KURBAN-ADAK-VEKALET
  ZEKAT*
  UŞUR VE SADAKA
  MİRAC MUCİZESİ
  MİRAC KANDİLİ*
  KANDİLLER UYDURMA DEĞLDİR
  PEYGAMBERİMİZE ÖZLEM*
  YEMİN VE KEFARETİ
  ORGAN NAKLİ VE DİĞERLERİ
  TÜP BEBEK
  MESUT OLMAK
  SAKAL BİR TUTAMDIR
  ÖLÜ İÇİN DEVR-İSKAT
  fıkıh-O.N.T
  ŞEBNEM SOHBET-O.N.T
  GENÇ SOHBET O.N.T.
  RESİM-HEYKEL 1
  TEHECCÜD NAMAZI*
  CENNET YOLU İLMİHALİ
  EY OĞUL İLMİHALİ
  ŞAFİ FIKHI-(BÜYÜK- DELİLLİ)
  ===8.BÖLÜM===
  EVLİLİK REHBERİ-1
  EVLİLİK REHBERİ-2
  HUZURUN KAYNAĞI AİLE
  huzurlu aile yuvası O.N.T
  EVLİLİK VE AİLE-
  TESETTÜR VE KADIN EVLİYALAR
  DİNİMİZDE KADININ YERİ VE FEMİNİZİM
  NİKAH BAHSİ
  NİKAH NASIL KIYILIR
  MECELLE
  NİKAH 2
  BOŞANMAK(TALAK)
  KADININ BOŞANMA HAKKI
  KADININ ŞAHİTLİĞİ*
  HANIM EVLİYA-SAHABİLER
  HAYZ ve NİFAS
  EVLAT HAKKI
  ÇOCUK PINARI
  ÇOCUK PSİKOLOJİSİ
  GÖRGÜ-EVLİYALAR
  YEMEK- RÜYA TABİRİ
  KÜTÜBÜ SİTTE VE EDEBİYAT
  MAKALELER
  RESULULLAHIN ÇOK EVLENMESİ1
  BEBEK BAKIMI
  GENÇLİK VE EĞİTİM
  KADINA DAİR
  aileyuvası-O.N.T.
  dokunmayın bacıma
  DİN CAHİLİNE CEVAP
  İHLAS SON DAKİKA*
  İHLAS-HUZUR YOLU
  DEVA MARKET *
  AHMET MARANKİ.COM
  BATININ İKİ YÜZÜ
  İSLAMIN ÖZELLİKLERİ VE BATI
  SELAM TEBESSÜM SEVGİ
  YILBAŞI YAŞ GÜNÜ
  GİZLİ CEMİYETLER
  TEMELİN YERİ
  ÜMİT RÜZGARLARI
  DÜNYADA VAN VE ARVAS
  ÖZBEK.MISIR.ŞAM.IRAK.AFGANİSTAN.HİNDİSTAN GEZİSİ
  islamikariyer.com
  YAŞAYAN HURAFELER
  İSLAMİYETTE CAMİ YAPMAK YOKMU ?
  OSMANLICA-SÖZLÜK-İSİM
  1010101010----
  ====10.BÖLÜM====
  NİYAZİ-KUDDUSİ DİVANI
  EŞREFOĞLU-HULUSİBABA- SALİH BABA DİVANI
  YUNUS -CELALİ BABA DİVANI
  TÜRK DİLİ
  TÜRK DİLİ 2
  EDEBİYAT-DENEME
  HÜCRE VE SU KASİDESİ
  MENKİBE-KISSA 1
  ŞİİR DÜNYASI
  ÖZCAN ÜNLÜ-safahat
  SABAHAT EMİR
  REŞAHAT-MİNAH
  HASTALIĞA GÖRE BİTKİ
  111111111111111111*
  ====11.BÖLÜM====
  T.TAKVİMİ 2000
  Türkiye takviimi 2
  Türkiye takviimi 15*
  İBRETLER 1**
  İBRETLER 2**
  ÖMÜR BOYU AŞK
  MENKİBE-KISSA
  HİKMETLER 2000-2003
  HİKMETLER 2004
  HİKMETLER 2005
  HİKMETLER 2006
  HİKMETLER 2007
  HİKMETLER 2008
  HİKMETLER 2009
  HİKMETLER 2010
  HİKMET EHLİ ZATLAR buyuruyorki 1
  HİKMET EHLİ ZATLAR buyuruyorki 2
  ----------
  GÖNÜL BAHÇESİ 99-2010
  GÖNÜL BAHÇESİ 99-2000
  GÖNÜL BAHÇESİ-2001-2002
  GÖNÜL BAHÇESİ-2003-2004
  GÖNÜL BAHÇESİ-2005-2006
  GÖNÜL BAHÇESİ-2007-2008
  GÖNÜL BAHÇESİ-2009-2010
  ...
  FIKIH KİTAPLARI-2010-13
  FIKIH GENEL 99-2009
  1999 YILI SOHBETLERİ
  2000 YILI SOHBETLERİ
  2001 YILI SOHBETLERİ
  2002 YILI SOHBETLERİ
  2003 YILI SOHBETLERİ
  2004 YILI SOHBETLERİ
  2005 YILI SOHBETLERİ
  2006 YILI SOHBETLERİ
  2007 YILI SOHBETLERİ
  2008 YILI SOHBETLERİ
  2009 YILI SOHBETLERİ
  2010 YILI SOHBETLERİ*
  2011 YILI SOHBETLERİ
  2012 YILI SOHBETLER
  2013 YILI SOHBETLERİ
  2014 YILI SOHBETLERİ
  2015----------------------
  2016-------------------
  2017----------------------
  T.VE MEDENİYET
  TARİH VE MEDENİYET
  OSMANLI TARİHİ-SEVDE.DE
  NAZIM HİKMET
  GÜLDEN BÜLBÜLLERE
  HAREM
  1212121212121
  ====12.BÖLÜM====
  KUTSAL EMANETLER
  PADİŞAHLAR İÇKİ İÇERMİYDİ
  MECELLE VE ALİ HAYDAR EFENDİ
  İSTANBUL VE FATİH
  TARİH ŞUURU VE ZAFERLERİMİZ
  MÜSLÜMAN İLİM ÖNCÜLERİ*
  TÜRK DEVLETLERİ*
  İSLAM TARİHİ
  İSLAM TÜRK SANATLARI
  İSLAM KÜLTÜRÜ VE ALİMLERİN ROLÜ
  İSLAM MEDENİYETİ
  ABDULHAMİD HAN
  SELÇUKLULAR
  BÜYÜK OSMANLI* TARİHİ
  osmanlı tarihi O.N.T
  fazilet medeniyeti ONT-1
  fazilet medeniyeti ONT-2
  OSMANLI- M.ORUÇ*
  OSMANLILAR 1
  BİLİNMEYEN-SORULARLA OSMANLI
  BİNBİR OSMANLI HİKAYESİ*
  OSMANLI HUKUKU*
  OSMANLI-insanlığın son adası
  OSMANLIDA KARDEŞ KATLİ
  İSTANBULA VE ESKİŞEHİR
  BİLİM TARİHİ
  BELGESEL-1
  BELGESEL-2
  AHMET ŞİMŞİRGİL.COM
  ERMENİ MEZALİMİ
  ÖMER ASİL TARİH SİTESİ
  VAHDETTİN HAN HAİN DEĞİLDİ
  MEDİNE MÜDAFASI
  TIP VE TARİİHİ
  ÇANAKKALE VE ÖTESİ
  TARİHE GİRİŞ.KİTAPLARI
  TARİH YAZILARI-1
  TARİH YAZILARI 2
  TARİH YAZILARI 3
  Çerkes ETHEM ve HASAN
  AHH ENDÜLÜS
  ÜLKELER TARİHİ
  SAKLI TARİH
  İSMET MİROĞLU tarihi
  ŞEYH SAİD İSYANI 1
  MENEMEN OLAYI
  MENDERES
  YILMAZ ÖZTUNA *
  TUNCAY ÖNÜR *
  İSMAİL YAĞCI 1
  İSMAİL YAĞCI 2*
  İSMAİL YAĞCI 3
  FUAD BOL (DİNİ)
  FUAD BOL NORMAL*
  FUAD BOL-CHP ZİH.
  E.B.EKİNCİ 2008-2011
  E.B.EKİNCİ 2012*
  E.B.EKİNCİ 2014
  15
  16
  17
  A. DEMİRBAŞ 2011
  A. DEMİRBAŞ 2013
  A.DEMİRBAŞ 2014
  18
  21
  39
  AHMET DSÖZLÜ2006
  AHMET DSÖZLÜ2007
  AHMET DSÖZLÜ2008
  AHMET DSÖZLÜ2009
  AHMET DSÖZLÜ2010
  AHMET DSÖZLÜ2011
  RAMAZAN AYVALLI 1
  RAMAZAN AYVALLI 2
  RAMAZAN AYVALLI 3
  24
  -25
  AYŞE HÜR 03-06 R
  AYŞE HÜR 2007-8.R
  AYŞE HÜR 2007-08 T
  AYŞE HÜR 2009 T*
  AYŞE HÜR 2010*
  AYŞE HÜR 2011T*
  AYŞE HÜR 2012 T
  AYŞE HÜR 2012 R
  AYŞE HÜR 2013 R
  AYŞE HÜR 2014 R
  -34
  -35
  -33
  Erhan AFYONCU 1
  ERHAN AFYONCU 08-09
  ERHAN AFYONCU10-11
  ERHAN AFYONCU 12-13
  ERHAN AFYONCU 2014
  ERHAN AFYONCU 2015
  66
  30
  52
  Y.BAHADIROĞLU 2008
  Y BAHADIROĞLU 2009
  Y BAHADIROĞLU 2011
  Y BAHADIROĞLU 2013
  Y BAHADIROĞLU 2014
  33
  47
  OSMAN ÜNLÜ 2004
  OSMAN ÜNLÜ 2005
  0SMAN ÜNLÜ 2006
  OSMAN ÜNLÜ 2007
  OSMAN ÜNLÜ 2008
  OSMAN ÜNLÜ 2009
  OSMAN ÜNLÜ 2010
  OSMAN ÜNLÜ 2011
  OSMAN ÜNLÜ 2012
  OSMAN ÜNLÜ 2013
  60
  37
  42
  M.SAİD ARVAS 07-09
  M.SAİD ARVAS 2010.11
  M.SAİD ARVAS 2012-
  MSAİD ARVAS 2014
  74
  40
  50
  M.ARM.1
  M.ARM. 2
  M.ARM 4*
  SORULAR 1
  M.ARMAĞAN 1998-99
  M.ARMAĞAN 2000-1
  M ARMAĞAN 2002-3
  M.ARMAĞAN-2004-5
  M.ARMAĞAN 2006-7
  M.ARMAĞAN 2008-9
  M ARMAĞAN 2010
  M ARMAĞAN 2011
  M ARMAĞAN 2012
  M.ARMAĞAN 2013
  M.ARMAĞAN 2014
  44
  43
  46
  CEMİL KOÇAK 2011-12
  CEMİL KOÇAK 2013-14
  49
  61
  67
  M.MİYASOĞLU 1
  M.MİYASOĞLU 2
  M.MİYASOĞLU 3
  M.MİYASOĞLU 4
  M.ŞEVKET EYGİ.COM
  M.Ş.EYGİ CE OSMANLI
  46-
  47-
  45
  48-
  M.N.GENEL+94-98
  M.N 2004-07
  M.N 2008-11
  M.N 2012
  M.NİYAZİ 2014*
  64
  MN4
  MN5
  YAZARLAR******
  İSTANBULUN FETHİ
  CAN ALPGÜVENÇ-İPSİZ RECEP
  İSKENDER PALA
  İBREHİM KARAGÜL 2008*
  ERMENİ SORUNU
  CEMİL MERİÇ
  NEŞE TÜZEL 08-010
  METE TUNÇAY*
  Y.BÜLENT BAKİLER
  KEMAL ÇAPRAZ*
  OLCAY YAZICI
  Prof.ARMAN KIRIM
  AMERİKA-YAHUDİ -DÖNMELER
  LİSELER-O.PAMUK-ALİ ŞLERİATİ
  MÜSLÜMANIN HALİ
  MÜSLMANLARIN ÖZELLİKLERİ
  ***MİMAR SİNAN
  TEVFİK FİKRET
  MÜSLÜMANA HİTAP
  müslümanın hayatı
  inönü *
  ilahiyatçılar
  RUS ZULMU VE ÇERKEZLER
  DEKART-SOKRATES-
  ----88----------------------
  ==SAĞLIK BÖLÜMÜ==
  MEYVE VE SAĞLIK 1
  MEYVE VE SAĞLIK 2
  MEYVE VE SAĞLIK 3
  TIBBI NEBEVİ
  SARAÇOĞLU VE SAĞLIK
  VİTAMİN-MİNARELELR
  ŞİFALI BİTKİLER
  HİKAYELER 1
  HİKAYELER 2
  EVRİM YALANI
  ÖMER MUHTAR RUHU
  MATEMATİK
  ALTIN KUŞAK
  EFE HZ.ERZURUM DESTANI
  İDARECİLİK BİLGİLERİ
  H-PEYGAMBERİMİZ-1
  H-PEYGAMBERİMİZ-2
  PEYGAMBERLER TARİHİ-3
  PEYGAMBERLER TARİHİ-4
  PEYGAMBERLER TARİHİ-5
  PEYGAMBERİMİZE İFTİRALAR
  peygamberimizin lanetlediği günahlar
  ŞİT.İDRİS.NUH ALEYHİSSELAM
  EN MÜHİM NASİHAT
  KELAMİ DERGAHI HATIRALARI
  DİNİ HİKAYELER
  ÇEVRE ŞUURU VE TEBLİĞ
  ==ÖZEL BÖLÜM==
  ZEKAT NİSABINDA HASSAS ÖLÇÜLER
  GÖZYAŞI MEDENİYETİ
  VATAN SEVGİSİ imandanmıdır sözü hadismidir?
  İZMİRLİ İSMAİL HAKKI
  a takımı
  DİYANET VE RİSALE
  HAYATİ İNANÇ.COM
  AHMET SEVGİ
  dersim videoları
  ARŞİV
  SARF-NAHV İLMİ
  MÜMİN -KAFİR FİLMİ
  ahmet hulusinin yanlışları
  SATILAN CAMİLER
  DAVUT DURSUN
  DERGİLERİN TARİHİ
  GEÇMİŞDE NELER OLDU-1
  KADİR MISIROĞLU
  İNSAN HAKLARI EVR. BEYANNAMESİ
  KÜRTAJ MESELESİ
  SİTELER
  DOST KAZANMA SANATI
  ***GEZİ REHBERİ
  4 BÜÜYÜK HALİFE VİDEOLARI
  İNGİLİZ VE TÜRKİYE
  ALTIN ORAN KONUSU
  MALKOM X
  GAZOZDA ALKOL KONUSU
  UNUTULMUŞ SÜNNETLER
  SARIKAMIŞ FACİASI
  TÜRKLERİN MÜSLÜMANLIĞI
  AHMET KABAKLI
  MUHİDDİN NALBANTOĞLU
  DIŞ POLİTİKA YAZARALRI
  MENKİBELER 2003*
  MENKİBELER 2004*
  MENKİBELER 2004-2
  MENKİBELER 2005*
  MENKİBELER 2005-2
  MENKİBELER 2006*
  MENKİBELER 2006-2
  MENKİBELER 2007*
  MENKİBELER 2007-2
  MENKİBELER 2008*
  MENKİBELER 2008-2
  MENKİBELER 2009*
  MENKİBELER 2009-2
  MENKİBELER 2010*
  MENKİBELER 1010-2
  MENKİBELER 2011*
  MENKİBELER 2011-2*
  MENKİBELER 2012*
  MENKİBELER 2012-2
  MENKİBELER 2013*
  NASİHATLER 2006
  NASİHATLER 2007
  NASİHATLER 2008
  NASİHATLER 2009
  NASİHATLER 2010
  NASİHATLER 2011
  NASİHATLER 2013
  NASİHATLER 2012
  HİNDİSDAN EVLİYALARI
  RESULULLAH EFENDİMİZ
  HANIM EVLİYALAR
  MISIR EVLİYALARI
  BAĞDAT-BASRA - EVLİYALARI
  HZ ADEM PEYGAMBERİMİZ
  HZ ÖMER
  HZ.ALİ
  HİNDİSTAN EVLİYALARI
  İZNİK EVLİYALARI
  EDİRNE EVLİYALARI
  DENİZLİ EVLİYALARI
  BURSA EVLİYALARI
  TRAKYA EVLİYALARI
  GELİBOLU EVLİYALARI
  BALIKESİR EVLİYALARI
  MANİSA EVLİYALARI
  HAYATIM ROMAN 1
  HAYATIM*ROMAN 2009
  HAYATIM ROMAN 2000
  HAYATIM ROMAN 2001-2008
  HAYATIM ROMAN 2009
  HAYATIM ROMAN 2010
  HAYATIM ROMAN 2011
  HAYATIM ROMAN 2012
  HAYATIM ROMAN 2013
  TARİHDEN 1 YAPRAK
  İZ BIRAKANLAR 1*
  İZ BIRAKANLAR 2*
  İZ BIRAKANLAR 3*****
  İZ BIRAKANLAR 4***
  İZ BIRAKANLAR-İRFAN 1
  İZ BIRAKANLAR-İRF2
  İZ BIRAKANLAR-İRF3
  nurul izah
  NİZAMÜLMÜLK-SİYASETNAME
  115
  116
  117
  118
  119
  120
  121
  122
  123
  124
  125
  126
  127
  HALİFELİK
  RAHİM ER-CHP
  RAHİM ER TARİHİ
  EN SOHBETLER
  ENVER ABİ HATIRASI 1A
  ENVER ABİ HATIRASI 2
  ENVER ABİYLE HATIRA 3
  İHLASIN BATIRILIŞI
  MUAMMER ERKUL
  SABRİ TANDOĞAN K.
  MALAZGİRT VE SELÇUKLU
  OSMANLI.ORG-
  İMAMI BUHARRİNİN İMAMI AZAM HAKKINDA GÖRÜŞLERİ
  CANMEHMET***
  el lüma kitabı
  keramet melhamlüü com
  İSLAM DERGİ YAZILARI
  DURSUN ALİ ERZİNCANLI
  rruhussalat
  NİMETİ İSLAM
  ahvalün nisa
  kadınlara dair- islamiyetim
  ticaretle ilgili işler
  mezheplerin lüzumu 1*
  MESNEVİ C-1
  SOMUNCUBABA DERGİSİ
  tasavvuf-somuncubaba
  somuncubaba-tarih
  somuncubaba-tarih-1
  somuncubaba-tarih 3
  YAVUZ VE ŞAH
  TÜRK VE ORTADOĞU
  TARİH VE MEDENİYET dergiisi
  tarih kalesi.com
  bilim ve tarih.com
  islamtarihim.com
  HOŞ TARİH
  HÜRREM VE HAREM
  anadolu beylikleri
  MİMAR SİNAN***
  tahavi tarih
  yüzakı tarih
  incemeseleler tarih
  sadabat tarih
  tarihden wordpres-tarih
  minare.net tarih
  popüler tarih-belgeelr
  tarih ve düşünce derg.
  MİHR-TARİH 700.YIL
  ALTINOLUK-OSMANLI
  tarihtarih.com
  kişisel gelişim siteleri
  SİYER TV
  izdivaç-ali eren
  nimeti islam
  iman-beyan
  efkar- ittihat.org
  tarihenotdüş.com
  dünya tarihi
  TÜRKALEMİYİZ.COM
  SANAT TARİHİ
  FELSEFE TARİHİ
  AKTÜEL TARİH
  ORTA ÇAĞ TARİHİ
  tarih gazetesi-osmanlı
  İSLAM TARİHİ*
  ebedi tenkitler
  kuşeyriye risalesi
  lozan zafermi
  GÜNCEL-İNCE.M.
  hamami tercümesi
  milli mücadele dönemi
  riyazüs salihin
  nurul izah ve com
  dürer ve gürer 1
  dürer ve gürer 2
  dürer ve gürer 3
  dürer ve gürer 4
  Ebusuud fetvaları
  ruznama.net- tarih
  gizlenentarihimizblogspot
  sadabat.net
  MİNAH-S.ARVASİ
  MİFTAHÜL KULÜB
  AVARİF-ÜL MEARİF
  A.RAHMAN TAĞİ-İŞARETLER
  irfan mektebi-tarih
  reşahat-riyazüs salihin sesli
  ramüz el ehadis
  salih suruç-R.hayatı 1
  salih suruç-R hayatı 2
  ihya-fıkıh
  İSLAMKUŞAĞI KODLARI
  AVNİ-vesile ve tevessül
  arapça-osmanıca
  fetavai hindiyye
  içeriği okunan dergiler
  bizim siteler
  türktarihwordpres.com
  TARİHE NOT DÜŞ 1
  DÜNYA TARİHİ B
  E-TARİH.ORG
  İL İL TARİHİ ESERLER
  KAYNAKÇA
  TARİH LİNKLERİ
  TARİH MAKALELER
  TÜRKLER
  .tarihsuuru.com
  www.muverrih.net.tarih
  derkenar
  topumsal tarih dergisi
  derinsular.com
  yenbahardergisi-tarih
  İBRAHİM DESUKİDEN ÖĞÜTLER
  HİZMET İNSANI
  P. HAYATI irfan yücel
  çocuklara dini bilgiler
  tezhip yapımı
  MEVLİD KANDİLİ
  huzur deryası.com
  HZ.İSA FİLMİ
  tasavvuf-irfan meclisi
  tasavvuf-celcülitiye
  tarih-bu ülke
  islamalimi.com
  evliya sözleri.com
  YASİN İÇİN bilgiyelpazesi
  tarih- dünya bülteni
  genel site 2
  EHLİ SÜNNET SİTELER
  tarih-islamanahtarı
  OKUnan dergiler
  tasavvufun tanımı
  tarih-ihvanlar.net
  ehli -siteler
  SON SİTELER
  T ARİH SİTELERİ
  tasavvuf-okurgah
  113
  TARİH-SERAZAT
  Şeytanın Maskarası olmamak için
  CUMA HUTBESİ
  PADİŞAH ANNELERİ SOYU
  HARRE OLAYI
  YEZİD
  TÜRKLER KIŞIÇLA MÜSLÜMAN OLDU YALANI
  ZİNA SUÇ OLMAKDAN NE ZAMAN ÇIKTI
  müslümanların siyasetle imtihanı
  arapça dersi
  BURÇ FALI YOKTUR
  A.OLMASAYDI
  111
  100
  112
  hicret gülleri
  m.ilahiler
  A.DİLİPAK
  SEYYİDLERE HÜRMET
  İKİ YAŞ ÇOCUĞU
  farklı silsileler
  s nursiye ek
  meşhur iftiralar-rüyalar
  AŞK İLAHİ SZÖLERİ
  YAKIN SİYASİ TARİH
  KARAMAN -YAVUZ KAVGASI
  MEZHEP LUZUMU VE ORTAYA ÇIKIŞI
  mezhebin doğuş sebepleri
  içdihad müçdehid ***
  PEYGAMBER VE ESHABIN MEZHEBİ VARMIYDI?
  MEZHEPLER TARİHİ
  İBRAHİM BUĞALI
  tenbih
  ROMAN ÖZETLERİ
  ULÜL EMRE İTAAT.nisa59
  HALİFELİK********
  HALİFELİK 2
  YANLIŞ ANLAMAYA MÜSAİD KELİMELER
  ısid
  yeni sorular
  asım köksal tariihi
  uydurma sanılan hadisler
  yunus -ibrahim
  ALİ İMRAN 104
  NFK.VE FETRET KONUSU
  ESRA RLI KÖŞE
  toplumbilimleriderGİSİ.ORG
  zuhur dergisi
  AHKAF 5
  ALİ İMRAN 142
  kuran ve tasavvuf
  alimim diyen cahildir hadisi zaifmi
  KURANIN HAREKELENMESİ
  süreycler ve kılıç
  YASİYETİM
  FIKRALAR
  TÜRKÇE İBADET OLMAZ
  SALEBE KISSASI
  zalim yönetime isyan olurmu
  VEB SAYFASI YAPMAK
  ARAF 180
  diyanet islam ans.
  sabah namazının kazası
  kitap indir
  **ilmihaller-----
  beyan.org
  hz.ebubekire iftira
  FAİDELI BİLGİLER
  RESİMLERLE MEDİNE
  davet
  tağut nedir
  HÜÜKÜMET CEMAAT KAVGA SEBEBİ
  SÜFYAN
  bekar olarak ölmek
  SOHBETİN ÖNEMİ
  sinema
  130
  131
  132
  133
  134
  ===M.N.ÖZFATURA==
  CHP VE PARALEL
  İNANÇ DÜNYASI
  GELİŞEN TÜRKİYE*
  YENİ ANAYASA
  İSLAM DÜNYASI
  TÜRK DÜNYASI*
  135
  OSMANLI
  BATININ İÇ YÜZÜ*
  abd *
  T. İSRAİL
  T.MISIR
  SURİYE
  İNGİLİZLER
  FRANSA
  ALMANYA
  BULGARİSTAN
  KUZEY IRAK
  ASYANIN ÇİLESİ*
  İRAN
  HİNDİSTAN
  PAKİSTAN
  KAFKASYA
  ODTÜ-FİLİSTİN
  KIBRIS*
  YUNANİSTAN*
  AFRKANIN ÇİLESİ
  BALKANLAR*
  RUSYA-ÇEÇEN
  AB-AGİT
  ERMENİ-PATRİK*
  BOR VE MADENLER*
  yağmur atsız-genel
  şevket eygi 2014 genel 2
  fatma tuncer b.
  fatma tuncer 2014
  takiyüddün nebhani
  sağlık
  oy vermek şirkmi
  barborousoğlu
  ayşe özkan 2014
  cuma sayfası
  nevzat tarhan 2014
  m.nuri yardım 2014
  salihoğlu 2014
  prof sefa saygılı 1
  nuray alper 1
  MN ÖZF. SON YAZILAR
  nevzat pakdil
  E - KİTAP
  DİN SORGULANIR HALE GETİRİLDİ
  PARMAĞINI KALDIRMAK
  tarikat meseleleri
  nebilerin şehidlerin gıbta ettii kimseler
  garib başladı garip bitecek
  METALİB ÜL ALİYE
  ölüm ötesi tarihi 1
  ölüm ötesi tarihi 2
  bireysel gelişim
  ekonomi
  hayatüs sahabe
  islam kültürü
  fıkıh usulü*
  hilmi oflaz
  YUSUF İLE ZÜLEYHA
  hicret gülleri 2
  cazim gürbüz*
  cazim gürbüzün diğer yüzü
  NİSA 101-SEFERİLİK
  PEYAMİ SAFA VE ROMAN
  ZİYA NUR VE TARİH
  NİÇİN FELSEFE
  HASAN TÜLÜCEOĞLU-DÜZCE
  OSMAN ÜNLÜ ÖZEL
  MEAL OKUMAK-M.ORUÇ
  OSMANLI-M.ORUÇ
  BATININ İSLAM DÜŞMANLIĞI
  BAYRAM- M.ORUÇ
  b-
  ergün diler 2011
  ergün diler 2012-1
  ERGÜN DİLER 2013
  ERGÜN DİLER 2013-2
  ERGÜN DİLER 2014-1
  İHSAN UZUNGÜNGÖR AB
  M.Ş.EYGİ 2005
  M.Ş.EYGİ 2006-1
  M.Ş.EYGİ 2006-2
  M.Ş.EYGİ 2007*
  M.Ş.EYGİ 2008-1
  M.Ş.EYGİ 2008-2
  M.Ş.EYGİ 2009-1
  M.Ş.EYGİ 2009-2
  M.Ş.EYGİ 2010-1
  M.Ş.EYGİ 2011-1
  M.Ş.EYGİ 2011-2
  M.Ş.EYGİ 2012-1HV
  M.Ş.EYGİ 2012-2HB
  M.Ş.EYGİ 2013-1
  M.Ş.EYGİ 2013-2
  M.Ş.EYGİ 2014-1
  M.Ş.EYGİ GENEL
  eygi-reform
  eygi-diyaloğ
  eygi-kuran-meal
  eygi-halife
  eygi-erm-yahudi
  eygi-müslümanlar
  eygi-hadis
  eygi-cemaat
  eygi-bilmek-
  eygi-osmanlı
  eygi-fitne
  EYGİ BULMA
  ismail gaspıralı
  eygi-tarih
  eygi-batı sömürge
  eygi-doğru itikat
  sine -KALDIĞIM YER
  ramazan el buti
  ==EVLİYALAR===
  .
  ABDULLAH BİN MUBAREK
  SİLSİLEİ ALİYE*
  SÜFYAN, SEVRİ
  TARİH ARŞİVİ
  DİNİ MENKİBELER.COM
  ABDULHALIK GONCDİVANİ
  samsun evliya atlası
  BEHLÜL DANA-MENKİBELER
  DAVUDU TAİ
  SİNEBUL
  ABDULLAH DEHLEVİ
  batı batı batı
  fudayl bin iyad
  habibi acemi
  ansiklöpediler
  kütübü sitte
  hasan basri hz.
  ÖLÜ İÇİN SELA
  TARİH-SIZI
  PEDAGOJİ
  ASTRONOMİ
  MÜHİM ŞAHSİYETLER
  BİYOLOJİ
  bursa ve tarihi
  tarih-sızı-1
  tarih-sızı 2
  tarih-sızı 3
  veda hutbesi
  yeni dünya düzeni
  TEK HİD
  atıf yılmaz
  hatıra sayfa
  uydu kanalalrı
  İSLAMCILIK VE İMAN HAKİKATLERİ
  TARİHİ HİKAYELER
  BABA SULTAN
  ISPARTA EVL.TEZ
  yazar lar
  hilmi yavuz-GENEL
  HİLMİ YAVUZ 96-2001
  HİLMİ YAVUZ 02-04
  HİLMİ YAVUZ 05-07
  hilmi yavuz 08-10
  hilmi yavuz 011-13
  HİLMİ YAVUZ 2014
  h
  hh
  hhh
  beşir ayvazoğlu genel
  b ayvazoğlu genel
  ayvazoğlu 95
  OSMAN ÜNLÜ KONULAR
  TEVEKKÜL*
  KALP****************************
  ÖLÜM-ÖMÜR
  NAMAZ*
  İLİM
  DÜNYA -----------------
  ALİM
  MESUT OLMAK*
  MÜSLÜMAN
  BAYRAM*
  SABIR *
  NEFS**********ruh
  AKIL
  ***KİBİR------*****
  NİMET
  DİL
  NİYET
  HAK
  EDEP
  İBADET*
  KÖTÜ HUYLAR
  ŞÜKÜR
  KADER
  SEVGİ
  iyilik-kötülük
  GÜNAH
  MERHAMET
  SOHBET
  VAKİT
  DUA
  DOST
  İBADET
  GAFLET
  EMRİ MAĞRUF
  EVLAT.ANA BABA
  KABİR
  TÖVBE-----------
  ORUÇ.
  İMAN
  İHLAS
  FİTNE
  TEFEKKÜR
  MARİFET
  ŞEFAAT
  HELEKEL MÜSEVVİF
  SIKINTI SEBEBİ
  BİDAT
  TÜCCAR
  İSRAF
  MUCİZE
  KANDİLLER
  GIYBET*
  TİCARETTE
  MİRAC***
  KİBİR
  TASAVVUF ***
  PEYGAMBERİMİZ***
  İZLE


Sitene Gazete Ekle

FRENK MUKALLİDLİĞİ VE ŞAPKA

 

Müellif: İskilipli Âtıf Efendi

Sadeleştiren: Ömer Faruk

 

Esirgeyen, bağışlayan, sonsuz lütuf ve kerem sahibi olan Allah’ın adı ile başlarım.

 

Kullarına ziyneti mübah kılan, vermiş olduğu sonsuz nimetlerin eserini onların üzerinde görmeyi seven, noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah’a hamd ü senâlar olsun!.   Ümmetini İslam dışı milletlere benzemeye, onları taklit etmeyi, gayri müslimler gibi yaşamayı men eden şanlı Peygamberimiz üzerine selam ve dualar göndeririz ve onun Ashâbı üzerine de olsun ki onlar, İslam dışı hal ve davranış içinde bulunan ehli küfre benzemekten, onları taklitten dikkatle sakındırdılar.

 

1- İSKİLİPLİ ATIF EFENDİ KİMDİR?

 

         1876 tarihinde İskilip’in Tophane köyünde dünyaya geldi. Babası Akkoyunlu aşiretinden Mehmet Ali Ağa’dır. Henüz altı aylık iken annesi Nazlı Hanım’ın vefatıyla öksüz kalan Atıf Efendi, büyükbabasının gayretleriyle köyünde ilk öğrenimini yapmış, daha sonra İskilip’e giderek burada Abdullah Efendi adlı hocadan ders almış ve tahsilini tamamlamak için ağabeyi ile birlikte İstanbul’a gelmiş ve medrese eğitimine başlamış, çalışma azmi ve zekası diğer öğrenciler arasından sıyrılmasına yetmiş ve 1902 yılında en iyi derece ile mezun olmuştur.

 

Aynı yıl yeni açılan Darülfünün’un İlâhiyat şubesine kaydolmuş, mezuniyetini takiben bir ara köyüne giden Atıf Efendi sonra yine İstanbul’a dönerek, Fatih Camiindeki Dersiâmlık ile beraber Kabataş Lisesi Arapça muallimliğine tayin olmuş ve aynı yıl Fatma Zahide hanım ile evlenmiştir.

 

Bu sıralarda hakkında verilen jurnal sebebiyle üzerindeki baskıların arttığını hissedince bir arkadaşının pasaportu ile Kırım’a gitmiş oradan da Varşovaya geçerek meşrutiyetin ilanı sıralarında da İstanbul’a geri dönmüştür. Bu sıralarda yanlışlıkla tutuklanmış ise de bilahare serbest bırakılmıştır.

 

Bir yandan müderrislik yaparken bir yandan da Sebilürreşad mecmuasında yazılar yazmaya başlamış ve İslâm âleminin dikkatini çekmiş, Balkan Harbi’ni müteakip donanmaya duyulan ihtiyaç ile bu alanda yazılar yazıp milleti donanmaya yardım etmeye teşvik etmiş, fakat, Mahmut Şevket Paşa suikastını fırsat bilip bütün muhaliflerini toplayan zihniyet, Atıf Efendi’yi de bu gruba dahil ederek Sinop’a sürgüne göndermiştir. Buradan Çorum’a ve Sungurlu’ya havale edilmiş ve yine bir yanlışlık yapıldığı söylenerek özür dilenmiş ve İstanbul’a gitmesine izin verilmiştir.

 

Kendisinde, o zamanlarda çok fazla ihmal edilmiş olan ibtidai dahil medreselerinin umum müdürlüğü verilmiş ve getirildiği bu mevkide insanüstü gayretlerle çalışarak kurumun işleyişini yoluna koymuş ve takdir toplamıştır. Bu sıralarda bir Amerikan heyeti, medreseleri ziyareti sırasında Atıf Hoca ile karşılaşmış, İslâmiyet ile ilgili olarak sorular sormuş ve görüşme tamamlandığında hayranlıklarını gizlemeyerek, Hoca’nın ilminden faydalanmak üzere kendisini Amerika’ya davet etmişlerdir.

 

Yine bir İtalyan müsteşriki bazı sorunlarını Hoca’ya danışmış ve daha önce duymuş olduğu şöhretinin haksız olmadığını ifade etmiştir. Bir defa da Kral Faysal kendisini Bağdat’a davet etmiş, fakat o gitmemiştir.

 

“Mahfil” mecmuasında da yazıları yayınlandığı için bazı ilginç mektuplar ve davetler almıştı. Bazı müsteşrik mecmuaları da kendisine yüksek ücretler teklif ederek dergilerine yazı göndermesini istemişlerdi.

 

         1920’de ulema ve müderrislerin haklarını korumak üzere, üyeleri arasında Mustafa Sabri Efendi, Mustafa Saffet Efendi ve Said-i Nursi’nin de bulunduğu “Müderrisler Cemiyeti”ni kurdu.

 

         Atıf Efendi kütüphanesi neşriyatı olarak çeşitli eserler kaleme almıştı. Bunlardan bazıları İslâm Çığırı”, “İslâm Yolu”, “Mir’at-ül İslâm”, “Din-i İslâmda Men’i Müskirat”, “Nazar-ı Şeriatte Kuvve-i Berriyye ve Bahriyye”, „Tesettür-ü Şer’i”, „Muin-littalebe“ adlı eserlerdir.

 

         1924 yılında, Batı taklitçilerinin, toplumun örfüne aleni olarak uymayanların, halk ve emniyet mensupları tarafından hoş görülmedikleri bir dönemde “Frenk Mukallitliği ve Şapka” adlı eserini neşretmiş ve dönemin düşünüş ve yaşayışına uygun olan fikirlerini açıklamış idi.

 

         1925 yılı sonlarında çıkan “Şapka Giyilmesi Hakkında Kanun’a muhalefetten tutuklandı. Giresun’a gönderilerek İstiklâl Mahkemesince sorgulandı ve eserinin kanunun çıkmasından önce kaleme alındığı ve iddia edilenin aksine bir suç unsuru bulunmadığına hükmedilerek İstanbul’a getirildi. Serbest bırakılması beklenirken 1926 yılında Ankara’ya İstiklâl Mahkemesince tekrar yargılanmak üzere gönderildi.

 

         İstiklal Mahkemesi; Erzurum, Rize, Giresun ve Sivas’ta meydana gelen şapkaya karşı hareketlerde Atıf Hoca’nın rolü olduğuna inanarak ithamlarına başlamıştı. Uzun süren soruşturmalar sonucu, savcı şüphe ve zan dolu bir iddianame okumuş ve “Falanca bunu şurada görmüş, falan şunu şöyle demiş” gibi gülünç ifadelerle okunan bu iddianame sonucunda, diğer arkadaşları çeşitli cezalara çarptırılan Atıf Hoca’nın da on yıl ile onbeş yıl arası bir süre kürek cezasına çarptırılması istenmişti. Daha sonra mahkeme reisi, müdafaaların ertesi gün dinlenmesini kararlaştırarak duruşmayı ertesi güne ertelemişti.

 

         1926 yılının Şubat ayının üçüncü çarşamba günü müdafaaların dinlenmesinden sonra mahkeme Atıf Hoca’nın idamına karar vermiş ve Hüküm perşembe günü sabaha karşı infaz edilmiştir. (1)

 

         Bu eserin yayınlanması ile kendisini bir kere daha hatırlıyor ve Cenab-ı Hak’tan Rahmet diliyoruz.

 ……………..

   (1) Gerek İstiklâl Mahkemeleri’nin durumu ve Özellikle bu dava ve duruşmalarla ilgili tafsilatlı bilgi için Bkz.

   —        “Tahir’ül Mevlevî, İstiklâl Mahkemeleri, Nehir Yayınları, İst., 1991”.

   —        İstiklâl Mahkemesi Zabıtları, Ahmed Nedim, İşaret Yayınları, İst.1993”.

 

2- TAKLİD

 

         Mukallid: Taklid eden demektir.

 

       Taklid: Hüsn’ü zann edip haklı olduğuna inanmak sebebiyle bir kimseye itikatta, sözde, fiilde, görünüş ve giyinişte, delilsiz olarak uymak, tabi olmak ve ona benzemek demektir.

 

         İslâm’da genellikle taklid câiz değildir. Mesela sadece görerek veya bazı delillerle izah edilebilecek olan itikâdî usuller ve İslâm esaslarının uygulanmasında, mucizelerle desteklenmiş olan Resul-i Ekrem (S.A.V.) efendimizden başka hiç bir kimseyi taklid caiz değildir. Bu konuda her ferd icmâlen (kısaca, özlüce) veya tafsilen (etraflıca) delil ile anlaşılmış olmak lazım ve vaciptir. Bunun sonucunda delil göstermek kudretinde olmayan kişi günahkar olur.

 

         Fakat halkın işlerinin aksamaması ve atıl olmaması için yalnız dinin hüküm ve kaidelerinin cüz’i olanlarında yani ibadetler ve muamelatta ictihad derecesine ulaşamayanların, müctehidleri yani ictihad edenleri taklid etmesi zaruri olarak meşrü kılınmıştır.

 

         Şu kadar ki dini işlerde itimad olunan şer’î naslara muhalif olan hususlarda (Allah’a (c.c..) isyan edilecek işte, kula itaat olmaz) hadisince, ne bir müctehidin, alimin, şeyhin, ne de halifelerin, emirlerin, hükemânın, filozofların, itikada, ibadet ve muamelâta, ahlak ve âdâba dair sözlerine, fiillerine tabi olmak, itaat etmek, taklid ve benzemek katiyyen caiz değildir.

 

         Kısaca çirkin bid’atlarda, yasak ve haramlarda ve şeriata muhalif olan medeniyetin usül ve muaşeretlerinde hiç bir kimseyi taklid asla caiz değildir. Nerede kaldı ki küfür âdetlerinde, gayr-i müslim milletleri taktid caiz olsun. Bu, katiyyen caiz olmaz.

 

         Şu halde, bir müslümanın, küfür adet ve âlâmeti sayılan bir şeyi, bir zaruret olmadan giyinmek ve takınmak suretiyle müslüman olmayanları taklidi ve kendisini onlara benzetmesi şer’an yasaktır, nehyedilmiştir. Bu hususta icma-i ümmet de birleşmiştir. Bunda hiçbir şüphe yoktur. Zira Resul-i Ekrem (S.A.V.) efendimiz buyurmuşlardır ki(Bir kavme benzemeye çalışanlar o kavimdendir..) (İmam-ı Ahmet ve Ebü Dâvut)

 

         Teşebbüh: Başkaların yaptığı bir işi, onlara tabi olarak yapmak demektir. Şu halde hadis-i şerifin manası; bir millete benzemeye özenenler, benzemek istedikleri derecede onlarla ortak değerdedirler. Yani o değer küfür ise küfürde, isyan ise isyanda, iyi hal ise iyi halde, adet ise adette onlarla birlikte o milletin hükmüne tabi olurlar demektir.

 

         Bu hadis-i şerif küfür ve fısk ehline benzemeyi nehyettiği kadar, salaha erenlere benzemeyi de teşvik etmektedir.

 

         Çünkü hadis-i şerifte “kavm” lafzı nekre kılmmış (Harf-î tarifsiz söylenmiş) olduğundan hem sâlihlere hem de başkalarına şâmildir. Peygamberimiz (S.A.V.), diğer bir hadis-i şerifte buyurmuşlardır ki: (Bizden başkalarına benzemeye özenenler bizden, bizim milletimizden değildir.) (El-Cami’üs-Sağîr.)

 

         Bu hadis-i şerifte, söyleniş itibariyle müslümanların adetlerinde ve yaşayışlarında müslüman olmayan milletlere benzemekten kaçınmalarının şart olduğu belirtildiği gibi görünüm ve yaşayış itibariyle müslümanların en iyilerine benzemeleri de ifade edilmektedir.

 

         Şu halde bu hadis-i şeriflerin manasına göre, Müslümanlar küfür âdeti ve yolu ve çirkin bid’at alameti sayılan şeylerde, kâfirlere ve çirkin bid’at sahiplerine benzemekten men ve nehy olunmuşlardır.

 

         Aslında İslam dininde küfür ve isyan yasak olduğu gibi, küfür erbabı ve isyankarların adatleri de yasaktır.

 

         Küfür ehlinin ve isyankarların yaşayış ve adetlerinde onlara benzemek, onlar gibi hareket etmek, ya küfre ya isyankârlığa, ya da her ikisine birden götürdüğü için İslâmda yasaklanıp haram kılınmıştır.

 

         Örnek olarak, hicretin ilk zamanlarında Yahudiler, ne âdette, ne elbiselerinde, giyimlerinde, ne de başka bir özel durumda müslümanlardan ayrılmazlardı. Resülullah (S.A.V.) Efendimizin bu hususta susmaları, bu halin meşruiyetini göstermekteydi. Fakat daha sonra bu hüküm feshedilmiş, adet ve harekette müslüman olmayanlardan ayrı olmak meşru kılınmıştır. Bunun sebebine gelince Hicretin ilk yıllarında müslümanlar zayıf olduklarından Gayri Müslimlerle muhalefet meşru kılınmamıştı. Bilahare İslâm dini diğer dinlere galip gelmeye başlayınca ve müslümanlar kâfirler ile savaşma ve onları cizye vermeye mecbur etme gücünü kazanınca takip edilecek hareket ve âdetlerde onlardan ayrılmak meşru kılınmıştır.

 

         Demek oluyor ki bu asırda, her beldede müslüman olmayan milletlerin hal ve hareketleri her ne şekilde olursa olsun müslümanlar zaruret olmaksızın o yol ve âdette kendilerini onlara benzetmekten ve onların tavır ve âdetlerine uymaktan men’ olunmuşlardır. Nitekim (Her kim bizim şu işimizde, yani dinimizde, ondan olmayan bir şey ihdas ederse o şey merduttur, reddedilmiştir.) Hadis-i şerifi ile dini usul ve delillere dayanmayan mücerred bir görüşle dini işlerde fazla veya noksan kılmak suretiyle yeni bir şey ortaya koymaktan men’ edilmiştir.

 

         Yoksa gerek ehl-i sünnet ve dalalet erbabı ve gerekse kâfirler tarafından ihdas ve icad olunan her bidattan ve her yeni yapılan şeylerden ve kâfirlere ve dalalet erbabına mutlaka benzemiş olmaktan men ve nehy olunmuş değildir.

 

         Zira uyumak, yatmak, oturmak, yemek ve içmek gibi tabii işlerde benzerlik zaruridir. Bundan başka ziraat ve sanayi alet ve araçları, harp vasıta-ları, yatak ve mutfak takımı gibi dinin emirlerinden olmayıp da kendileri ile yalnız dünyevi gaye için uğraşılan mübah işleri ihdas etmek meşrudur ve hatta bunların bazıları emrolunmuştur.

 

         Binaenaleyh âdî bidatlar cinsinden olan bu gibi işlerde gayri müslim milletleri taklit ve bu hususta onlara benzerlik yasaklanmış değildir.

 

3- İSLAM DİNİ NAZARINDA BATI MEDENİYETİNİN MEŞRU OLAN VE OLMAYAN YÖNLERİ

 

         Bu bahse başlamadan önce şunu arzedeyim ki batı medeniyeti, maddî ve manevî iki yönü haiz olduğu gibi bunlardan her biri insanlığa faydalı ve zararlı olmak üzere ikişer kısmı ihtiva etmektedir.

 

         Halbuki İslam dini, insanlığın ruhanî ve cism3anî gıda ve tekamülüne yardımcı olan bütün fazilet ve üstünlükleri emredip, bunu ihlal eden rezalet ve kabahatleri yasaklamıştır.

 

         Bu noktadan dolayıdır ki, beşerin fıtratına en uygun bir din olduğundan İslâm dinine fıtrat dini adı verilmiştir. Bu asıl ve esastan dolayıdır ki:

 

         İslam Dini: (Bir kimse İslâm dinine uygun bir tarzda müslümanlar arasında bir fazilet yolu icad eder ve güzel bir şey keşfederse onun sevabı ile, kıyamete kadar icad ettiği o şey ile âmil olanların ecir ve sevabının birer misli o kimseye ait olur. Ve o şey ile amel edenlerin hisselerine düşen ecir ve sevabtan hiç bir şey noksan kılınmaz) ve (Hakkında şer’i bir beyan bulunmayan dünya işlerini siz daha iyi bilirsiniz) Hadis-i şerifleri ile dünya işlerinden; dikiş iğnesinden tutup da, demir yollarına, toplara, zırhlılara, tayyarelere, haberleşme araçlarına, karayolu ve denizyolu ticaretine, çeşitli sanatlara, yeryüzünü imar etmeye, fabrikalara, ziraat ve zenaat âletlerine ve her asra göre cihadın rükünleri ve sebeplerine varıncaya kadar medeniyetin maddiyat kısmından, insanlığa faydalı olan güzel ve mübah işleri icad etmeye ve ortaya koymaya müsaade buyurmuştur. Ve hatta (çalışıp kazanmak kadın ve erkek her müslümana farzdır.) Hadis-i şerifi ile insanlara muhtaç olmayacak derecede helalinden mal kazanmayı her kadın ve erkek müslümana farz kılarak geçimini temin işinde başkalarına yük olmayıp, herkesin kendi çalışması ile geçinmeyi meslek edinmesini emretmiş ve (Onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet hazırlayın) (Enfâl: 60) Ayet-i Celil-i ile asrına göre düşmanı korkutacak derecede harp araç ve gereçlerinin hazırlanmasını farz kılmış ve (Kadın ve erkek her müslümana ilim tahsil etmek farzdır) Hadis-i şerifi ile de dini ilimlerden itikadını düzeltecek, ahlakını yönlendirecek, amelini islah edecek kadar öğrenmeyi her kadın ve erkek müslümana Farz-ı Ayn kıldıktan başka, vücudun bekası, hayatın devamı ve insanlar arasındaki ilişkilere dair ihtiyaç duyulan ilim ve sanatlardan başka kavim ve milletlere ihtiyaç duyulmayacak derecede öğrenmelerini müslümanlara farz-ı kifaye kılmıştır.

 

         Şu halde onlardan bir grup, ilim ve sanayiden bu derecesini öğrenmezlerse hepsi günahkar olup, dünya ve ahirette bu kusurlarının ceza ve zararlarını çekerler.

 

         İslam dini, medeniyetin kısımlarından sayılan, yeryüzünü imar etmek, ilim, fen ve sanayii gibi faydalı işleri emredip, başka kavimlere muhtaç olmayacak derecesini öğrenmeyi müslümanlara tarz kılmış olduğu içindir ki, İslâm medeniyyeti yükselme dönemlerinde mümtaz meziyetleri içeren güzel sanatlar icat etmiştir. Avrupa’nın meşhur toplumbilimcilerinden Gustave le Bon’un bazı eserleri ile tarih kitaplarından anlaşıldığı üzere medeniyetin diğer temel unsurları gibi sanayi de altı veya yedi bin sene evvel -Semavî dinin çıkış yeri olan- Asya kıtasında Asurlar tarafından icat olunup daha sonraları Mısır’a naklolunmuştur. İlk çağlardaki Yunan Sanatları Dicle ve Nil sahillerinde icat olunan son sanatlardan doğmuştur.

 

         İslam dininin ortaya çıkışıyla parlak bir İslam medeniyeti kurulunca, müslümanlar o zaman mevcut bulunan Mısır ve Yunan sanatını aynen alarak az bir zamanda asıllarından daha da üstün hale getirerek, üstün meziyetleri içeren güzel sanatlar meydana getirip Mısır ve Yunan medeniyetlerine üstünlük sağlamışlardır. İslâmın bugün ortada bulunan eserleri bu iddiaların adil bir şahididir.

 

         Bazı İslam memleketlerini istila eden Hristiyanların, İslâm’ın güzel sanatlarını alarak kısmen Avrupa’ya nakletmiş olmaları bugünkü batı sanatının yükseliş ve ilerleyişinin sebeplerinden biridir. Ve hatta ilk önce medeniyete karşı batılıların kalbinde bir şevk uyandıran cazibe Endülüs ufuklarında parlamış olan İslâm medeniyetinin ışığıdır. 0 tarihten itibaren batılıların, cehalet, zulmet, vahşet, hercümerc içinde perişan olduklarına tarih şehadet etmektedir. Demek oluyor ki esas itibarı ile Batı medeniyetinin ortaya çıkmasının sebebi Doğu medeniyetidir.

 

         İslâm dini, medeniyetin faydalı kısımlarını irşad ettiği ve İslâm medeniyetince vaktiyle pek mühim harika eserler vücuda getirildiği halde zamanımızdaki müslümanların bu yüce faziletlerden mahrumiyetlerine sebep nedir diye sorulursa cevap olarak deriz ki: Mahrum kaldıkları diğer hususlarda olduğu gibi buna da sebep dinin faydalı emirlerinden olan, çalışıp kazanmaya tevessül etmemeleridir. İslâm dininin ileri sürdüğü yüce faydalardan istifade ancak hakimane emir ve hükümlerine bağlılık ve gerekteri ile amel etmek ile mümkündür. Şu halde islamiyet iddiasında bulunanların dini kaideleri yalnız evrak ve kitaplarda saklamaları hiç bir fayda temin edemiyeceği gibi diyanetin iktizası üzere bedeni sinir ve azalarını tahrik etmedikçe sadece itikat ile, istenen maddî ve manevî faydalar meydana gelmez.

 

         Resülullah (S.A.V.) Efendimiz bir hadis-i şeriflerinde buyuruyorlar ki: (Bazı ilimler cehalet ile aynı derecededir.)

 

         Gerçekte amel ile içiçe olmayan ilim cehalet ile eşittir. Amelsiz âlim avamın arasından uzaklaşmış olmaz. İ1min faydalarından mahrum kalması itibariyle böyle âlimin cahilden farkı yoktur. Mesela içkinin ve benzeri sarhoşluk veren şeylerin haramlığını ve zararlarını bildiği halde içen, bilmeyerek içen ile eşittir. Belki ilki ikincisinden daha ziyade kötülenmeye müstehaktır. Binaenaleyh gerek ilim, gerek din erbabi, ilim ve dinin gerektirdiği şekilde amel etmedikçe bunların temin ettiği feyiz ve saadete mazhar olamazlar. Bu arz olunan hususlardan anlaşıldığı üzere İslâm dini, medeniyetin erkân ve unsurlarının maddiyat kısmından faydalı ve güzel işlerinin ortaya konmasına müsaade edip meşru kıldıktan başka bunları ihdas ve icad eden milletleri bu hususlarda taklide de ruhsat vermiştir.

 

         Fakat Yüce İslam Dini (De ki: Rabbim sadece, açık ve gizli fenalıkları, günahı, haksız yere tecavüzü, hakkında hiçbir delil bildirmediği şeyi Allah’a ortak koşmanızı, Allah’a karşı bilmediğiniz şeyleri söylemenizi haram kılmıştır.)(A’raf: 33)âyeti ile inançsızlık, zulüm, şekavet, fuhuş, içki, kumar, dans, bar, tiyatro vesair sefahat ile, meyhane, kerhane, kumarhane dans ve bar mahalleri açılması gibi batı medeniyetinin maddiyat kısmından ahlaken, ictimaen, iktisaden, nâmusen ve dinen zararlı olan çirkin ve rezilce olan işlerin esas ve ayrıntılarını haram kılıp yasaklamıştır.

 

         Binaenaleyh batı medeniyetinin bu gibi rezilce yönleri meşrü değildir.(Müellifin notu: Onun için Resûlullah Efendimiz (S.A.V.) (Bir kimse islam dininde fena bir yol ihdas ve çirkin bir şey icat ederse o fenalığın günahı ile, kıyamete kadar onunla amel edenlerin günahlarının bir misli o kimseye ait olur. Ondan sonra o fenalığı işleyenlerin kendi günahlarından hiç bir şey noksan kılınmaz.) Hadis-i ile müslümanlar arasında çirkin ve fena bir şeyi icat etmesinden ve rezilce bir yol ortaya koymasından menetmişlerdir.) Şu halde böyle çirkin ve rezilce işlerde müslümanlardan hiç birisinin zamanın modasına uymasına ve bilhassa gayr-i müslim milletleri taklid etmesine, diğer bir tabirle, batılılaşmasına asla şer’i bir izin yoktur. Zira meşrüiyetine delil olmayan şeylerde taklid ve başkasına uymanın haram ve batıl olduğuna bu âyet-i celile en kuvvetli bir delildir.

 

         Binaenaleyh İslam dini rezilce hallerin ve işlerin hepsinin hem re’sen ihdas ve icrasını hem de bu konuda başkalarını taklid ve onlara benzemeyi kat’i surette men’edip haram kılmıştır.

 

         Medeniyetin manevî yönüne gelince: İslam şeriatı öyle yüce medenî kural ve toplumsal esaslar, öyle ahlâki faziletler te’sis etmiş ve ortaya koymuştur ki Avrupa’nın bu derece medenileşmesi için daha pek çok emekler sarfetmeye ve hatta tamamen İslâmın mukaddes esaslarını kabul edivermeye muhtaçtır. 0 derece üstün ve faziletli bir medeniyete ulaşmak için başka türlü yol yoktur.

 

         Esasen batı medeniyeti, insanlığın mutluluk ve olgunlaşmasını sağlayacak hakiki bir medeniyet değildir. Zira o ancak insanın hayvanî ve cismanî yönden mutluluk ve olgunlaşmasına hizmet edip, melekiyet ve maneviyatının saadetini ve olgunlaşmasını asla dikkate almıyor. Çünkü batı medeniyeti beşeri hayatı yalnızca dünyanın fani hayatından ibaret saydığı için insanın yalnızca maddiyat ve hayvaniyat yönünün olgunlaşmasına, bu suretle insanlarda hayyanî arzuların gelişmesine sebep olup melekiyet ve hakiki insanlığın gizli kalmasına veya büsbütün imhasına hizmet ederek ebedi saadete kavuşturan faziletler ve hakiki olgunluklardan insanlığı ebediyyen mahrum bırakıyor.

 

         Esasen cismanî hayat ve dünyaya dair insanî değerlerin ortaya çıkmasına bir dereceye kadar sebep oluyorsa da onun sebep olduğu durum ve vasıflar dünya hayatının gereği olarak yok olup gidiyor. Zeval ve yıkılmaya maruz olan ahval ve vasıflar ise hakiki saadetten sayılamaz. Hakiki saadet, dünya hayatından sonra da devam edip ebedi olan beşerî vasıflar ve olgunluklardan ibarettir ki, bunun murşidleri ancak Peygamberlerdir. Batı medeniyetinin buna rehber olabilmesi imkansızdır.

 

         Halbuki yüce İslam medeniyeti insanlığın melekiyet ve maneviyat yönlerinin saadet ve olgunluğuna hizmeti asıl ve esas alıp bütün usül ve hükümlerini bu cihetin gelişmesi ve olgunlaşmasına hizmet etmek üzere tesis etmiştir.

 

         Şu kadar ki hayvanlık halinin fani mutluluğu bizzat kasdedilmiş olmayıp, belki melekiyyetin kalıcı saadetini kazanmaya vesile olduğu için tab’an maksut olmakla bu asli maksadı ihlal etmemek üzere itidal durumun aşılmaması esas alınıp adaletli bir şekilde cismanî zevklerden istifade yolunu açmış ve bu suretle insanı hem fani mutluluğa hem de baki saadete ulaştırmıştır. Şu halde hakiki kemâlâta ve baki saadete ancak Peygamberlerin yolu ulaştırır. Binaenaleyh İslâm medeniyeti hakiki bir medeniyettir ki üstün düsturlarına tamamen yapışmak şartıyle her cihetten beşerin saadet ve tekamülünü tekeffül eden ve dünyanın fani hayatından sonra da ebedilik bulan hakiki evsaf ve kemalatı kefildir. Binaenaleyh insanın hakiki saadeti peygamberlerin sünnetlerine ittiba ve büyük İslâm medeniyetine tamamen sarılmakla husule gelmiş olur.

 

         Şu halde batı medeniyeti gerçekte eksik ve hakiki tekamülü ihlal edici olduğundan İslâmın mukaddes usul ve kaidelerini ve peygamberlerin yolunu tamamen kabul etmedikçe işin esasında ve sağduyu sahipleri nazarında gerçek medeniyet sayılamaz.

 

         Binaenaleyh ebedi saadet ve hakiki kemalâtı kazanmak için müslümanlar Batı medeniyetine değil, Batılılar İslâm medeniyetine muhtaçtırlar.

 

         Demek oluyor ki, İslam dini medeniyetin maddi ve manevi yönünün melekiyet ve hayvanlıkca insanlığa faydalı ve hizmetkâr olan kısımlarını on dört asır evvel re’sen vaz’ ve tesis edip insanoğullarını o dosdoğru yola sevk etmiştir. (8)

 

         Medeniyyetin melekiyet ve behimiyetçe, insanlığa zararlı olan kısımlarını da insanoğlunu hayvan derecesine düşmekten kurtarmak için men’edip bu hususların işlenmesini ve bu hususta başkalarını taklit ve onlara benzemeyi kat’i surette haram kılmıştır. Şu halde Avrupa’nın sefahat lekesi ve milliyet renginden ari ve bütün insanlığın maddi gelişmesine hizmet eden ilim, fen ve sanatların, araç ve gereçlerin hepsini almak ve bu hususlarda onları taklid meşru’dur. Fakat meyhane, kerhane, dans, bar, tiyatro vesair sufli müessese ve sefilane terakkiyât gibi, dini hüviyet ve faziletli İslâm ahlakının mahvolmasına ve yok olmasına sebep olan batıl itikatlar, çirkin ahlak, rezilce itikatlar, kötülenmiş ve yasaklanmış iş ve fiillerini almak ve bu hususlarda onları taklid meşru değildir ve menfurdur.

 

         İslam dini işte bu türden sefihane medeniyetin yükselmesine manidir. Çünkü İslâm dini insanlar arasında cereyan eden çirkin iş ve rezilce itikadların tamamını men’ ve ortadan kaldırmak için vaz’ ve tesis olunmuştur. Onun için İslâmiyet Batı medeniyetinin bu kısmı ile asla bir araya gelmez. Kalpleri Batının pislikleriyle boyanmış olanlar bu nokta-i nazardan İslâm dinini yükselmeye engel olarak görüyorlar. Evet bu da medeniyetten sayılıyor ise İslâm dini bu gibi medeniyetin ilerlemesine en büyük engeldir. Esasen sefahat ve rezaleti men’ ve nehyetmek İslâm dininin belirgin özelliklerindendir. Akl-ı Selim de bunu emreder. Onun için Avrupalılardan akl-ı selim sahibi kişilerin memleketlerinde umümileşmekte olan sefahat ve rezaletin men’ine çalıştıkları duyulmaktadır. Bu cümleden olarak İngiltere’de hayasızlıkla mücadele etmek üzere Mister Webb Alyob isminde biri (Nezahet Cemiyeti) adı ile yeni bir ahlak cemiyeti kurmuştur. Cemiyet ilk icraat olmak üzere umumi ahlakı ifsada sebep olan kartpostalların satışını yasaklamak için hukümete müracaata karar verdiği gazetelerde görülmüştür. Cemiyet-i Akvâm da genel ahlâkı bozmaya sebep olan açık resimler ile açık yazıların yasaklanması için devletlere tebligatta bulunmuştur.

 

         Tokyo’da mahalli memurlar tarafından genel ahlâkı bozduğu sebep gösterilerek bütün asrî danslar yasaklanmıştır.

 

         Esasen Avrupa’da sözlerine güvenilen doktorlar ile ictimaiyyat alimleri (sosyologlar, toplumbilimciler) dansın zararlarını ispat için diyorlar ki: Yakinen tahakkuk etmiştir ki, dans, fertlerin seciyyesini, ahlakını, sıhhatini tahrib edip, musallat olduğu cemiyetlerin manevî bünyesini kemirdikten başka, fuhşu artırıp, evlenmeleri azaltarak nüfus buhrânı denilen felaketi ortaya çıkarmak suretiyle milletin maddi bakımdan çökmesini çabuklaştırıyor.

 

         Batı müteffiklerinin, akl-ı selim erbabının dans ve içki gibi, batının medeniyet kisvesi altında insanlar arasında yaymış olduğu rezaletleri kötülemekte olduklarına şahit olmak üzere tanınmış içki düşmanı Amerikalı Mister William Johnson’un 11 Eylül 1340 tarihinde İstanbul’da bulunduğu zaman içkiler aleyhinde gazetecilere vaki beyanatını göstermek ve burada kaydetmek isterim. Bu şahıs diyor ki:

 

“İçkiyi yasaklama fikri, batı düşüncesinin mahsülü değildir. Bu fikir esas itibariyle, tamamiyle şarklıdır. Müslümanlık on üç asır evvel kat’i surette müskiratı men’etmiştir. Binaenaleyh Amerika’nın keşfinden birkaç asır önce doğuda yasaklama fikri temelleşmişti. Bu gün ise İslâm dininin telkin ve talim ettiği içki yasağı Amerika’nın anayasasına girmiş bulunuyor.

 

       Halbuki tam biz müslümanlığın emri ile hareket edip içkiyi yasaklamaya kalkıştığımız zamanda, ne gariptir ki siz bizim kötülediğimiz bir şeyi taklide yelteniyorsunuz. Batı, Doğunun bir faziletini kabule uğraşırken, siz Batının bir rezilliğini taklid ediyorsunuz. Bu sizin lehinizde bir şey değildir.”

 

         Amerikalı’nın bu sözleri, Batının rezaletlerini taklide çalışan Doğulular için apaçık bir ibret dersi teşkil eder. Bundan ibret almamak, müteessir olmamak için insanın hayvanhık derecesine inip şuurundan mahrum olması gerekir.

 

         Buraya kadar arzolunan tafsilattan küfrün alamet ve işaretine gayr-i müslim milletleri taklid ve onlara benzemenin şer’an haram olduğu anlaşılmıştır.

 

         Küfrü mücip olup olmamasına gelince, bu hususta ulema arasında ihtilaf olunmuştur. Fakat bu meselenin hal’i iman ile küfrün hakikatını bilmek ile alakalı olduğu için bu mevzuya girmezden evvel biraz da ondan bahsetmek isterim.

 


         (8) Esasen müslümanlar arasında terakki ve teali ettirilmesi matlub olan medeniyetin bu çeşididir. Bilhassa memleketimizin ihtiyacı, medeniyetin fazilet kısmınadır. Halbuki memlekette terakki ettirilen bu değil, batı medeniyetinin rezalet ve muzur kısmınadır. Çünkü epeyce bir zamandan ben memleketimizde müfrit batı taklitçisi bir güruh, medeniyet, hürriyet, milliyet adına gayr-i meşru ve muzır cihetlerden, mesela hürriyet, fuhşun, içkinin, dansın, ahlaksızlığın, dinsizliğin yayılmasından ve genişlemesinden başlıyor. Avrupa’dan yüklenip getirdikleri pislikler ile İslamın faziletlerini tahribe, milletin fikirlerini bozmaya çalışıyorlar. Vatan evladının kalbini yabancı ruh, yabancı terbiye, yabancı itikad ile aşılıyorlar. Aşılıyorlar da üzerlerinde toplanmış olan İslamlık ve Türklük ruhunu söküp atmaya uğraşıyorlar. Bu suretle milli mevcudiyetimizin istinatgahı olan temeller yıkılıp duruyor.

 

         Bu büyük dalâletin genelleşmesi hem İslamiyet ve hem de Türklük için Batı medeniyetinin rezaletler kısmı memleketimizde günden güne ilerlemeye mazhar oluyor ve bu uğurda büyük miktarda milli servet de sarfolunuyor. Fakat meşru ve büyük bir, şiddetle ihtiyaç duyulan yönlere, mesela elbiselik imali için bir fabrikaya hiç bir şey harcandığı görülmüyor. Demek oluyor ki dışarıdan görünen işlerine nazaran Batı medeniyetini destekleyip savunanlar bu perde altında şahsi menfaatlerini te’min ve şehvani arzularını tatmin gayesini hedefleyip umumun menfaatlenni ve milli faydaları asla dikkate almıyor veya alamıyorlar. İddia ettikleri sözlerini, içinde bulundukları halleri tekzib etmekten geri kalmıyor.

 

4- İMAN VE KÜFÜR

 

       İman: Resul-i Ekrem (S.A.V.) efendimizin Allah (c.c.) Teâlâ tarafından getirip haber verdiği zarureten ve yakinen bilinen dini usûl ve İslâmi hükümlerin hak ve doğru olduğuna kalben kat’i bir surette inanıp kabul etmek ve dil ile de bunu ikrar etmek demektir.

 

        Küfür: İslam dininden olduğu zarureten ve yakinen bilinen usül ve hükümlerin hepsini veya bunlardan bir kısmını kabul etmeyip inkar etmek veya inkâra delalet eden bir iş yapmak demektir.

   Esasen Resül-i Ekrem (S.A.V.) Efendimizden nakil olunagelen İslami usuller ve şer’i hükümler nakil sıhhati itibariyle üç kısma ayrılmıştır.

 

         Birinci Kısım: Nebiyyi Muhterem (S.A.V.) Efendimizden tevatüren nakledilmiş olup dinden olduğu avam ve havasca, yani bütün müslümanlarca yakinen ve açık bir şekilde bilinen İslâmî usul ve hükümlerdir. Allah Teâlâ Hazretlerinin (c.c.) varlığı, birliği, sıfatları ile meleklerin, semavî kitapların, peygamberlerin, kaza ve kader-i ilâhiyyenin, ahiret gününün, ölümden sonra dirilmenin, cennet ve cehennemin hakikatının, âlemin sonradan yaratıldığının, kelime-i şehadetin, namazın, zekâtın, orucun farziyeti, zinanın, livatanın, domuz etinin, haksız yere adam öldürmenin ve diğer çeşitli zulümlerin haram olması gibi.

 

         İslam dininden olduğu tevatüren nakl olunup yakinen sabit olan bu çeşit hükümlere İslâmî usul ve dini zaruretler denir ki, bir insan müslüman olmak için behemehal bunların bütününü tasdik ve kabul etmesi lazım ve vaciptir.

 

         İmânın asıl rüknü olan tasdikten sonra zikrolunan usul ve ahkâmı toplam olarak içine alan “Eşhedü enlâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abduhu ve resuluhu.” den ibaret olan kelime-i şehadeti söylemek, imanın şartı veya rüknünden sayılmıştır. Binaenaleyh zikrolunan bu usül ve hükümlerin tamamına veya ondan bazısına inanmayıp da red ve inkar etmek veya inkâra delalet eden bir harekette bulunmak küfürdür ve bunu yapanlar da kâfirdir.

 

İkinci Kısım: Resûl-i Zîşân (S.A.V.) Efendimizin dininden olduğu yakinen değil, ancak istidlal ve ictihad suretiyle bilinen dini meselelerdir. Allah Teâlâ’nın gözle görülüp görülmemesi meselesi, yakinen bilinmeyen ancak delil ile bilinen mesleler gibi.

 

         Bu çeşit hükümleri ve dini meseleleri kabul ve red, ikrâr ve inkâr, iman ve küfrün mahiyetine dahil değildir. Binaenaleyh ictihada ait hükümlerin inkarcısı kâfir olmaz. Şu kadar ki; şöhret tarikiyle naklolunan dini hükümler ve meseleler, imanın mahiyetine dahil olmadığından red ve inkârı küfür değilse de dalaleti muciptir.

 

       Üçüncü Kısım: İslam dininden olduğu ancak haber-i vahid ile bilinen meselelerdir ki, iman ile küfür bu gibi meselelerle alakalı değildir. Zira sıhhatinin şartları caiz olan haber-i vahid, itikat kapısında hüccet olamaz. Lakin amel kapısında, yani ibadetler ve muamelata dair hükümlerden hüccet olur. Binaenaleyh haber-i vahit yoluyla sıhhati sabit olan dini bir mes’eleyi red ve inkar hatadır.

 

         Arz olunan beş mesele bunlardan ayrılır.

 

         1. Zikrolunan İslami usullerden birine inanmadığı halde lisanen tamamını kabul eden kimse, Allah Teâlâ’nın nezdinde kâfir olur. Buna münafık denir. Nifakı mâlum ise insanlar nazarında kafir olur. Nifakı malum değilse, zahirdeki ikrarına nazaran müslüman sayılarak hakkında İslâmî hükümler uygulanır.

 

         2. İslamın esaslarına kalben inanıp da dilsiz olmak gibi bir özürden dolayı, dil ile ikrar edemeyen kimse, hem Allah-u Teâlâ nezdinde ve hem insanlar nezdinde mü’mindir.

 

         3. Kalbinde bir çeşit inanmak olmakla beraber inat ederek, ikrar etmemekte israr eden kimse, hem Allah (c.c.) nezdinde hem de insanlar nazarında ittifakla kâfirdir. Çünkü onun bu hali kalbinde kesin bir tasdik bulunmadığına delil ve bürhandır.

 

         4. Kalbinde bir nevi inanmak bulunmakla beraber ikrarda kudreti varken her nasılsa ömründe bir kere olsun ikrar etmemiş olan kimse, ulemâdan bazılarına göre Allah (c.c.) nezdinde, mü’min, bazı ulemaya göre mümin değildir.

 

         5. Zaruret olmaksızın ve kendi seçimi ile puta, aya, yıldıza, güneşe, secde ve tazim etmek, onlar için kurban kesmek, Hristiyanlarla beraber kiliseye gidip ayin yapmak, haç takınmak, Allah’tan başkasına ibadet etmek gibi küfür alameti ve şirklik belirtisi olan bir fiili irtikab etmek, yahut Allah Teâ’yı (c.c.), meleklerini, şeriatı, ahireti inkar veya bunlardan birini tahkir etmek, (mesela Kur’ân-ı Kerim-i çiğnemek gibi) dildeki ikrar ile kalbteki tasdikin yalan olduğuna şeriat tarafından zahir alamet kılınan bir söz, bir fiil kendisinden sadır olan kimse mü’min değildir. Zira o söz ile o hareketi o kimsenin dilindeki ikrar ile kalbindeki tasdikin yalan olduğuna delil ve bürhandır. Onun için her ne kadar müslüman isminde olup İslâm davasında bulunsa bile irtikab ettiği söz ve hareketi ile Peygamber Efendimizi yalanladığı cihetle İslâm dininin sahasından ve ehl-i kıblelikten çıkıp hem Allah (c.c.) katında ve hem müslümanlar nazarında kâfir olmuş olur.

 

         İlave olmak üzere şunu da arz edeyim ki: Küfür iki kısım olup, biri asıl, diğeri ârızîdir.

 

         Asli Küfür: Esasen dini zaruretlerden olan İslâmî usul ve hükümleri kabul etmeyenlerin küfrüdür. Gayr-i müslimlerin küfrü gibi.

 

         Ârizî Küfür: Aslında İslam Dinini kabul etmiş veya müslüman sulbünden gelmişken bilâhare kendi arzu ve ihtiyârı ile lslâmi usül ve dini zarüriyatın hepsini veya İslâm Dininin yalnızca vicdanî bir işten ibaret olduğuna kail olup da dünya işlerine dair ihtiva ettiği maddî ve cismânî hükümlerini kabul etmemek gibi dini esaslardan bazılarını red, inkar, tekzib ve tahkir etmek veyahut, şer’an tahkiri vacib olanlara ta’zim etmek suretiyle küfrü irtikab etmiş olanların küfrüdür ki bunlara mürted ve mürteci denir. Zamanımızda türeyen dinsizler bu zümredendir. Küfrün bu çeşidi evvelkisinden daha zararlı ve daha fenadır. Ve hatta Mürtedlerin kestikleri yenmez. Müslüman kadınlar ile nikahları helal olmaz ve müslüman kabristanına defn olunmaları caiz olmaz. Küfür erbabından bir zümre dünya ve ahiret saadeti gibi büyük nimetlere sebep olan İslam Dininden dönüş ve çıkış ile ona karşı âsi olup isyan ettikleri için tevbe edip tekrar İslâma kendi arzuları ile dahil olmazlarsa dünyada şer’i bakımdan idama, ahirette ebedi azaba mahkümdurlar.

 

5- ŞİÂR-I KÜFR

 

       Şiâr-ı Küfr; her asırda her beldede değişebilirse de gayr-i müslim milletlerin küfre dair olan en meşhur âlemetleri şapka, gayyar, zünnâr, küstic, gasli ve sâlibtir.

 

         Şapka: Örfte küfür alameti, yani gayr-i müslimlerin müslümanlardan ayrılmalarına alamet olan baş kisvesidir.

 

         Gayyar: Zimmilere mahsus bir alameti farika’dır ki, bununla müslümanlardan ayırt edilirlerdi. Bazı ana kitaplarda açıklandığına göre, üst elbiselerinin göğsüne renkçe muhtelif olmak üzere kurdela gibi bir parça dikerlerdi. Fakat âlâmeti farika her yerde bir değildi. Belki her beldede belirli özel bir âlâmet vardı. Mesela bazı beldelerde sarığın rengi alâmet-i farika sayılırdı. Gök renk Nesârâya (Hristiyanlara), sarı renk Yahudiye alamet olarak konulmuş, beyaz renk de Müslümanlara tahsis edilmişti.

 

         Zünnâr: Nesârâ ile Mecusi taifesinin küfür alâmetlerinden olan bir nevi kuşaktır ki ipekten imal edilmiş olup iç taraflarına kuşanırlar.

 

       Kustiç: Zikrolunan taifelere mahsus diğer bir nevi kuşaktır ki, parmak kalınlığında olup dıştan kuşanırlar.

 

       Gasli: Yahudilerin alâmetlerinden olan sarı renkli bir hırkadır.

 

       Salip: Hristiyanların haç dedikleri şeydir ki, inanışlarınca Hazreti İsa’nın asılmış vücudunun timsâlidir.

 

         Daha evvel şapka, zünnar, gıyyar, salip gibi ehli küfrün hususi şiâr ve alâmetleri olan şeyler giyinmek, kuşanmak, takınmak hususlarının şer’an yasak ve haram olduğu beyan olunmuştu. Bunun küfrü mucib olup olmamasına gelince, ilk önce şu ciheti arzedeyim ki zâhir ameller, ruhi ve bâtınî hallerin müzâhiridir. Kalbi haller onda inkişaf eder ve görülür. Bazı beşeri ameller vardır ki, kalpten bir davet ve saik sebebiyle insan ona mübaşeret eder. Dış tesirlerden uzak olarak kendi haline kalınca mutlaka o işi yapmak mecburiyetinde olup ona mani olamaz.

 

         Bazı beşeri ameller de vardır ki: Kardeşliğe uygunluk, kuvvete tabi olmak, menfaat sağlamak veya zararı yok etmek gibi ârizi bir takım harici âmil ve sebeplerin tesiriyle mübâşeret olunur. Arizi olan o sevkedici sebepler ortadan kalkınca, adet halini almamışsa insan ondan ferâgat edebilir. Mesela almış olduğu terbiye neticesi olmak üzere bir milletin maneviyatı ile boyanmış ve ruhi halleri ile hallenmiş olan bir adam kılık kıyafette, adetler ve muaşerette, suret ve sirette o millete benzeme ve taklide ve onlara uyum göstermeye mecbur olur. Sebep ruhi ve kalbi olduğu için kendi halinde kaldıkça o kıyafet ve o âdeti, o süret ve sireti terke rıza ve semâhat gösteremez. Şâyet dış tesirlerle terke mecbur edilirse kalben müteessir olup ruhundaki izler izâle edilmedikçe o adam bu halden vaz geçemez. Fakat bir adamın kılık ve kıyafette, adet ve sirette bir millete benzeme ve taklidi ârizi bir takım dış sebeplerin te’siri ile vaki oluyorsa o adam o hali terk etmekte beis görmez. Ve bundan dolayı vicdan azabı duymaz.

 

         Şu halde şapka, zünnâr, gıyyar, salib gibi ehl-i küfrün özel alamet ve işareti olan şeyleri giyinmek, kuşanmak ve takınmak hususuna sebep, ya sağlamlık bulmuş bir ruh hali veya dış sebepler olmaktan uzak değildir.

 

         Sebep dış tesir olduğu takdirde ya istekle kaldırıp atmaya sebep olur veyahut olmaz. Bu makamda aklen daha başka bir ihtimal düşünülemez. Sebep halet-i ruhiye ise meselâ terbiye ve itiyad tesiriyle bir adamın ruhu küfür rengi ile boyanmak ve kalbi o maneviyat ile sıfatlanmış olma neticesi olmak üzere Allah’a Resülullah’a, şeriata ve diğer dini zarüretlere iman ve itikadı olmadığı için seve seve kâfirlerin kendilerine has şiar ve âmellerine bürünmüş ve kabul etmiş olursa o kimsenin küfründe şek ve şüphe yoktur. Ve olamaz. Zira bu apaçık hareketine sebep, küfrün kendisidir. Onun için fukahâ-i kiram hazerâtı “Küfre niyet eden kimse o andan itibaren kâfir olur.”diyorlar. Ve keza İslâmda, küfür alâmeti sayılan şeyleri helal kılan veya haram olduğunu alaya alanların küfrü şüphesizdir. Küfür alametlerine benzemeyi helal kılmak da bu kabildendir. Zira “Bizden başkasına benzeyen bizden değildir” Hadis-i şerifi ile küfür adetlerinde, kâfirlere benzemenin yasaklandığı, Peygamberimizin yaşadığı dönemden, günümüze kadar tevatüren naklolunagelmekte olup, Ummet-i Muhammedden her asırda bulunan muctehidler bunun haram olduğuna icma ve ittifak etmişlerdir. Binaenaleyh kâfirlere âdet!erinde benzemenin haramlığı şer’i delillerden icma-ı ümmetle sabittir. Onun için helâl kılmak ve hafife almak küfürdür.

 

         Küfür adeti olan şeyleri giyinmeye sebep, bir mecburiyet ve çaresizlik, yani el ve ayak gibi bedenî azalardan birini kesmek veya öldürmek ile tehdit ve zorlamak suretiyle meydana gelirse zararı ortadan kaldırmak için kalpte iman ve tasdik muhafaza olunduğu halde ancak o müddet esnasında şapka ve saire gibi küfür âIâmeti giyinmeye şer’an izin verilmiştir. Binaenaleyh böyle bir mecburiyet haline ma’ruz kalan bir müslüman, küfrün kıyafetini giyinmekle kâfir olmaz.

 

         Ve yine gayr-i müslimlere benzemek kasdı olmadığı halde helâkı icab eden sıcaklığı ve soğukluğu gidermek, zaruretinden dolayı gayri müslim milletlerin kalenseve (bir tür başlık) ve külahlarını giyinmek küfrü icab etmez.

 

         Ve yine harpte hile ve düşmanın sırlarını ve durumunu anlamak için veya gayr-i müslimlerin müslümanlara dokunacak zararlarını def gibi bütün müslümanların faydasına ait hayırlı bir maksadın ve dini bir hizmetin oluşması için bilerek küfür adeti olan kıyafeti giyinmek küfrü gerektirmez.

 

         Fakat, ticaret, tahsil ve seyahat gibi şahsi menfaatler için diyâr-ı küfre gidip de orada veya İslâm diyarında, bilerek, bir zaruret olmadan ve kendi isteği ile şapka vesair küfür âdeti olan kıyafetleri giyinen müslüman hakkında ihtilaf olunmuştur. Fakihlerin çoğunluğu “Kafirlere mahsus ve onların kıyafet alâmeti olan kalanseve, yani şapkayı bir zaruret olmadan ve kendi arzusu ile giyinmek küfürdür. Zira bu alâmeti küfürdür. Onun için bunu ancak mecusilik, Hristiyanlık, Yahudilik gibi küfrün çeşitlerinden birini iltizam edenler ve kalpleri küfür rengi ile boyanmış olanlar giyebilirler. Esasen zahir alametlerle batıni işlere istidlal ve onun üzerine hükmetmek aklen ve şer’an makbul ve muteber bir yoldur.” diyorlar.

 

         Fukahâdan bazıları da “Mecusi, Hristiyan ve diğer kâfir milletlere mahsus ve onların kıyafet adeti olan kalenseve yani şapkayı kendi arzusu ile giyen bir müslüman onlara benzemiş ve onları taklid etmiş olduğu için günahkâr olursa da kâfir olmaz” diyorlar.

 

         İkinciye kail olanlar esbâb-ı mücibe olmak üzere diyorlar ki: Şapka gibi küfür alâmetini kendi seçimi ile giyen kimse lisanen muvahhid, kalben musaddık olduğu için mü’mindir.

 

         Büyük müctehidlerden İmâm-ı Azam (Allah’ın rahmeti üzerine olsun) Hazretleri demiştir ki: “Bir kimse iman ve İslâmdan, ancak girdiği kapıdan çıkar.” İmâm-ı Azam’ın bu sözüne nazaran asaleten girmek ancak ikrar ve tasdik ile olur. Çünkü imanın rüknü bunlardan ibarettir. Şapka giyen kimsede ise ikrar ile tasdik mevcuttur.

 

6- CEVAP:

 

         İmanın bir takım gerekleri vardır ki, onların yokluğu ile imanın zıddı olan küfür tahakkuk eder. Mesela Allah Teâlâ’ya, Peygamberlere, Allah’ın kitaplarına ta’zim, imanın lazım olan şeylerindendir. Bunları hafife ve alaya almak ise ta’zime aykırı olduğu için küfürdür. Binaenaleyh ta’zime aykırı ve tekzib emâresi olan söz ve fiiller şer’an küfrü mucib sayılmışlardır. Esasen şeriat nazarında tekzib alâmeti ve inkar belirtisini taşıyan tasdik ve ikrâr muteber ve itimada şayan değildir.

 

         Şu halde İmam Hazretlerinin sözünün manası imanın şer’an muteber olan hükümlerine aykırı bir söz bir fiil müslümandan sudür etmedikçe kâfir olmaz, demektir. Nitekim puta secde etmek, Allah’ı, Peygamberleri, kitapları, şeriatı tahkir ve alaya almak gibi imana aykırı olan bir iş işlemek veya bir söz söylemek, tekzib alameti ve inkar belirtisi olduğu için irtikab edenin küfrü ile hükmolunur. “Feteva’yı Hindiyye” ve “Muhid-i Burhanî”de deniliyor ki: “Başına Mecusi kalensevesi, yani Mecusi şapkası giyen kimsenin küfrüne kail olanların kavilleri sahihtir.”

 

         Bu söze sahip olanlara göre, akide bozukluğundan neş’et ettiğinden Mecusi kalansevesi giyen kimsenin küfrü ile hükmolunur. Nitekim “Ben Mecusiyim” diyen kimsenin bu sözü, akidesinin bozukluğunu açıkladığı için küfrü ile hükmolunmuştur.

 

         Çünkü mecusilere mahsus ve onların kıyafet alâmeti olan kalenseveyi kendi seçimi ile giyinmek, giyenin ruhen mecusilik maneviyatı ile boyanmış olduğuna alamet ve belirtidir. Onun için bu kıyafette görülenlerin küfrü ile hükmolunur.

 

         Şunu da arzedeyim ki, bütün milletlerin baş kisveleri milliyet ve dinleri ile bir çeşit alâkayı haizdir. Şapkalar, serpuşlar, mesela Avrupa memleketlerinde ne kadar muhtelif şekillere ayrılırsa aynisın, hepsinin bir asıldan çoğaltılmış olduğu ve zaman ve mekan itibariyle muhtelif bir şekil olmakla beraber o aslım ruhu muhafaza edilmekte bulunduğu şüphesizdir. Şu halde şapka din ve milliyet alâmeti olduğu için onu giyen kimse “Ben bu millettenim” diye bir ikrarda bulunmuş olur. Mukabilinde serahat bulunan bu gibi belirtiler ise her halde sarih gibi muteberdir. Ancak mukabilinde fiilen imanın sarahatini gösteren ahval ve ameller karşısında bu ikrar hükmünden sakıt olabilirse de müslümanlar nazarında o adam kendisini şüpheden kurtaramaz. Bu mesele şapkayı giymeye sebep, kalbî ve ruhî olmadığı takdirdedir. Sebep kalbî olursa imanı gösteren ahval ve amellerin riya ve nifak ve o adamın da mürâî münafık olduğuna hükmedilir.

 

         Esasen kılık ve kıyafet âdetinde gayr-i müslimlere benzemekten men’ ve nehy ile Peygamber Efendimizin murad ve maksadı müslümanlar arasında İslâmî milliyeti kurmaktır. İslîmi milliyetin dayanak noktası da küfür milliyetine mahsus olan, şiar, adet ve tavırlarda kâfirlerden ayrılıp onlara benzememektir. Binaenaleyh İslâm ümmetçiliğinde gayret göstermek, imanın gereğidir. Onun için her müslüman dini hükümlere ters ve bilhassa İslâm milliyetine muhalif olan işlerden kaçınmalıdır.

 

         Şu halde lisanen ikrar ve bedenen ibadet ve amel gibi İslâmi milliyetin açık belirtileri ile asla alâkadarlık göstermeyip kılık ve kıyafetten başka gayr-ı müslimlerden farkı kalmamış olanlar, kıyafetlerini de onlara benzetiverince batınlarındaki imanı temsil edecek ve İslâm ümmetçiliğini gösterecek hiç bir halleri kalmadığı için “Bir millete benzemeye çalışan kimse, onlardan olur.” Hadis-i şerifinin iktizasınca o adamların kefere zümresine iltihak etmiş olduklarına kat-i bir surette hükmolunur. Bu hakikati açıklamak için bir misal vermek isterim. Her devletin özel alâmetleri içeren bir çeşit bayrağı vardır ki, o bayrak hangi vapurun, zırhlının, tayyarenin, mektebin, binanın üzerinde bulunursa, o devletin olduğuna hükmolunur. Mesela bizim Yavuz zırhlısı bütün müştemilatı itibariyle İngiliz, Alman ve Fransız zırhlılarına benzediği halde yalnız şanlı bayrağının alameti farikasıyla onlardan ayrılır. Bu alameti görenler bizim zırhlımız olduğuna hükmederler. Başka devletlerin bayrağının bizim zırhlıya çekilmesi siyaseten, örfen, adeten ve kanunen yasaktır. Onun için bunun mürtekibi, hıyaneti vataniyye, cinayet-i milliyye ve ecnebi taraftarlığı suçuyla itham edilerek idamına hükmolunur. Bunun için medeni memleketlerden hiç birisinin bayrağını bizim vapurlara, zırhlılara çekmek suretiyle onları taklit ve teşebbühe yeltenmeye hiç bir kimse cesaret gösteremez.

 

         İşte bunun gibi “Bizden başkasına benzeyen, bizden değildir” Hadis-i şerifi ile müslümanların, şiar ve alamet-i küfürde gayr-i müslimlere benzemeye yeltenmeleri yasaklanmıştır. Binaenaleyh bizim zırhlıda başka devletlerin bayrağını görenler o zırhlının bizim olmadığına hükmedecekleri gibi şapka, haç ve sair küfür alameti giyen ve takanların İslâmî kimlikten çıkıp kâfirler sınıfına iltihak etmiş olduklarına hükmederler.

 

         Fukaha-i Kiram Hazerâtı, Mecusi kalensevesi giyen kimsenin küfrünü açıkladıkları halde Yahudi kalansevesinden bahsetmiyorlar. Bunları giyinmek küfrü gerektirmez mi diye sorulursa cevap olmak üzere deriz ki, şer’i şerif nazarında küfr, tek bir millet sayıldığı için, küfür alametleri arasında fark yoktur.

 

         Binaenaleyh, gayri müslim unsurlardan hangisi olursa olsun, onların adeti olan şeyleri giyinmek, takınmak, kuşanmak, sahih kavle göre küfürdür. “Bizden başkasına benzeyen bizden değildir. Yahudi ve Hristiyanlara benzemeyiniz.” Hadis-i şerifi gayri müslim milletlere mahsus olan şiar ve alamet arasında şer’an fark olmadığına delildir.

 

         Şapka, zünnâr, haç gibi küfür alâmetinden sayılan şeyleri giyinmekle, şer’an yapılması emrolunan şeyleri, mesela namaz ve zekatı terk ve nehyedilen şeyleri, mesela zinayı, hırsızlığı yapmak arasındaki fark nedir ki, evvelkiler küfür alameti ve tekzib emaresi sayıldığı halde ikinciler sayılmıyor diye bir soru ortaya çıkarsa cevap olarak deriz ki;

 

         Vakıa ikinciler de evvelkiler gibi şer’an yasak iseler de, nefsî heves ve arzular, bunları yapmaya fıtraten meyillidirler. Onun için şahevi kuvvetleri akıllarına galip gelen insanlar dinen yasak olan nefsani arzuları yerine getirmekten uzak değildirler. İşte bunun için Peygamberimiz (S.A.V.) onları tekzib alâmeti saymamıştır.

 

         Fakat küfür ehline ait olan adet ve alâmeti işlemek için böyle bir özür ve fıtri bir meyil yoktur. Zira bu esasen nefsin arzu ve meyil ettiği arzulardan değildir. Şu halde bunu işlemeye sebep akîde bozukluğundan başka bir şey olmadığı için İslâm, şer’i yasakların bu kısmını küfür alameti ve inkâr belirtisi saymakla bunları işleyenin küfrüne hükmetmiştir.

 

         Fukahâ-i kiram hazeratı: “Bir meselede doksan dokuz ihtimal küfre ve bir ihtimal de küfür olmadığına olursa ikinci cihet, yani küfürde olmama ciheti tercih olunmak suretiyle fetva vermek gerekir. Zira küfür büyük cinayet olduğundan küfürde olmama cihetinde bir ihtimal varken tekfir cihetine gidilmesi uygun olmaz.”diyorlar. Şu halde buna nazaran küfür alametlerini irtikab edenler nasıl tekfir olunabilir, diye sorulursa cevabda deriz ki; Fukahâ-i kirâm hazeratının bu sözleri meselede küfürde olmama ihtimali bulunmasına göredir. Böyle bir ihtimal bulunmadığı takdirde, icmâ ile küfür üzere fetva verilmesi icab eder. Bununla beraber fukahânın bu sözleri gerçeğe değil, ihtiyada dayanarak söylenmiştir. Mesele iman ve küfre müteallik olduğundan gayet mühimdir. Onun için bir meselede küfre, doksan dokuzda değil, hatta bir ihtimal bile olsa aklı başında bir müslüman böyle tehlikeli bir şeye cüret etmemelidir. Zira o bir ihtimal aslında küfrü gerektirebilir. Müslüman için en muteber ve en kıymetli olan, iman ve İslâmî meselelerinde küfür şüphesi olabilecek şeylerden sakınmalarını din kardeşlerimize tavsiye eder ve “Dilediğinizi işleyiniz, Allah amelinizi görüyür.” (Tevbe: 105) âyetinin yüce manasına müslüman kardeşlerimizin dikkatini çekerim. (Ey görüş sahipleri ibret alınız). Ve selam Cenab-ı Hakka tabi olanlara olsun. Her hal ve vakitte hamd, Alemlerin Rabbine ve salat-ü selam, Peygamberlerin efendisine ve onun âline ve ashabına olsun. Amin.

 

10 Zilhicce Sene 1342 - 12 Temmuz sene 1340 (1924)

 



 


İkilipli Atıf Hoca'nın torunu konuştu

 İskilipli Atıf Hoca'nın torunu Ahmet Faruk İmal, "Dersim, korku imparatorluğunun kalesinin burçlarından biri idi, inşallah gerçeklerin ortaya çıkmasıyla yıkılacak. Atıf Hoca, bu kalenin diğer bir burcu. İnşallah o da yıkılacak." dedi. Başbakan Erdoğan'ın, Dersim özrüyle bu korku imparatorluğunun kalesinden ilk tuğlayı çektiğini ifade etti.

İkilipli Atıf Hoca'nın torunu konuştu

Cumhuriyet döneminde tozlu raflara kaldırılan Dersim olayları, 73 yıl sonra gün yüzüne çıkarken o yıllarda yaşananlar bu faciayla sınırlı değildi. Dersim katliamına ilişkin resmi belgeleri açıklayan Başbakan Tayyip Erdoğan, Seyit Rıza ve İskilipli Atıf Hoca'nın idam sehpasına gönderilmesine de atıf yaptı. Seyit Rıza'nın torunu Rüstem Polat, Başbakan'ın açıklamalarını olumlu bulurken, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki olaylarda hayatlarını kaybedenlerin yakınları da aynı şekilde düşünüyor. İskilipli Atıf Hoca'nın torunu Ahmet Faruk İmal, "Büyük bir erdemlilik ortaya koydu." dediği Başbakan'ın, Dersim özrü ile korku imparatorluğundan bir tuğlayı çektiğini ve korku imparatorluğunun yıkılmaya başladığını söyledi. 

İskilipli Atıf Hoca, Şapka Kanunu çıkmadan önce yazdığı kitaptan dolayı 9 Aralık 1925'te tutuklandı, daha sonra gemi ambarında Giresun'daki İstiklal Mahkemesi'ne gönderildi. Atıf Hoca, bu mahkemelerde bin 54 kişiyle birlikte idam edilirken yaklaşık 43 bin kişi ise sürgüne gönderildi. İdamının üzerinden 85 yıl geçen Atıf Hoca'nın torunu Ahmet Faruk İmal, devlet katında itibarının iadesi için mücadele edeceklerini belirtti. "Bizim inancımızda özür biraz hafif kalıyor, yüreğimizi soğutmuyor. Helalleşmek bizim için daha önemli." diyen İmal, "Türk milleti bu zulmü affetmedi ve onun ismini yıllarca bayraklaştırdı. Biz de bu mücadeleyi sadece dedemiz için değil, bütün mazlumlar için yapacağız." ifadelerini kullandı. Kimseden intikam almak gibi dertleri olmadığının altını çizerken, "Eğer darbelerle, Dersim'le, İstiklal Mahkemeleri'yle yüzleşilseydi yeni darbeler olmayacaktı." dedi. En büyük yükün korku imparatorluğunu kuranların vârislerinin omzunda olduğuna dikkat çeken İmal, şöyle devam etti: "İnsanlar, devletler herkes hata yapabilir. Bunu kabul edip vazgeçmek ise herkesin yapamayacağı bir erdemdir. Bunu kendileri yapmazlarsa korkarım millet yapar ve onlar da o korku imparatorluğunun kalesinin altında kalırlar. En küçük belgeye dayanmadan insanları darağaçlarına gönderebilen İstiklal Mahkemelerini, meşrulaştırmak için dönemin şartlarını öne sürenlerle, Ergenekon gibi bir davada çuvallarla belge ve bilgilere rağmen insanların tutuklu olmasına yaygara yapanların aynı kişiler olması düşündürücü." 

Kubilay'ın torunu: Siyasi partiler bir araya gelip eteğindeki taşı dökmeli 

Atıf Hoca, rejime göre düşman diye idam edilirken, Asteğmen Kubilay'ın İzmir'in Menemen ilçesinde şehit edilmesi irticai hareket diye sunuldu. 23 Aralık 1930'da gerçekleşen Kubilay cinayetindeki sis perdesi Emniyet Genel Müdürlüğü kayıtlarında ortaya çıktı. Şeriat isteyen bir grup tarafından katledildiği iddia edilen Kubilay'ı öldüren Derviş Mehmet'in çevresindeki insanları esrarla etki altına alan biri olduğu resmî bilgilerle kanıtlandı. Kubilay'ın torunu Mustafa Kubilay da geçmişten ders alınması gerektiğini vurgularken, "Biz toplum olarak hepimiz aynı bayrağın altında yaşıyorsak birbirimize saygı göstermeliyiz." dedi. Dersim olayının da, Kubilay olayının da acı verici olduğunu dile getiren Kubilay, "Bizim artık kenetlenmemiz lazım. Bu meseleleri artık konuşup tatlıya bağlamak önemli. Siyasi genel başkanları bir araya gelip bu olayları halledebilir. Herkes eteğindeki taşları dökmeli." şeklinde konuştu.

 


 
Temmuz 3, 2013 | Kategoriler: Büyüklere Masallar, Yalanlara cevaplar, Chp zihniyeti, Darbeler, Genel Konular, M. Kemal - Genel konular, İsmet İnönü | Yorum Yapın »
  1. İSKİLİPLİ ATIF HOCA - YouTube

    www.youtube.com/watch?v=QfUrTykOeJY
    1 Ara 2010 - Burak Halim Polat tarafından yüklendi
    Frenk Mukallitliği ve Şapka Risalesi nedeniyle İstiklal Mahkemeleri tarafndan idam edilmiştir...
 

İskilipli Mehmed Âtıf Hoca

Vikipedi, özgür ansiklopedi
 
 
İskilipli Mehmed Âtıf Hoca
İskilipli Âtıf Hoca.jpg
 
Doğum 1875
Toyhane Köyü-BayatÇorum,Osmanlı Devleti
Ölüm 4 Şubat 1926
AnkaraTürkiye
Ölüm sebebi İdam
Yattığı yer İskilip Gülbaba mezarlığı
Meslek İmam

İskilipli Mehmed Âtıf Hoca (1875 - 4 Şubat 1926), Türk İslam alimi.

Konu başlıkları

  [gizle

Kimliği[değiştir]

Babası Akkoyunlu aşîretinin İmamoğulları ailesinden gelen Mehmed Ali Ağa[kaynak belirtilmeli], annesi Mekke'den göç etmiş, Ben-î Hattab aşîretinden Nazlı Hanım'dır.[1] Bu gün Bayat ilçesi sınırları içerisinde bulunan Toyhane Köyünde doğmuştur. Altı aylıkken öksüz kalan Mehmed Atıf, dedesi Hasan Kethüda'nın himayesinde yetişmiştir.

Eğitimi[değiştir]

Köy hocasından başladığı tahsiline 1891'den itibaren iki sene İskilip’te devam etti. 1893 Nisan ayında gelerek medrese eğitimine burada devam etti. 1902’de medresedeki öğrenimini bitiren Atıf Hoca, aynı yıl mesleki kariyer sınavı kazanıp, ertesi sene Fatih Camii'nde ders vermeye başladı.

Bu sıralarda Dâr-ül Fünûn'un İlâhiyat Fakültesine girdi ve 1905’te buradan mezun olarak Kabataş Lisesi Arapça öğretmenliğine başladı.

Anlayışı ve İdamı[değiştir]

Atıf Hoca, şapka devriminden önce yayımlamış olduğu Frenk Mukallitliği ve Şapka risalesinde müslümanları amel-iman bütünlüğüne davet ediyordu. Müslümanların müslüman olmayanların kılık kıyafet ve kültürel alışkanlıklarına benzemeye çalışmasının caiz olmadığını söylüyordu. Bir müslüman ile hıristiyanın veya bir yahudinin kılık kıyafetinden ayırt edilebileceğini, hatta edilmesi gerektiğini savunuyordu. Kendi ifadeleriyle Batı medeniyeti ancak insanın hayvani ve cismani yönüne hizmet ediyordu.[2]

26 Aralık 1925'te risaleyi yayınlayan ve dağıtanlarla birlikte ile beraber 13 kolluk kuvveti gözetiminde Ankara'ya gönderildi. 26 Ocak 1926 Salı günü Ankara İstiklal Mahkemesindeyargılandı. Risaleyi kanunun çıkarılmasından önce yayınlamış olduğunu, içerikleriyle ilgili görüşlerinden vazgeçmemiş olduğunu, bununla birlikte kanuna karşı bir harekette bulunmadığı şeklinde bir ilk savunma yaptı.[2] Savcı, İskilipli Atif Hoca için 3 yıl hapis cezası istedi. Mahkeme, müdafaa için bir gün sonraya bırakıldı. Ancak Atıf Hoca savunma haklarından tümüyle vazgeçtiğini belirterek idama götürülmesine razı bir tutum aldı.

Ertesi gün, mahkeme reisi Ali Çetinkaya, müdafaa yapmaya gerek görmeyen Atıf Hoca'yı idama mahkum etti. Atıf Hoca 1 hafta sonra Ankara Samanpazarı Meydanı'nda asıldı.

Ölümünden sonra Ankara'da bulunan mezarı bulunduğu park yerinden 2009 yılı başında İskilip Gülbaba mezarlığına taşınmış ve 2010 yılı başında kamuoyunun bilgisine sunulmuştur[3].

İslamiyetin beden üzerinde temsili[değiştir]

Atıf hocanın mahkemesi sırasında, mahkeme başkanının şapka ve sarığı karşılaştırarak, ikisinin de bez parçasından ibaret olduğunu söylemesine karşılık Atıf hoca, hakimin arkasındaki bayrağı göstererek onun hammaddesinin de İngiliz bayrağının hammaddesiyle aynı olduğunu söyleyerek cevap verir. Atıf hocanın yeni döneme bu şekildeki radikal uyumsuzluğunu gösteren tutumu islamcı aydınların bir bölümünün yeni döneme radikal uyumsuzluğunun ve yabancılaşmasının bir ifadesi olarak değerlendirilmiştir.[2]

Yasin Aktay'a göre İslamiyetin beden üzerinde temsil edilmesi sonraki dönemlerde de önemli bir metafor olarak kaldı. İnsan bedeninin siyasal, dinsel, ideolojik tasavvurları somutlaştıran bu yanı farklı güçlerin bir rekabet alanı olduğu şeklinde değerlendirilmiştir.[2] Modernizmin sadece insanın bedenini mi ele geçirdiği, bedenin ele geçirilmesinin daha sonra ruhu da teslim alıp almayacağı, kılık kıyafet ile iktidar ilişkileri gibi konular üzerine sonraki dönem islamcı aydınları arasında çok sayıda tartışma olmuştur. Bunlardan Cihan Aktaş'ın Tanzimat'tan 12 Mart'a Kılık - Kıyafet ve İktidar ve Nilüfer Göle'nin Modern Mahrem adlı çalışmaları anılabilir.

İdamı ile ilgili tartışmalar[değiştir]

Hürriyet gazetesi yazarı Rahmi Turan 5 Aralık 2011 tarihli makalesinde Bülent Arınç'a cevaben Atıf hoca'nın idam edilmesinin nedeninin Frenk Mukallitliği ve Şapka adlı risalesi olmadığını, vatan hainliği yaptığı iddiasıyla yargılandığını ve Atıf hocanın bir savunma yapmadığını yazar. Vatan hainliği ile suçlanmasının nedeni şuydu: Atıf Hoca, İngiliz mandasını savunan İngiliz Muhipler Cemiyeti'nin üyesi ve Teâlî-i İslâm Cemiyeti cemiyetinin de başkanı idi. Bu cemiyet tarafından hazırlanan ve Yunan uçakları tarafından Anadoluya atılarak dağıtılan Milli Mücadele karşıtı bir beyannamesi (fetva) sebebiyle yargılanmıştır.[4] Ancak, muhtemelen Tahir'ül mevlevi ve Atıf Hoca dışındaki cemiyet üyeleri tarafından imzalanarak Anadoluya dağıtılan ve istiklal savaşını yürüten Kuvayı Milliyeciler için çok ağır ifade ve ithamlarla dolu bu bildiri sonrasında da Atıf hocanın cemiyet başkanlığında devam etmesi istiklal mahkemelerinde suçlu bulunması için yeterli görülmüştür.[5]

Rahmi Turan'ın bu iddiasına ertesi gün Yeni Şafak yazarı Abdullah Muradoğlu karşı çıkmış ve Atıf hocanın hiçbir zaman böyle bir bildiriyi imzalamadığını, bunun mahkemede de kabul edildiğini, hatta buna dair "Vakit" gazetesine ilan vermiş olduklarını mahkemede delil olarak gösterdiğini, Atıf hocanın asılmasının nedeninin şapka devrimine itiraz edenlerin önünü kesmek olduğunu iddia etmiştir.[6]

Eserleri[değiştir]

  • Mîrât-ül İslâm
  • İslâm Yolu
  • İslâm Çığırı
  • Dîn-i İslâm'da Men-i Müskirât
  • Nazar-ı Şeriatta Kuvve-i Berriye ve Bahriyye
  • Tesettür-ü Şer'î
  • Muâyenet-üt Talebe
  • Medeniyyet-i Şer'iyye
  • Frenk Mukallitliği ve Şapka

 
.

Iskilipli Atif Hoca

Atif Hoca, Iskilip'in Tophane köyünde dogdu. ilk tahsilini köyde yapti. 1893'te Istanbul'a gelip medrese tahsili yapti. 1902'de icazet alarak Darü'l-fünunun ilahiyat Fafültesine girdi. 1903 te fakülteyi bitirip Fatih Camiinde Ders-i Amm olarak kürsüye çikti.

calig68.gif (5433 Byte)31 Mart vakasindan sonra Sinop'a sürüldü. oradan sungurlu'ya gönderildi. ve daha sonra yanlislik oldugu söylenerek serbest birakildi.

Yunanlilar zmir'e çiktiginda ilk tepkiyi, kurdugu 'teal-i islam cemiyeti' vasitasi ile yapti. Kisa zamanda toparlanan Anadolu, isgalcileri; halkça "gavur-islam disi" olan insanlari çikarmayi basardi.

Osmanli tarihi kara bir leke ve bitisle karsilasiyordu. Yanlis egitilmelerine neden oldugu çocuklari onlarin yikilmasina neden oluyor, burada ilk hedefte imparatorlugun olusumuna zemin hazirlayan islam ve müslüman halk oluyordu.  Bir devlet bitiyor yeni bir devlet kuruluyordu. Laik çagdas ve demokrat türkiye cumhuriyeti!!!

Müslümanlar saskindi bir o kadar da cahil.

Iskilipli Atif Hoca da islam'a bagli örnek nir sahsiyet olarak bu dönemin sikintilarindan payini aliyordu. Sürgün ve hapis....

Ülkedeki 'batililasma ' hareketine karsi "firenk mukallitligi ve sapka" adli eserini  1924'te yazar. kitapta,batinin iç yüzünü çevresindekilere anlatiyordu. Daha sonra yeni bir kanunla vatandaslara ülkeden kovduklari Italyan'lardan üç gemi dolusu satin aldiklari sapkalari giyme mecburiyeti geliyordu. Buna halk ve ulemadan büyük tepki geldi. Ve her kanuna savunuculuk yapanlar kanun tanimazlara haddini bildirmeliydi. Insanlar basina sapka takmadigi için katlediliyordu.

Iskilipli Atif Hoca da birbuçuk sene önce yazdigi Firenk Mukallitligi isimli kitabi bahane edilerek tutklandi. Giresun istiklal mahkemesinde yargilanarak suç bulunamamasi nedeni ile Istanbul'a gönderildi. Ancak bir süre sonra yeniden tutuklandi. 26 Aralik 1925 te arkadaslari ile beraber 13 kolluk kuvveti gözetiminde Ankara'ya gönderildi. 26 Ocak 1926 Sali ünü Ankara istiklal mahkemesinde yargilandi.Savci, Iskilipli Atif Hoca için 3 yil hapis cezasi istedi. mahkeme müdafaa için bir gün sonraya birakildi. Ertesi gün mahkeme reisi Kel Ali, müdafaa yapmaya gerek görmeyen Iskilipli Atif Hoca için alinan karari açiklar:IDAM... Yani SEHADET

Iskilipli Atif Hoca vakarla ve dudaginda ayetlerle gittigi idam sehpasinda sunu söylüyordu:"zalim ve katillerle elbette mahser günü hesaplasacagiz"

Kaynak:Önderler

.
 

İskilipli Atıf Hoca şapka için idam edilmedi mi?MUSTAFA ARMAĞAN

Birkaç yıl önce bir TV programında, İstiklal Mahkemelerinin haklılığını savunan muhatabıma bu mahkemede yargılanmak isteyip istemeyeceğini sormuştum. Aklı başında biri olmalı ki, istememişti.

 

Madem o kadar âdil bir mahkemeydi, o zaman neden kendiniz için istemiyorsunuz?

 

Türkiye sağlıklı bir akla sahip olacaksa hafızasındaki karanlık kısımları aydınlatmak ve geçmişiyle bir şekilde yüzleşmek zorundadır. Özellikle de Takrir-i Sükûn dönemindeki İstiklal Mahkemeleri kararlarının keyfi ve siyasi olarak alındığı o kadar açıktır ki, bir eski bakanla iki milletvekili 15 yıl hapis cezasına itiraz edince idam edilmişlerdi.

Nitekim Şevket Süreyya Aydemir, Suyu Arayan Adam adlı hatıralarında İstiklal Mahkemelerine hakim olan hukuksuzluğu çarpıcı tablolar halinde aksettirmiştir.

Tutuklu Aydemir Hacı Bayram'daki İstiklal Mahkemesi'nin ikinci kat merdiveni başındaki şahit olduğu bir sahnede iri yarı, pehlivan yapılı bir mahkeme üyesi karşısındaki hasır şapkalı gencin yakasına yapışmıştır. Onu tartaklarken şöyle bağırmaktadır:

"Nedir bu kepazelik? Bu şapka da ne oluyor? Baban da mı şapka giyerdi? Anandan mı şapkalı doğdun?"

Arkasına kuvvetli bir tekme yiyen genç, merdivenlerden aşağı yuvarlanırken mahkeme üyesi hızını alamayıp küfürler eder. Şapkayı erken giyerek rejime hulus çakacağını zanneden gençse kendisini güç bela sokağa atar. İsmi Hikmet Şevki'dir ve bir gazetenin adliye muhabiridir.

Görevini yapmakta olan bir gazetecinin İstiklal Mahkemesi başkanından gördüğü bu nazik(!) muameleyi anlatan Şevket Süreyya, şapka devriminden sonra, aynı mahkeme üyesinin yine aynı yerde ama tam tersine bir hareketine de tanık olur. Ne gariptir ki, bu defa onun başında hasır bir şapka vardır.

Bu iri yarı mahkeme üyesi Ali Çetinkaya'dır ve mahkeme salonundan çıkarılan bir hükümlü grubunun merdivenlerden indirilmesine nezaret etmekte, sürekli sağa sola emirler yağdırmaktadır. Tam bu sırada sarıklı bir müderris geçer önünden. Bu, az önce Şapka Kanunu'na muhalefetten idama mahkûm ettikleri Fatih müderrislerinden İskilipli Atıf Hoca'dan başkası değildir. Aydemir, tanık olduğu sahneyi şu alevden satırlarla yansıtır:

 

İskilipli Atıf Hoca

"Hocanın yüzü sakindi. Yalnız dudakları kımıldıyor ve galiba bir dua okuyordu. Fakat eskiden kalpaklı ve şimdi hasır şapkalı zat, bu hükümle de kanmamış gibiydi. Bağırıyor, çağırıyordu. Acaba hocayı bir tekmeyle merdivenlerden aşağı yuvarlayacak mı diye bekledim. Fakat olmadı. Müderris, bu sözler kendisine değilmiş gibi bekledi. Sonra sağanak geçince yürüdü. Muhafızlarının arasında merdivenlerden indi. Önümüzden geçerken dudakları gene kımıldanıyordu."

Az önce idam cezasını yemiş olan Atıf Hoca, şahsından hâlâ intikamını alamamış, hırsla üzerine gelen bu İstiklal Mahkemesi'nin sözde hakiminin saldırısını susarak boşa çıkarmış ve Allah'a havale etmiştir. Neyse ki, Aydemir gibi nispeten tarafsız birisinin gözünden onun metaneti, sabrı ve tevekkülü hayranlık uyandıracak derecede ölümsüz bir levha halinde tespit edilmiştir.

Öte yandan İskilipli Atıf Hoca ile Babaeski Müftüsü Ali Rıza Hoca, Ankara'da 4 Şubat 1926 sabahı şehid edilmek suretiyle bir çifte kavrulmuş hukuk skandalına beraberce kurban gideceklerdir. (Yeri gelmişken yaygın bir karışıklığı düzeltelim: Tahirü'l-Mevlevi'nin hatıratına göre savunmasını yapmayan kişi Atıf Hoca değil, Ali Rıza Hoca'dır.)

İlk skandal, İskilipli Atıf Hoca'nın Şapka Kanunu'nun çıkmasından 1,5 yıl kadar önce bastırdığı kitapçıktan yargılanıp idama mahkûm edilmiş olmasıdır ("Frenk Mukallitliği ve Şapka" adlı bu kitap altı üstü 32 sayfalık bir broşürdür ve Milli Eğitim Bakanlığı onaylıdır). Bu, hukukun temel kurallarındandır. Oysa burada Erzurum, Rize ve Elazığ'da vuku bulan şapka protestoları (iddia edildiği gibi 'isyanlar' değil) bahane edilerek 190 küsur 'elebaşı'(!) yakalanıp idam edilecek, yazdığı kitapla onları 'isyana' teşvik ettiği iddia olunan Atıf Hoca da bilahare yanlarına gönderilecektir.

İkinci skandal ise bir gün önce Savcı Necip Ali'nin 3-15 yıl ağır hapis cezası istediği (bkz. Vakit, 3 Şubat 1926) İskilipli Atıf Hoca'yı, mahkeme başkanının, son anda hangi 'süper delili' bulduysa artık, idama mahkûm etmiş olmasıdır. Halbuki savcı, yerleşik usule göre bir suç için istenilebilecek en üst sınırdan ceza verilmesini talep eder, hakimse iyi hal, hafifletici nedenler, infaz yasası gibi gerekçeleri devreye sokarak cezayı düşürür, en fazla savcının istediği en yüksek cezayı verir.

Böylece hem bir kanunun geçmişe doğru işletilmesi gibi temel bir hukuk kuralının ihlali, hem de savcının talebinden derece değil, mahiyet itibarıyla "farklı" bir cezanın verilmiş olmasından dolayı İskilipli Atıf Hoca'nın hukukî değil, siyasî bir yargılama sonunda idam edildiği sonucuna varıyoruz.

Ancak bazı gayretkeşler, bu açık hukuksuzluğu örtbas etmek gayretiyle Atıf Hoca'nın aslında şapkadan dolayı değil, İstiklal Savaşı aleyhine fetva verdiği için asıldığını iddia ediyorlar. Böyle bir fetvanın altında imzası olmadığını hem kendisi, hem de dostu Tahirü'l-Mevlevi bizzat mahkemede açıklamışlardır. Tutanaklar 1993'te İşaret Yayınları tarafından yayımlandı. İsteyen gider, bakar. Kararda TCK'nın 45 ve 44. maddeleri gereği asılarak idamlarına... diyor.

Lakin bu manasız iddiaya karşı bizim de bazı sorularımız var:

1) Diyelim ki Atıf Hoca savaş yıllarında bir suç işledi, Lozan'da 150'likler haricindeki savaş suçluları affedilmemiş miydi? 2) Cezası verilecek idiyse 1922'den 1926'ya kadar neden beklendi? 3) Devlet yıllarca kin tutup vereceği cezayı başka bir suçun ardına gizlerse bu adalet olur mu? 4) Mahkeme kararında 31 Mart isyanı (1909) ve Mahmut Şevket Paşa suikastına (1913) karıştığından da söz ediliyor. O zaman Atıf Hoca'nın bunlar sebebiyle idam edildiğini ileri sürmek de aynı derecede mantıklı olmaz mı?

Atıf Hoca'nın Milli Mücadele'ye karşı fetva verdiği için asıldığı yalanına yapışanlar, bununla farkına varmadan İstiklal Mahkemelerinin hukuk dışı ve siyasî mahkemeler olduğuna kendilerinin de inandığını söylemiş oluyorlar. Biz de başka bir şey mi söylüyoruz zaten?




23 Kasım '11

 
Kategori
Ben Bildiriyorum
Okunma Sayısı
32146
 

İskilipli Atıf hoca kim, neden asıldı...

 İskilipli Atıf hoca kim, neden asıldı...
 

 

 

 İskilipli Atıf Hoca 1926 yılında İstiklal Mahkemelerinde yargılanıp idam edilmiş. İstanbul hükûmeti Anadolu’daki Kuvva-i Milliye hareketine karşı halkın yönelişini kırmak için bir fetva yayınlamış, ama Anadolu ulemasının (alimlerinin) karşı fetvası İstanbul’un tertibini boşa çıkarmıştı. Bunun üzerine Şeyhülislam Mustafa Sabri efendinin marifetiyle Teali-i İslam Cemiyeti namına yazılmış ve bastırılmış bir beyanname zorla Teali-i İslam Cemiyeti idare heyetine imzalatılmaya çalışılmıştı.(Atıf hoca bu cemiyetin kurucu üyesidir.N.T) Ama Atıf Hoca ve Tahir-ül Mevlevi’nin şiddetle karşı koymaları üzerine de mühürsüz olarak Yunan uçaklarınca Anadolu’ya atıldı. Buna karşın, o zamanın Vakit Gazetesinde, Atıf Hoca tekzibname (yalanlama) yayınladıysa da, Ankara İstiklal Mahkemesi zabıtlarında okuduğumuza göre, bu beyanname nedeniyle asıldı, cemiyet üyeliği ve cemiyetin dağıttığı bildiriler zihinlerde kaldı.

 

İskilipli Atıf Hoca’nın İstiklal mahkemelerinde yargılanıp o zamanki anayasaya göre İngilizlerle işbirliğinden, dolayısıyla vatan hainliğinden asıldığı pek öne çıkarılmamakta. Sayfanın sonunda vereceğim iki linkte yer alan videolar izlendiğinde görülüyor.

 

Şimdi İskilipli Atıf Hoca’nın İslam Teali Cemiyetine bir bakalım, kurucuları ve idare heyetinde tanıdık gelen isimler var!

“Kurucular,

Fatih Dersiamlarından          Abdülfettah

Fatih Dersiamlarından          Geyveli İbrahim Hakkı

Fatih Dersiamlarından          İskilipli Mehmed Atıf

Bayezid Dersiamlarından Ermenekli Mustafa Safvet

Reîs-i Evvel: Fatih Dersiamlarından Mustafa Sabri Efendi.

Reîs-i Sâni: Darü'l-Hilâfeti'l-İbtidâ-i Dahil Medreseleri Umûm Müdürü İskilipli Mehmed Atıf Efendi.

Kâtib-i Umûmî:          Darü'l-Hilâfeti'l-Aliyye İbtidâ-i Dahil Medreseleri Osmanlı Edebiyatı Müderrisi Ermenekli Mustafa Safvet Efendi.

A‘zalar:

A‘za: Darü'l-Hikmeti'l-İslâmiye a‘zasından Eşref Efendizâde Şevketî,

A‘za: Darü'l-Hikmeti'l-İslâmiye a‘zasından Said-i Kürdî,

A‘za: Fatih Dersiamlarından Düzceli Zahid,

A‘za: Darü'l-Hilâfeti'l-Aliyye Sahn Medreseleri Fıkıh Müderrislerinden Seydişehirli Hasan Fehmi,

A‘za: Darü'l-Hilâfeti'l-Aliyye İbtidâ-i Dâhil Medreseleri Mantık Müderrisi Manisalı Mustafa,

A‘za: Fatih Dersiamlarından Âsitâneli Hafız Abdullah,

A‘za: Dersiamdan Sinoplu Mehmed Emin Efendilerdi.”

 

Dersiamdan Sinoplu Mehmed Emin Efendi Mustafa Sabri Efendi'nin Damat Ferit kabinesinde Şeyhülislamolarak görev alması üzerine boşalan başkanlığa İskilipli Mehmed Atıf seçilmiştir.

 

 Tarihi yazılar siyasi tarafların beslendiği damarlarları işlemeye başladığı anda hele konunun uzmanı değilseniz yanılma ve okuru da yanıltma riski ile karşılaşırsınız. Tabi bu riskin bilincinde olarak konuyu daha hassas ve objektif işleme olanağından da yararlanırsınız.

 

Sürekli yazılarımı okuma olanağına sahip olanlar bilirler; cumhuriyet tarihinin din ve Atatürk istismarcılarının kavga tarihi olduğu tezimi defalarca yazılarımda kullandım. Bugünlerde siyaset arenasında yaşananlarda bu tezimi doğruluyor.

 

1- http://www.youtube.com/watch?NR=1&v=gZsDRqYw6JA

 

2-  http://www.youtube.com/watch?NR=1&v=V0caI3W9g_U

 

İskilipli Atıf Hoca kimdir?

İskilipli Atıf Hoca Şapka Kanunu çıkmadan 1,5 yıl önce ve bakanlık izni ile basılan 'Frenk Mukallitliği ve Şapka' kitabı sebebiyle 86 yıl önce bugün idam edilmişti 



Esat Çağlar/ Dünya Bülteni

İskilipli Atıf Hoca, 1874'te İskilip'in Tophane köyünde doğdu. İlk eğitimini köyündeki medreseden alan Atıf Hoca, daha sonra İskilip'in tanınmış alimlerinden Abdullah Efendi'den fıkıh ve tefsir dersleri aldı. Ailesinin itirazlarına rağmen İstanbul'a giderek ilim tahsilini devam ettirmek istedi. Fatih Camii medresesinde ders gören Atıf Hoca 1902'de girdiği ruus sınavını vererek İstanbul müderrisliğine hak kazandı. Fatih medresesinde müderris olarak ders verirken aynı zamanda Darulfünun Üniversitesine devam etti. Darulfünun'un İlahiyat bölümünden mezun olan Atıf Hoca İstanbul Kabataş Lisesi'ne Arapça öğretmeni olarak atandı.

Medreselerin ve müderrislerin eksikliklerini gidermek için bir rapor hazırladı ve bu raporunu Maşihat-ı İslamiyye Dairesi'ne sundu. Fakat rapor köklü değişiklikler içermesi ve dairedeki bazıkişilerin çıkarlarına dokunması nedeniyle Şeyhulislamlık makamına şikayet edildi. Şeyhuilislam  Mehmet Cemalettin Efendi tarafından önce Bodrum'a daha sonra Kırım'a sürüldü. Kırım'dan Varşova'ya geçen Atıf Hoca, sürgün cezası bittikten sonra İstanbul'a dönen Atıf Hoca, Beyanül'l hak, Sebilürreşad, dergilerde makaleler yazdı. İttihatçılarla yıldızı barışmayan Atıf Hoca, 31 Mart olayından bir hafta önce yazdığı bir yazı nedeniyle tutuklandı. Fakat mahkeme suçsuz buldu ve serbest bıraktı. İttihatçılar, Atıf Hoca'ya devlet dairesinde görev vermeyerek onu eğitimle iştigal etmesinden uzak tutmak istediler.

Atıf Hoca medreselerde fahri olarak ders vermeye İttihatçılara karşı İttihad-i Muhammed-i içerisinde yer alır. Mebus seçilmesi ittihatçılar tarafından engellenir. Mahmut şevket Paşa'nın öldürülmesinde rolü olduğu gerekçesiyle İ İttihatçılar tarafından suçlanarak Divan-ı Harb'te yargılanır, suçlu bulunarak önce Sinop'a daha sonra Çorum-Sungurlu sonra da Boğazlayan'a sürgüne gönderilir. Sürgünde halka vaaz vermesi ve talebelere ders vermesi yasaklanır. 1.5 yıllık sürgün cezası sona erdikten sonra İstanbul'a gelir. Ebul2ula Mardin Huzur dersleri adlı eserinde suçsuzluğunun anlaşılmasına rağmen hiçbir görev verilmediğini söyler.

Alemdar ve Mahfel gibi gazete ve dergilerde yazılar yazan Atıf Hoca Şeriat Medeniyet-i , Mirat'ul İslam gibi eserlerini bu dönemde yazar. Eserlerinde medeniyet, terakki, eğitim sosyal hayat, İslam nizamı, örtünme, ahlak, hukuk gibi konulara vurgu yapar. Siyasi yazılar yazar ve İttihatçıların din-siyaset ayrımına karşı çıkar.

Mustafa Sabri Efendi sayesinde veliaht Vahdettin'le tanışır ve veliahtla kişisel dostluk kurar. Birinci Dünya Savaşı'nın sona İttihatçı liderlerin ülkeyi terk etmesiyle Atıf Hoca Fatih dersiamlığı görevine dönerek başta fıkıh ve tefsir, Arapça dersleri vermeye devam eder. 1918'de hilafet-i aliye ve Medresetül Kudat'ta da dersler verir.

Hürriyet ve İtilaf Partisinin İktidara gelmesi ile İptida medresesinin umum müdürlüğüne getirilmişse de Hürriyet ve itilafçıların İngiliz yanlısı siyaset izlemelerine Alemdar gazetesinde yazdığı yazılarla karşı çıkmıştır.  İskilipli Atıf Hoca Mondros mütarekesine ilk tepkiyi koyanlardan birisidir. Yakın arkadaşı Mustafa Sabri Efendi ile birlikte Müderrisin cemiyetini kurar, Mustafa Sabri Efendi'nin şeyhülislamlığa getirilmesinden sonra cemiyetin başkanlığı görevini üstlenir. Cemiyet başlangıçta bir ulema meclisi iken daha sonra Anadolu'nun itilaf devletleri tarafından işgal edilmesinden sonra ismini Teal-i İslam Cemiyeti olarak değiştirir.

İzmir'in işgal edilmesine karşı ilk karşı beyanname hazırlayan cemiyet Teal-i İslam Cemiyetidir. Bu beyannamede işgalciler eleştirilmiş, yurdun her sathında mücadele edilmesi için çağrı yapılmıştır. Cemiyet kurtuluş olarak halifeye bağlı kalmayı halifeliği kurtarmayı esas almıştı. Çünkü halifelik cemiyete göre İslam'ı ve Müslümanları temsil eden bir makamdı. Halifeliğin işgal kuvvetlerin hakimiyetine geçmesi Müslümanlar için bir felaket olurdu, bu nedenle işgalcilere karşı Müslümanlar halifelik şemsiyesi altında tek vücut olmalıydılar.

İngilizler iktidardaki Hürriyet ve itilaf Partisi'nden Anadolu'da işgallere karşı direnişe geçen milislere karşı bir fetva yayınlanmasını Şeyhülislamlıktan ister. Atıf Hoca bu şekilde bir fetvanın yayınlanmasına karşı çıkar fakat fetva hazırlanır ve Atıf Hoca ve Tahirül Mevlevi'nin karşı çıkmalarına rağmen fetva cemiyet bildirisi şeklinde yayınlanmak istenir. Atıf Hoca bu fetvanın cemiyet adına yayınlanmasına karşı çıkar ve bildiriye imza ve mühür basmaz. Teal-i İslam Cemiyetinin adı kullanılarak uçaklarla atılan bu fetvaya karşı Atıf Hoca, Vakit gazetesine bir tekzib yazısı gönderir. 23 Teşrin-i Evvel (Ekim) 1920, No: 1032 Vakit gazetesinde çıkan tekzib yazısında Atıf Hoca memleketin işgali sırasında böyle bir fetvanın yanlış olduğunu söyler ve bu fetvayı benimsemediğini ve imza koymadığını söyler.

1922'de Dolmabahçe Sarayında Huzur dersleri verir. Bu dönemde özellikle batılılaşma karşıtı yazılar yazar. Tesettür-ü Şer'i, Din-i İslam'da Men-i Müskirat (İslam dininde İçki Yasağı), Frenk Mukallitliği ve Şapka kitaplarını kaleme alır.

Şapka hakkında ki kitabını yazdıktan 1,5 yıl sonra Şapka devrimine muhalefet etmek suçundan tutuklanır. Şevket Süreyya Aydemir, Tahirül Mevlevi, Hasan Tahmilci, kızı Melahat Hanım Atıf Hoca'nın Şapkaya muhalefet etmekten tutuklandığını belirtmişlerdir.

İskilipli Atıf Hoca 4 Şubat 1926 Perşembe günü sabaha karşı Eski Meclis binasının yakınındaki çarşıda asılarak idam edilmiştir.


İskilipli Atıf Hoca Kimdir?

Atif Hoca, İskilip’in Tophane köyünde doğdu. İlk tahsilini köyde yaptı. 1893′te İstanbul’a gelip medrese tahsili yaptı.1902′de icazet alarak Darü’l-fünunun ilahiyat Fafültesine girdi. 1903′te fakülteyi bitirip Fatih Camiinde Ders-i Amm olarak kürsüye çikti.

iskilipli.atif .hoca  150x150 İskilipli Atıf Hoca Kimdir?31 Mart vakasından sonra Sinop’a sürüldü. Oradan Sungurlu’ya gönderildi  ve daha sonra yanlışlık olduğu söylenerek serbest bırakıldı.

Yunanlılar İzmir’e çıktığında ilk tepkiyi, kurduğu ‘teal-i islam cemiyeti’ vasıtasi ile yaptı. Kısa zamanda toparlanan Anadolu, işgalcileri; halkça “gavur-islam dışı” olan insanlari çıkarmayı başardı.

Osmanlı tarihi kara bir leke ve bitişle karşılaşıyordu. Yanlış eğitilmelerine neden olduğu çocukları onların yıkılmasına neden oluyor, burada ilk hedefte imparatorluğun oluşumuna zemin hazırlayan islam ve müslüman halk oluyordu.  Bir devlet bitiyor yeni bir devlet kuruluyordu.  Müslümanlar şaşkındı bir o kadar da cahil.

İskilipli Atif Hoca da islam’a bağlı örnek bir şahsiyet olarak bu dönemin sıkıntılarından payını alıyordu.  Sürgün ve hapis….

Ülkedeki ‘batılılaşma’ hareketine karşi “firenk mukallitliği ve şapka” adlı eserini  1924′te yazar. Kitapta, batının iç yüzünü çevresindekilere anlatıyordu. Daha sonra yeni bir kanunla vatandaşlara ülkeden kovduklari İtalyan’lardan üç gemi dolusu satın aldıkları şapkaları giyme mecburiyeti geliyordu. Buna halk ve ulemadan büyük tepki geldi. Ve her kanuna savunuculuk yapanlar kanun tanımazlara haddini bildirmeliydi. İnsanlar başına şapka takmadığı için katlediliyordu.

İskilipli Atif Hoca da birbuçuk sene önce yazdığı Firenk Mukallitliği isimli kitabı bahane edilerek tutuklandı. Giresun istiklal mahkemesinde yargılanarak suç bulunamamasi nedeni ile İstanbul’a gönderildi. Ancak bir süre sonra yeniden tutuklandı. 26 Aralik 1925′te arkadaşları ile beraber 13 kolluk kuvveti gözetiminde Ankara’ya gönderildi. 26 Ocak 1926 Salı ünlü Ankara istiklal mahkemesinde yargılandi. Savcı, İskilipli Atif Hoca için 3 yıl hapis cezası istedi. Mahkeme müdafaa için bir gün sonraya bırakıldı. Ertesi gün mahkeme reisi Kel Ali, müdafaa yapmaya gerek görmeden İskilipli Atıf Hoca için alınan kararı açıklar: İDAM, Yani ŞEHADET.

İskilipli Atif Hoca vakarla ve dudağında ayetlerle gittiği idam sehpasında şunu söylüyordu: “zalim ve katillerle elbette mahşer günü hesaplaşacağız“.

ŞEHADETİ
4 Şubat 1926 Perşembe… Sabahın ilk saatleri… Eski meclis binası yakınlarındaki Karaoğlan çarşısı… Metin bir şekilde, dilinde dualarla idam sehpasına gelen Atıf efendi kelime-i şehadetle bu dünya defterinin kapısını kapıyor ve “yevme tüble’s serair”( bütün sırların açığa çıkacağı gün) olarak Kur’an’da bildirilen dar-ı ahiretin özel bir bekleme salonu olan şehadet kapısını çalıyordu. Allah Rahmet eylesin. (Amin)

Ali Tahmilci bey, Hocaefendi ile aynı cezaevinde yatan amcası Hasan Tahmilci beyin anlattıklarını şöyle naklediyor:
“Mahkemeler bitmiş, kararlar verilmiş, her şey belli olmuştur. Hücrelerine çekilen hükümlüler, infaz anını bekliyorlar. Sırası gelenlerin kimisi kapıyı şaşırır, bacakları titrer, yürümekte güçlük çekermiş. Derken, sıra merhuma gelmiş. “İskilipli Mehmed Atıf” diye bağırmış bir görevli. Hoca metin ve mütevekkil… Ağır adımlarla, vakar içinde, dualar mırıldanarak yürümüş sehpaya.

O gece hanımının gördüğü rüya şöyledir: “Bahçemizde kızı ile birlikte dikmiş olduğu çam ağacının dibinde hoca abdest almakla meşguldü. Kızı Melahat ona su döküyordu. Abdestini aldıktan sonra doğrulan hoca bize; “Ben artık gidiyorum. Sakın ağlamayın. Yalnız bana yedi Yasin okuyun” diyordu…

Nuri Saraç bey Atıf efendinin mübarek nâşını idamının ertesi günü görenlerden: “Garip bir tesadüf ki, Hocanın muhakemesinin bittiği günün ertesi günü onu asılmış vaziyette eski Meclis’in avlusunda, iri yarı gövdeleriyle ve normal ebattan daha uzun bir darağacında sallandığına şahit oldum. Tesadüfen oradan geçiyordum. Hoca pırıl pırıl parlayan sakallı ve nurani yüzüyle, sanki hiçbir şey yokmuş gibi sallanıyordu.”

Onu İdam sehpasında görenlerden biri de, yakın arkadaşı Tahir ül Mevlevi’dir. Mahkemeden beraat alan Tahir bey o gün Ankara’da kaldığı otelde geceyi üzüntü ile geçirir ve sabah namazı sonrası dışarı çıktığında eski Meclis binasının önüne gelince ciğer parçalayan manzaraya o da şahit olur. Gerisini kendi kaleminden takip edelim:

“Birdenbire gözüme ilişen bir manzara, beni olduğum yere mıhladı. Evet, eski Meclis önündeki meydanın ortasına iki tane sehpa dikilmiş, onların arasına da beyazlar giydirilmiş iki vücut çekilmişti. Yüzleri diğer tarafa müteveccih olan (yönelmiş) bu cesetlerden birinin Atıf efendi olduğu, boyunun uzunluğundan ve hala görünen metin vaziyetinden anlaşılıyor, o refi (yüksek) vaziyetiyle merhum hayatındaki halinden yüksek görünüyordu. Bilâ ihtiyar (elinde olmadan) gözlerimden yaşlar akarken dudaklarımdan da meşhur bir mersiyenin matlaı (taziye konulu kaside beyti) dökülüyordu:

“Biz öldükten sonra kabrimizi arama. Bizim mezarımız Ariflerin gönüllerindedir.” Mevlana

www.davetci.com

 
 
Atıf Hoca’nın kabri, 2009’da eski Hatay Milletvekili Mehmet Sılay tarafından bulunur. İdamından sonra kılınmayan cenaze namazı 82 yıl sonra eda edilir. Naaşı, memleketi Çorum-iskilip’te yapılan anıt mezara defnedilir.

Avrupalıyı hayran bırakan entelektüel:İskilipli Atıf Hoca

 
AYŞE ALTUNKÖPRÜ
Sayı: 114 | 31 Ocak 2013

İnkılâp tarihine bakıldığında ilk göze çarpan din mazlumlarındandır Atıf Hoca. Şapka kurbanlarının ruhudur o. Bilinmeyen tarafı ise din adamlığını entelektüel birikimiyle yoğurması...

 

 

Mekke’den hicret etmiş, Hz. Ömer soyundan bir evliya zuhur eder Çorum’da. Arap Dede olarak bilinen bu evliya, Çorum’un her tarafında yıllarca tebliğ hizmetleriyle uğraşır. Çorum halkı tarafından sevilip sayılır. Yıllar sonra bu evliyanın kendi soyundan da bir âlim dünyaya gelecektir: İskilipli Atıf Hoca.

1876 senesinde İskilip’in Toyhane köyünde doğar Muhammed Atıf. Henüz altı aylıkken annesi Nazlı Hanım’ı kaybeder. Dedesi ve babaannesi himayesine alır küçük Atıf’ı. İlkokul çağlarında hafız olan Atıf, 1891 yılında Caca Bey Medresesi’nde birçok büyük eseri bitirir. İlmiyle çevresini kendisine hayran bırakmaya başladığı dönemde yaşı daha 16’dır.

Bu arada babası Mehmet Ali Ağa’yla arasında bir mesele geçer. Genç Atıf, İskilip’te Ayşe isimli bir kıza gönlünü kaptırmıştır. Babasına evlenmek istediğini söyler. Fakat Ayşe, babasının ihtilaflı olduğu bir ailenin kızıdır. Dolayısıyla bu evliliğe onay vermez. Bu duruma içerler ve babasına tepki olarak köyü terk eder.

Köyünden ayrıldığı 1894 senesinde İstanbul Fatih semtindeki akrabası Müderris Mehmed Efendi’nin yanına gelir. Ünlü Fatih Medresesi’ne kaydolur. Hem çalışır hem okur. Dargın olarak ayrıldığı babasından gelen ve köye çağıran memleket mektuplarını yıllarca hiç açmaz. 25 yaşına geldiğinde gönlünü kırdığı babasından özür dilemek için köye döner. Babası ve akrabalarıyla hasret giderir. Köye yeni bir cami yapılması için de altın bırakır.

‘SAYENİZDE JAPONYA FETHOLUNURDU’

Yıl 1904. 28 yaşındaki genç Atıf, arkadaşlarının vesilesiyle tanıştığı Safranbolulu Fatma Zahide Hanım’la evlenir. Laleli semtine yerleşir. Bir yıl sonra Ayşe Melahat adını verdikleri bir kızları olur. İlahiyat okurken, Kabataş Lisesi’nde de Arapça dersleri verir. 1905 yılında da Fatih Camii’nde Dersiâm yani müderris olarak kürsüye çıkar.

1919’da ise günümüz YÖK başkanlığına muadil İbtidai Dâhil Medresesi umum müdürü olur. Büyük yenilikler yaptığı medrese artık örnek olarak nam salar. Bir gün Amerikan elçiliğinden bir grup Atıf Hoca’yı ziyarete gelir, İslâmiyet hakkında konuşurlar. Gruptan yaşlı bir Amerikalı Atıf Hoca’ya şöyle der: “Keşke genç olsaydım da talebeniz sıfatıyla yanınızda kalsaydım, sizden feyzalsaydım.” İtalyan bir bilgin ise uzun sohbetler sonunda şunları söyler: “Ben Arap ve Hind illerini gezdim ve birçok din âlimiyle görüştüm. Hiçbiri beni sizin kadar doyuramadı. Yıllardır fikrimi harmanlayan en karışık ve girift meseleleri siz çözdünüz.” Dönemin Japonya Büyükelçisi Baron Uşida ise resmî ziyaretler için geldiği İstanbul’da ilk olarak şöhretini duyduğu Atıf Hoca’yı ziyaret eder. Sohbetin sonunda, “Sizin gibi birkaç hoca daha olsaydı İslâmiyet bütün Doğu’yu, bu arada da Japonya’yı fethederdi.” ifadelerini kullanır. Fransa’da oryantalistlerin yayınladığı bir dergi ise yüksek telif ücreti karşılığında İslâmiyet’e ait yazılar ister.

Bir akşam Yıldız Sarayı’nda Sultan Vahdettin’in iftar sofrasının konuğudur Atıf Hoca. Çatal-bıçağı Avrupalı gibi kullanan Atıf Hoca, Sultan’ın dikkatini çeker. Sarıklı bir âlimin bu nezaketine şaşırır ve şöyle der: “Sizi tebrik ederim Hocaefendi Hazretleri. Çatal-bıçak kullanmaktaki zarif ve hâkim edanızı pek beğendim. Hâlbuki çatal-bıçakla yemek yemeyi günah sayanlar bile var.” Atıf Hoca, tebessümle şu cevabı verir: “Hayır, Şevketmaab. Bu işte hiçbir günah yoktur. Peygamber Efendimiz, çatalın prensibini ortaya koyan ucu tırtıllı bir dal parçasıyla da yemek yedikleri gibi, kendilerinden sonra icat edilen temizlik vasıtaları ve faydalı âletlerin kullanılmasında da hiçbir dinî engel düşünülemez!”

Atıf Hoca, İstanbul’un kalemşörleriyle de bir araya gelir sık sık. Sebilürreşat mecmuasında Bediüzzaman, Mehmet Âkif, Eşref Edip ve Ali Şükrü ile birlikte aktüel yazılar yazar.  Atıf Hoca’yı çok seven Mehmet Akif, ilmini, gayretini ve ahlakını hep takdir eder. Her ayrılışta “Biraderim” diyerek kucaklar, alnından öperek yolcu eder.

Hayatı boyunca 9 eser kaleme alır Atıf Hoca. Gençleri aydınlatan eserleri kitapçılarda yok satar. En son 1924’te kendisini darağacına gönderen Frenk Mukallitliği’ni yazar. Kitap için Maarif Vekâleti’nden yani Milli Eğitim Bakanlığı’ndan izin alır. Hatta iznin yanında takdirkâr bir yazı da gönderilir. Bu kitapçık, aşağılık kompleksi ve özentiyle başlayan Avrupa taklitçiliğiyle batılılaşmayı eleştirir.

SUÇU HALİS DİNDAR OLMAK!

25 Kasım 1925’te ilan edilen Şapka ve Kıyafet Kanunu, halkın kılık ve kıyafetini Batı ülkelerine uygun hale getirmeyi amaçlıyordu. Buna karşı gelenler ise vatan hainliği ve isyan suçuyla İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanıyordu. Temyiz hakkı olmayan mahkemelerdeki yargıçlar, hiçbir kanuna bağlı kalmadan tamamen kendi vicdani kanaatleri ile karar veriyordu.

İskilipli Atıf Hoca da 7 Aralık 1925’te İstanbul Laleli’deki evinde tutuklanır. Ankara İstiklal Mahkemesi’ne havale edilir. Eşi ve kızını bir daha göremez. Üç duruşmaya çıkar. Hepsinde de mahkeme hâkimi Kel Ali lakaplı Ali Çetinkaya’nın hakaret ve tehdit eden evrensel hukuk normlarına aykırı davranışlarıyla karşılaşır. Bir duruşmada Atıf Hoca’ya, “Fesini çıkar, şapka tak. İkisi de başı örtüyor. İkisi de aynı malzemeden yapılıyor. Ne fark eder?” deyince, yapılan bu yanlış kıyaslama için hâkim kürsüsünün arkasındaki Türk bayrağını işaret eder ve şu cevabı verir: “Arkanızda asılı olan Türk bayrağını çıkarıp, İngiliz bayrağını asın. İkisi de aynı çarşaftan yapılıyor. Ne fark eder?”

Frenk Mukallitliği kitabı, Şapka Kanunu çıkmadan 18 ay önce yazılmış ve kanundan sonra da toplatılmıştı. Necip Fazıl, mahkemenin tavrını şöyle anlatır: “Atıf Hoca’nın mahkûm edilmesi için delil, vesika, itham unsuru diye bir şeye ihtiyaç yoktur ve o mübarek adam, kendisiyle, hüviyetiyle ve şahsiyetiyle evvelden hükümlüdür. Mahkemenin, ‘Halis dindar olmak kabahati yüzünden asılacaksın!’ demekten başka çaresi yoktu.”

‘NEDEN BİZE KAVUŞMAYI ERTELİYORSUN?’

Atıf Hoca, 3 Şubat 1926 tarihinin gecesinde dört sayfalık son savunmasını hazırlar. Ertesi gün yapılacak duruşma karar anıdır. Rivayete göre ranzaya yaslandığında Peygamber Efendimiz’i (sas) rüyasında görür. Resûlullah’ın “Atıf, neden bize kavuşmayı erteliyorsun?” hitabıyla uyanır. Hemen savunmasını yırtıp atar. Fethullah Gülen Hocaefendi, İrşad Ekseni kitabında bu sahneyle ilgili şunları söyler: “O günkü mahkemede Atıf Efendi’nin idamına hüküm verilir ama o derin bir huzur içindedir ve idam fermanını gülerek karşılar. Altına böyle bir Burak çekilen insan niye sevinmesin ki! Doğru bildiği yolda yürüyen, her adımda Allah ve Resulü’nün teveccühlerini yakaladığına inanan niye huzur içinde olmasın ki! Böyle bir kahramanı öldürebilirler. Ancak asla mağlup edemezler.”

Ertesi gün yapılan son duruşmada ise mahkeme başkanı, müdafaasını isteyince Atıf Hoca, “Hacet yok efendim. Müdafaaya gerek bir suçum olmadığı esasen ortaya çıkmıştır. Vicdanınızın vereceği hükme intizar ediyorum.” der.

Dört gün içine sıkıştırılan dört duruşmadan sonra Atıf Hoca, 4 Şubat 1926’da eski meclisin önünde Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi ile birlikte asılarak idam edilir. Kimsesizler mezarlığına defnedilir ve kabri ailesinden saklanır. İdamından sonra Atıf Hoca’nın yakınları da baskı altında tutulur. Yıllarca resmî platformlarda İskilipli Atıf Hoca’nın adını bile ağızlarına alamaz, birçoğu köylerini terk eder.

2009 yılına gelindiğinde Atıf Hoca’nın kabri, eski Hatay Milletvekili Mehmet Sılay tarafından bulunur. İdamından sonra kılınmayan cenaze namazı 82 yıl sonra kılınır. Naaşı da memleketine defnedilir. Atıf Hoca gibi yüzlerce insanın idamına, binlerce insanın sürgününe sebep olan şapka kanunu ise hâlâ yürürlükte… a.tosun@zaman.com.tr

 


 

YAŞAM

Güncelleme :11-04-2013 15:06|Haber Tarihi :11-04-2013 13:1941 Yorum

İskilipli Atıf Hoca'nın idam yolundaki hali

 

İstiklal Mahkemeleri kararların arasında en çok tartışılan İskilipli Atıf Hoca’nın idamıydı. İskilipli Atıf Hoca’nın idamının ardından günümüze kadar gelen sadece bir tek fotoğraflı bulunuyordu.

Milli Gazete'den Mustafa Kılıç 87 yıl önce idam edilen İskilipli Atıf Hoca’ya ait son fotoğraflara ulaştı. Devlet arşivleri arasında bulunan fotoğraflarda idam edilen İskilipli Atıf Hoca ve Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi yer alıyor.

Fotoğraflar İskilipli Atıf Hoca’nın idam edilmeden son bir ay içerisinde çekilmiş. Fotoğraftaİskilipli Atıf Hoca son kez trenin camından İstanbul’a bakarken görüntüleri bulunuyor.

ATIF HOCA'NIN İDAM YOLCULUĞU

26 Şubat 1926’da çekilen karelerde İskilipli Atıf Hoca ve birlikte idam edildiği Babaeski Müftüsü yer alıyor. Devlet arşivlerinde bulunan bilgiye göre fotoğraf, Atıf Hoca ve beraberinde bulunan 19 kişinin, İstanbul Haydarpaşa Garından trene bindirilip, Ankara Ulucanlar Cezaevine götürülürken çekildiği belirtiliyor.

Evraklarda İdamla yargılanmak için götürülen tutukluların 3. Sınıf vagona bindirildiği ifade ediliyor. Atıf Hoca ve beraberindekileri Ulucanlar Cezaevine getirmek için başlarında resmi kıyafetli 13 polis memuruyla birlikte trende 13 tane de gizli sivil polisin bulunduğu anlatılıyor. İskilipli Atıf Hocanın fotoğraflarında en dikkat çeken ayrıntılardan biri de yargılanma sürecinden idam edilişine kadar başındaki sarığını hiç çıkarmaması.

mill.20130411130449.jpg

 

TREN CAMINDAN SİMİT PEYNİR ALDILAR

Fotoğraflarla birlikte evraklarda sabahın erken saatinde Ankara’ya götürülmek için yola çıkarılan İskilipli Atıf Hoca ve beraberindekilerin ne yediklerine ait bilgilerde devlet arşivlerinde bulunuyor. Trenin kalkmasına az bir süre kala İskilipli Atıf Hoca ve birlikte olduğu tutukluların yolculuk sırasında karnını doyurmak için tren camından simit ve bir miktar peynir satın aldığı bildiriliyor.

Atıf Hoca trene bindirilmeden son bir kez ailesiyle burada görüştüğü de devlet arşivlerindeki evraklara not edilmiş. Tutukluların fotoğraf çektirmek istemediği, fakat fotoğraflarının vagon camından alış veriş yaparken gizlice çekildiği bilgisi de yer alıyor.

İKİ İDAMLIK YAN YANA

3 Şubat 1926’da çekilen fotoğraf Ulucanlar Cezaevi’nin duvarı önünde çekilmiş. Fotoğrafta İskilipli Atıf Hoca, birlikte idam edildiği Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi’yle yan yana bulunuyor. Fotoğrafta bir jandarma görevlisi yer alıyor. Evraklarda yer alan Atıf Hoca’nınidam yolculuğuna ait bilgilerde Ankara’ya birlikte götürülen kişilerin isimleri de yer alıyor.

Atıf Hoca’nın trendeki yol arkadaşları arasında yer alan bir isim de İstiklal şairi Mehmet Akif Ersoy’un damadı Ömer Rıza. Bununla birlikte trendeki tutuklularının tamamı şu şekilde not edilmiş: “Sabık Müftü Ali Rıza, İskilipli Atıf Hoca, Kitapçı Aziz, Kitapçı Mihran, Ömer Rıza, Fatih Türbedarı Hoca Hasan Tahsin, Yüzbaşı Hızır, Ahıskalı Şeyh Ali Haydar, Şeyh Salman, Hacı Nafiz, Akreboğlu Osman, Abdulgafur, Mesut Mevlevi, Seydişehirli Hasan Fehmi, Tahirul Mevlevi, Yağlıkçı Mustafa ve biraderi Hüseyin, Aziz Mahmut ve Zühtü Efendiler, Berber Mustafa.

İSKİLİPLİ ATIF HOCA'NIN DAVA SÜRECİ

İskilipli Atıf Hoca da Şapka Kanunu çıkmadan önce yazdığı kitaptan dolayı 9 Aralık 1925’te tutuklandı. Ardından gemi ambarında Giresun’daki İstiklâl Mahkemesi’ne gönderildi. Burada beraat eden İskilipli Atıf Hoca tekrardan İstanbul’a götürüldü. Fakat İstiklal Mahkemeleri’nin üyeleri peşini bırakmadı.

Bu sefer de Ankara İstiklal Mahkemeleri’nde yargılamak için İstanbul’da gözaltına alınarak tutuklanıp Ankara’ya getirildi. Ankara İstiklâl Mahkemesi Hakimi Kılıç Ali’nin İskilipli Atıf Hoca ve Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi hakkında karardan kısa bir süre önce gazetecilere ‘masum’ olduğunu söylediği halde 4 Şubat 1926’da idam kararı verdi.



 

İskilipli Atıf Hoca’nın son fotoğraflarına ulaşıldı!

11 Nis 2013 12:20 Samanyolu Haber

Şapka Kanunu’ndan 18 ay önce, yazdığı kitap sebebiyle haksız yere idam edilen İskilipli Atıf Hoca’nın, idamından önceki son fotoğraflarına ulaşıldı.

 

Milli Gazete'nin özel haberine göre;  İskilipli Atıf Hoca ’nın ve beraberindeki tutukluların çekilen son fotoğraflarına Devlet arşivlerinden ulaşıldı. Fotoğraflara göre şapka kanununa muhalefetten idama götürülen Atıf Hoca, yolda bile başındaki sarığı hiç çıkarmamış.
 
İskilipli Atıf Hoca’nın idamının ardından günümüze kadar gelen sadece bir tek fotoğraflı bulunuyordu. Ulaşılan yeni fotoğraflar, İskilipli Atıf Hoca’nın idam edilmeden son bir ay içerisinde çekilmiş. Fotoğrafların birinde İskilipli Atıf Hoca, son kez trenin camından İstanbul’a bakıyor.
 
Devlet arşivlerinde bulunan bilgiye göre fotoğrafın, Atıf Hoca ve beraberinde bulunan 19 kişinin, İstanbul Haydarpaşa Garından trene bindirilip, Ankara Ulucanlar Cezaevine götürülürken çekildiği belirtiliyor.
 
Evraklarda İdamla yargılanmak için götürülen tutukluların 3. Sınıf vagona bindirildiği ifade ediliyor. Atıf Hoca ve beraberindekileri Ulucanlar Cezaevine getirmek için başlarında resmi kıyafetli 13 polis memuruylabirlikte trende 13 tane de gizli sivil polisin bulunduğu anlatılıyor. İskilipli Atıf Hocanın fotoğraflarında en dikkat çeken ayrıntılardan biri deyargılanma sürecinden idam edilişine kadar başındaki sarığını hiç çıkarmaması.
 
İskilipli Atıf Hoca, Şapka Kanunu çıkmadan önce yazdığı kitaptan dolayı 9 Aralık 1925’te tutuklanmıştı. Ardından gemi ambarında Giresun’daki İstiklâl Mahkemesi’ne gönderilip, beraat ettikten sonra tekrar İstanbul’a götürülmüştü. Fakat bu sefer de Ankara İstiklal Mahkemeleri’nde yargılamak için İstanbul’da gözaltına alınarak tutuklanıp Ankara’ya getirilmişti. Ankara İstiklâl Mahkemesi Hakimi Kılıç Ali, İskilipli Atıf Hoca ve Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi hakkında karardan kısa bir süre önce gazetecilere ‘masum’ olduğunu söylediği halde 4 Şubat 1926’da idam kararı vermişti.
 
 
 NOT: Atıf Hoca ve Babaeski Müftüsü Ali Rıza Efendi'nin İstanbul Haydarpaşa Garı'ndan trene bindirilip, Ankara Ulucanlar Cezaevi'ne götürülürken çekilen fotoğrafı...



 İSKİLİPLİ ATIF HOCA ( 1876-1926m. )
     Ali İhsan ER - Salih Okur

İskilipli Atıf HocaTAKDİM

Avrupa’da birkaç ay kalabilme fırsatını elde etmiş ve şöyle-böyle bir yabancı dili hecelemeye başlamış pek çok insan, yapacak başka bir şey kalmamış gibi kendi insanını tezyif etmekte (alaya almakta) ve milletini hakir görmektedir. Bu tür insanların ağzından şu ifadeleri çok duymuşsunuzdur: 

“Ah, ne kadar geri bir milletmişiz!.. Meğer hayat Batı'daymış... Bizim ülkenin insanları âdetâ canlı cenazeler... Bu yığınların, yaşadıkları çağı yakalamaları mümkün değil... Hele Müslümanlık, o bütün bütün çağdışı... Biz, bu kılık ve kıyafetle varılabilecek yerlerin en yakınına dahi varamayız!.. Dünya başını almış göklerde dolaşırken, bizler bu sıkma başlarla hâlâ yerde yürürken de tökezliyoruz. Milletin yükselip çağıyla hesaplaşması düşünülüyorsa, bu, Batılılaşmadan geçer...” vs...

İşte bu düşünceler, merhametsiz yılların ve karanlık günlerin yabancılaştırdığı derbeder nesillerin düşünceleri ve bir dönemde heder olup (boşa) gitmiş yığınların hezeyanlarıdır (boş konuşmaları). O talihsiz günlerde bu hezeyanlara cevap veren bir başyüce kamet vardır: İskilipli Atıf Hoca. O, “Frenk Mukallitliği (taklitçiliği) ve Şapka” ismiyle yazmış olduğu eseriyle geri kalışımızın gerçek sebepleri üzerinde durarak hakikati haykırmıştır. Ne var ki, hak ve hakikata tahammülü olamayan yarasa ruhlular, sesini soluğunu kesmek için onu sudan bahanelerle idam sehpasına kadar götürmüşlerdir. Şimdi sizleri bu büyük dava adamının ibret dolu hayatıyla başbaşa bırakıyoruz...
Ali İhsan ER

YETİŞTİĞİ ÇEVRE

Atıf efendi Akkoyonlu aşiretinden ve İmamoğulları denilen aileden Mehmed Ali ağanın oğlu olup, 1292 hicri senesinde Çorum’un İskilip kazasının Tophane köyünde dünyaya gelmiştir.

Annesi Mekke-i Mükerremeden göç etmiş Ben-i Hattap aşiretinden, Arap dedenin torunlarından Nazlı hanımdır. Altı aylıkken öksüz kalan Mehmed Atıf, dedesi Hasan Kethüda efendinin himayesinde yetişmiştir.

TAHSİL HAYATI
Büyük babası Hasan Kethüda efendinin himmetiyle evvela köy hocasından başladığı tahsiline 1891 yılından itibaren iki sene İskilip’te, müderris Hoca Abdullah efendi nezaretinde devam etmiştir. 1893 Nisanında ailesinin karşı çıkmasına rağmen İstanbul’a geldi ve medrese tahsiline burada devam etti. Meşhur Çarşambalı hocanın rahle-i tedrisine (Bir âlimden alınan ders) oturdu. Medresede daha çok “İskilipli Mehmed” olarak anılırdı.1902’de medrese eğitimini iyi derece ile bitti ve aynı yıl açılan Ruus imtihanına(bir nevi mesleki kariyer sınavı) girerek İstanbul müderrisliğini (Profesör) kazandı, ertesi sene Fatih Camiinde ders vermeye başladı.

Bu arada İstanbul Dar-ül Fünunu ( Üniversite) İlahiyat Fakültesine girdi ve 1905’te buradan mezun olarak Kabataş Lisesi Arapça muallimliğine (öğretmenliğine) atandı.

MEYVELİ AĞAÇ
Mehmed Atıf Efendi Cumhuriyet döneminde olduğu gibi, Meşrutiyet ( Bir hükümdarın başkanlığı altında millet meclisi ile idare edilen devlet sistemi) öncesi ve sonrasında da çeşitli garazkarların (Hased ve düşmanlık) yanlış tevil (yorum) ve nazarları (bakış açıları) yüzünden taşlanıp durdu. Ama o bunlara tevekkülle sabretti, fazilet yemişleri vermeyi sürdürdü.

Meşihat –ı İslamiye dairesinde ( İslâmî işlerin ilmî mes'eleleri ile uğraşan devlet dairesi) bulunan dersiamların (Asistan) mağduriyetini giderme konusunda yaptığı çalışmalar üzerine devrin Şeyhülİslam’ı tarafından Bodrum’a sürüldü. Üzerinde yoğunlaşan baskılar yüzünden Kırım’lı İbrahim Tali efendinin pasaportu ile gizlice Kırım’a geçti. Kırım’dan Varşova’ya kadar gitti.. Meşrutiyet’in ilanından bir hafta evvel İstanbul’a geri döndü.

1910’da medreselerin genel müfettişliğine getirildi. Bu sıralar Sebilürreşad, Beyan-ül Hak, Mahfel gibi dergilerde yazıları yayınlandı. Fazileti ve ilmi İstanbul’un her tarafına yayıldı, hatta yurtdışına kadar taştı. Kosova, Plevne, Üsküp gibi yerlerden heyetlerin memleketlerinde yerleşmesi için yaptıkları ricaları, Kırım evkaf nazırlığı (vakıflar bakanlığı) tekliflerini nazikçe geri çevirdi.

Rivayete göre Japon büyükelçisi Baron Uşida kendisini ziyaret ettiğinde Atıf Hocaya şöyle söylemiş: “Sizin gibi birkaç hoca daha olsaydı, İslamiyet bütün Doğuyu, bu arada Japonya’yı da fethederdi.”

Bilahare Çorum’dan mebus (milletvekili) adayı oldu. 31 Mart olayında bir hafta tutuklu kaldı. Suçsuz olduğu tebeyyün edince (ortaya çıkınca) serbest bırakıldı. İttihatçıların entrikaları ile, Mahmud Şevket paşanın öldürülmesi olayında dahli (katkısı) olduğu gerekçesi ile Sinop’a sürüldü. Çorum, Boğazlıyan ve Sungurlu'da yaklaşık 1,5 yıl sürgün hayatı yaşadı.

Sinop sürgününün canlı şahitlerinden emekli imam Cevdet Soydanses bey, Atıf hocayı şöyle anlatmakta: “Atıf hocayı ilk defa Sinop’ta gördüm. Küçük bir çocuktum henüz. İttihatçılar 600 kadar kişiyi Sinop’a sürmüştü. Aralarında babamla Atıf Hocanın da bulunduğu bu sürgünlerin mühim kısmı hoca idi, din adamıydı. Atıf Hoca çok efendi bir insandı. Sessiz, sedasız, ağzı çok iyi laf yapar, eli kalem tutardı. Bu sürgünden sonra İstanbul’a dönmüştü.”

Bahsi geçen iki hadisede de resmi makamlar, bir yanlışlığa kurban gittiğini, suçlu olmadığının anlaşıldığını ifade etmişlerdir.

1919 yılında Dar-ül Hilafet-i âliye (Yüce Hilafet merkezi)  medresesi İbtida-i Dahil umum müdürlüğü ve Medreset-ül Kudat’ta (Hakimler okulu) Hikmet-i Teşriiyye (kanun yapma hikmetleri) dersi müderrisliğine getirildi. Bu yıllardan itibaren Atıf Hocanın şöhreti iyice arttı. 21 Ocak 1926 tarihli Ankara İstiklal mahkemesi zabıtlarında Reis Kel Ali bu durumu şöyle ifade etmekte ve idam konusunda bize bir ipucu vermektedir: “Fatihin en tanınmış bir hocasıdır.”

CEMİYET HİZMETLERİNDE
Atıf efendi içine kapalı, toplumdan uzak, kitapları arasında ördüğü kozasında yaşayan bir insan değildi. Eserlerine baktığımızda da her birinin bir toplumsal yarayı tedaviye, bir hayır hizmetine matuf (yönelik) hazırlandığını görürüz. Mesela, geliri donanma cemiyetine bağışlanmak üzere kaleme aldığı “Nazar-ı Şeriatta Kuvve-i Berriye ve Bahriyenin Ehemmiyeti Ve Vücubu - Şeriata göre Deniz ve Kara kuvvetlerinin önemi ve gerekliliği” adlı eser o sıralar çok takdir toplamıştı.

19 Ocak 1919’da Mustafa Sabri, Bediüzzaman Molla Said efendi, Ermenekli Saffet efendi gibi arkadaşları ile beraber Müderrisler cemiyetini (profesörler derneği) kurdu ve ikinci başkanlığına getirildi. Bu cemiyet müderrislerin haklarını korumak ve aralarında dayanışmayı sağlamak üzere kurulmuştu. Daha sonra cemiyet aldığı bir karar gereği ismini Teali-i İslam’a (İslamı yüceltme) çevirdi ve halka açıldı. Mustafa Sabri beyin Şeyhülİslam olması üzerine cemiyetin başkanlığına getirildi.

Tahir-ül Mevlevi bey Atıf Hocayla ilk tanışmasını şöyle anlatıyor:“Fatih dersiamlarından İskilip’li Mehmed Atıf efendi 1336(1920) tarihlerinde İbtida-i Dahil medresesi umum müdürlüğüne getirilmişti ki, ben de orada müderris bulunuyordum. İttihat hükümeti tarafından nefy (sürgün) edilmiş ve birkaç sene sürgünde kalmış olan Atıf Efendiyi o vakte gelinceye kadar tanımıyordum. Kendisi ile vazife sebebiyle görüştüğümde “Cemiyet-i Müderrisin” adı ile teşkil eylemiş (kurmuş) olduğu cemiyete benim de dahil olmamı (katılmamı) teklif etti.”

İŞGAL GÜNLERİ
Memleketin kara günleriydi...Payitahta (başkente) düşman çizmesi girmiş, vatan toprakları yüzyıllar sonra yeni bir haçlı işgaline maruz kalmıştı. Şairin dediği gibi “felek bi rahm (acımasız) , devran bir sükun. Dert çok, derman yok, düşman kavi (kuvvetli) , talih zebundu (acizdi) ”

İzmir’in işgali üzerine Teali-i İslam cemiyeti bir protesto beyannamesi neşretti.

1922 yılı Ramazan ayında Saray’daki Huzur derslerine muhatap olarak katıldı. Huzur dersleri Ramazan aylarında, Saray’da padişah huzurunda yapılan ve seçkin bazı alimlerle saray erkanının katıldığı ilmi sohbetlerdi. Huzurda doğrudan ders veren alimlere “mukarrrer” ders veren hocalara soru tevcih eden (yönelten) , ve kendisine soru sorulursa cevap veren hoca efendilere ise “muhatap” denirdi. Bu gelenek 1922 yılında son bulmuştu.

Bu sıralar Atıf hocanın Alemdar ve Mahfil’de yazıları yayınlandı. Bu arada şunu da belirtelim; Alemdar Gazetesinde 11 Nisan 1920’de Mustafa Kemal Paşa hakkındaki idam kararı yayınlanmıştı. Atıf Hocanın idamında burada yazı yazmasının etkisi var mıdır, bilemiyoruz.

Fakat tam bu sıralar cereyan eden bir başka hadise hocanın idam edilmesinde mühim bir amil (sebep) olmuştur. İstanbul hükümeti Anadolu’daki Kuvva-i Milliye (milli kuvvetler) hareketine karşı halkın teveccühünü (yönelişini) kırmak için bir fetva yayınlamış, ama Anadolu ulemasının (alimlerinin) karşı fetvası bunu boşa çıkarmıştı. Bunun üzerine Şeyhülislam Mustafa Sabri efendinin marifetiyle Teali-i İslam cemiyeti namına yazılmış ve bastırılmış bir beyanname zorla Teali-i İslam cemiyeti idare heyetine imzalatılmaya çalışılmıştı. Ama Atıf Hoca ve Tahir-ül Mevlevi’nin şiddetle karşı koymaları üzerine de mühürsüz olarak Yunan uçaklarınca Anadolu’ya atıldı. Buna karşın, o zamanın Vakit gazetesinde Atıf Hoca tekzibname (yalanlama) yayınladıysa da, Ankara İstiklal mahkemesi zabıtlarında okuduğumuza göre, bu beyanname Hocaefendi’ye karşı güdülen kinin mühim bir amili (sebebi) olarak zihinlerde kaldı. (Geniş bilgi için Tahir-ül Mevlevi’nin hatıralarının 73 ila 81. sayfalarına bakılabilir.)

CUMHURİYET DÖNEMİ YAZILARI
Atıf Efendi, Cumhuriyetin ilk yıllarındaki yazılarında, Frenkleşme (batılılaşma) illetine (hastalığına) tutulmuş Cenab Şahabeddin, Ömer Rıza Doğrul, Süleyman Nazif gibi zatlarla çeşitli mevzularda kalem münakaşalarına girişti. Yazılarını ve eserlerini incelediğimizde onun Şark (doğu) ve Garb’da (batıda) yazılan eserlere vukufu (haberdar) rahatlıkla anlaşılmaktadır. Yalnız şunu da hatırlatalım ki, merhum hocamız bazen muhataplarına çok sert bir üslup kullanmıştır. Mesela meşhur İslam seyyahı ve alimi Abdürreşit İbrahim hakkındaki “Bir Müçtehid Taslağının Dalalet Ve İdlali (sapkınlığı ve azgınlığı)” adlı yazısında olduğu gibi… 

O, Ehl-i sünnet vel cemaat düşüncesinin yılmaz bir müdafaacısı ve kalesi idi. Tabii bu özelliği, onun İbn-i Teymiyye’den alıntılar yapmasına engel teşkil etmiyordu. Ona göre güzel bir fikir kimden gelirse gelsin alınır ve sahip çıkılırdı.

Özelikle modernist düşüncelerin Osmanlı ülkesinin saçaklarını sardığı bir zamanda engin bilgisiyle bunlara karşı dimdik durdu. Şimdilerde memlekette cirit atan bir grup modernist, oryantalist (doğu bilimci) mütercimi, ilmilik yaparak meşhur olmak isteyen zavallılar o zaman da vardı. Ama karşılarında Atıf Hoca ve emsali çetin ceviz ulemayı bulmuşlardı. Beyan-ül Hak dergisinde bir yazısında Atıf Hoca bunlar hakkında şunları yazıyordu: 

“Vakıa şimdiye kadar İslam dini aleyhinde hasımlar (düşmanlar) tarafından hücumlar olmuş ve bu konuda pek çok küfür ve hezeyanlar neşredilmiş ise de, ulema-i kiram hazeratı (saygın alimler) ilmi satvetleri (ezici ilmi güçleri) ile hepsini red ve iptal etmişlerdir. Son zamanda ise bir taraftan maddeciler, tabiatçılar, farmasonlar gibi İslam dininin en şiddetli düşmanları tarafından ilahi nurun mahvına çalışılıyor. Diğer taraftan İslamiyet kisvesi altında türlü türlü küfür, hezeyan ve fesatlıklarla İslam dininin yıkılmasına çalışılıyor.

Zamanımızdan ikinci zümreden olmak üzere bir takım müçtehid, istinbat (Bir mes'eleyi derin tetkik neticesinde kaynaklarından güçlükle anlamak.) melekesine malik imişler gibi içtihada yeltenmek ve hatta bütün Ehl-i sünnetçe Allah katında umum (bütün) Ümmet-i Muhammed’den efdaliyetleri (daha faziletli olmaları) müsellem (herkesçe kabul edilmiş) olan şeyhayn hazeratına(Hz. Ebubekir ve Ömer) dil uzatmak, dört imam gibi müçtehidin-i kiram (şerefli) ve fukaha-i izamı (
Büyük hukuk alimleri) hatalı bulmak ve tahkir etmek (aşağılamak) , esası bütün müçtehidlerce kabul olunan dini meseleleri inkar etmek cüretinde bulunan dalalet ve idlal erbabının Müslümanları zehirlemekte olduğu maalesef görülmektedir. Nitekim bunlardan evvel birisinin de hakkında nass varit olan (hakkında ayet ve hadis ile hüküm verilmiş) kurban meselesinde içtihad hülyasında bulunduğu malumdur.”(Not: Hatırlanacağı gibi günümüz Türkiye’sinde de sözüm ona bir profesör böyle bir iddiayı önümüze sunmuştu; Tavuktan kurban olabilir diye…) 

1923 yılında yayınladığı “Tesettür-ü Şer’i” (dini örtünme) ve 1924’de neşrettiği “Din-i İslam’da Men-i Müskirat” (islamda içki yasağı) adlı eserleri ile “Atıf Efendi Kütüphanesi Neşriyatından” adıyla yeni bir serinin telifine başladı. Bu seriyi 10 sene içerisinde 50 kitaba ulaştırma azmindeydi. Üçüncü eser “Frenk Mukallitliği -batı taklitçiliği- ve Şapka”dır. Dikkat edilirse, üç eser de devrin idaresini rahatsız edecek cinstendir ve devam etmesine meydan verilmemiştir.

ESERLERİNDEN SEÇMELER
*** “Ehl-i Sünnet vel cemaat mezhebi haktır. Bundan başka mezhepler hep batıldır. Doğru değildir. Ehl-i Sünnet vel cemaat itikadı, Cenab-ı Hakkın Kur’an-ı Kerim ve Peygamberin(sav) hadis-i şerifleriyle beyan buyurdukları müstakim, doğru yol olup bu itikatta olanların itikatlarında bozukluk yoktur.”

*** Osmanlı devletinin kuruluş sıralarında fevkalade durumlarda sancak beyleri ve Ocak ağaları gibi milletin ileri gelenlerin görüşleri sorulur ve ona göre hareket olunurdu. Sonraları, meşveret adı ile, meclislerde işlerin müzakeresi yapılmaya başlandı. Fakat çoğunlukla hükümetin satvetine mağlup olup, şeriatın tarifi şekliyle söz hürriyeti ve azarlayanın azarlamasından sakınmamak esaslarına dayanmadığından, hakkıyla fayda sağlanamadığı gibi, sultanların istibdatlarını ve onların keyfi muamelelerini de kaldıramamıştır.”

*** “Zulüm üç kısımdır: 
1-Allah Tealaya karşı icra olunur: Küfür(İnkar), Şirk, Nifak, İsyan gibi…
2-Halka karşı icra edilir: Halkın canlarına, ırzlarına, mallarına ve sair haklarına tecavüz gibi…
3-Kendi şahsına karşı yapılır: “bir şahsın, nefsi arzularına kapılarak dünya ve ahirette nefsi için zararlı hal ve hareketlerde bulunması gibi…

*** Tesettür-ü Şer’i gibi dini hükümler, esasen süfli medeniyeti ve terakkiyat-ı sefihaneyi yıkmak ve men etmek üzere vaz olunduğundan onunla içtimaı gayr-i kabil ise de, medeniyet-i fazıla ve hakiki terakkilere hiçbir suretle mani teşkil etmez. Çünkü medeniyet-i fazıla ulum, maarif, sanayi, ticaret ile hasıl olmuş olur. Halbuki tesettür-ü şer’i buna mani değildir.” 

***Atıf efendi Osmanlı medreselerinin gerileme sebeblerini bir yazısında şöyle sıralıyor:

1- Osmanlılar zamanında, ilim tahsili hususunda Seyyid(Cürcani) ve Sadeddin(Taftezani) mesleği, yani allamelik davasında bulunmak için her ilmi, her fenni öğrenmek ve bilmek usulü takip olunup, daha faydalı, daha semereli olan mütekaddimin ve eslaf mesleği yani ilmi şubelerinde birinde ihtisas kesbetmek usulünün terk olunması…

2- İlmin kaynakları mesabesinde bulunan eslafın eserlerini terk ve ihmal ederek müteahhirin ulemanın kısa ve muğlak kitaplarının medreseler programında kabulü ile maksatlarını anlamak için şer, haşiye, haşiyet’ül haşiye tedrisd olunarak talim ve terbiyede suubet(güçlük) gösterilmesi

3-Ulum-u aliye(alet ilimleri denilen dilbilgisi dersleri) ve ibarelerin lafızlarının tahlilleri ile lüzumundan fazla vakit harcanıp, dini ilimler ve faydalı hakikatlere pek az iştigal olunması ve ilimlerin göğüslerde değil, satırlarda muhafazasına çalışılması

4-İlmiye mensupları maişetçe darlığa düçar olup, ilmi şerefleri ile gayr-i mütenasip ve mezelleti mucip bir çeşit maişete sevk olunmaları ve bu vesile ile de talebelerin zekilerinin memuriyet ve makam arkasından koşarak ilmi araştırmalarla meşgul olmaktan mahrum olmaları

5- İbn-i Kemal, Ebu Suud merhumlar ile bazı emsallerinden sonra riyaset ve idare-i ilmiyeyi ihraz ile ilmiyenin mukaderratını tedvir edenlerin ehliyetsiz ve ilmiye mesleğine ruh verecek kabiliyetten mahrum olmalarıdır.”

***Ashab-ı Kiram hazretleri de rızkını talep konusunda son derece gayret gösterip de kendi el emeklerini yemeye ehemmiyet verirlerdi. Bu cümleden olarak Aşere-i Mübeşşereden Zübeyir bin Avvam hazretleri vefatında bin at, bin cariye geriye bırakmakla beraber, terk ettiği malların kıymeti büyük bir yekun teşkil etmekteydi. Hz. Talha’nın Irak’ta mevcut olan emlak akarından beher gün bin altın, başka yerdeki mülklerden de pek çok irat hasıl olmaktaydı. Abdurrahman bin Afv hazretleri de bin at, bin deve, on bin koyuna sahip olduğu halde vefatlarında terekesinin dörtte biri 84.000 altına ulaşmıştı. Hz. Osman da servet sahibi idi. Hatta vefatlarında bir milyon dirhem ve bir milyonu mütecaviz dinar terk ettiği rivayet edilmektedir. Artık bu kadar izahtan anlaşılıyor ki, zahid asla malı olmayan kimse değil, belki bütün dünya malı kendisinin olsa bile, mal ile kalbi meşgul olmayan kimsedir. İşte bunun için İmam-ı Ali(kv) hazretleri buyurmuşlardır ki; “Bir kimse yeryüzünde bulunan bütün şeyleri alıp onlarla Allah’ın rızasını murad ederse, Cenab-ı Haktan yüz çevirmiş sayılmaz.”


FRENK MUKALLİDLİĞİ VE ŞAPKA
Atıf hoca 1924 yılında Frenk mukallitliği ve Şapka kitabını neşretti. Yani Şapkaya dair kanunun kabulünden bir buçuk sene evvel. Tabii, diğer kitapları gibi neşretmeden önce onu da Maarif vekaletine (milli eğitim teşkilatı) gönderdi, izin hatta takdir aldı.

Bu risale körü körüne Avrupa taklitçiliğini eleştiren bir eserdi. Atıf efendi 32 sayfalık bu eserinde; Avrupa’nın ilim ve fennini almanın caiz, hatta lüzumlu bulunup, ama bizde yapılanın ise daha çok şuursuz bir batı taklitçiliği olduğunu, kılık kıyafette onlara benzemenin aslında ruhtaki bir bozuluşa alamet veya onun bedene aksetmesine sebebiyet vereceğini, bunun ise müstakil (bağımsız) bir şahsiyet inşa eden İslam düşüncesine zıt düştüğünü, Resul-i Ekrem’in Ebu Davud gibi sünen kitaplarında geçen “Bir kavme benzemeye çalışan onlardandır.” hadis-i nebevisi ışığında izah etmeye çalışıyor ve şu hükmü veriyordu:

“Bir Müslüman şiar (simge) ve alamet-i küfür addolunan (sayılan) bir şeyi zaruretsiz giymek ve takınmak suretiyle gayr-i Müslimleri (müslüman olmayanları) taklit etmesi ve kendini onlara benzetmesi şer’an (dinen) memnûdur (yasaktır.)”

Hoca bu görüşünde yalnız da değildi. İşte Bediüzzaman’dan bir misal: “Sonra o zâlim, dünyaca büyük makamlarda bulunan bedbahtlar dediler: "Sen, yirmi senedir bir tek defa takkemizi(şapka) başına koymadın. Eski ve yeni mahkemelerin huzurunda başını açmadın, eski kıyafetinle bulundun. Halbuki on yedi milyon bu kıyafete girdi."

Ben de dedim: “On yedi milyon değil, belki yedi milyon da değil, belki rızasıyla ve kalben kabulüyle ancak yedi bin Avrupa-perest (avrupa hayranı) sarhoşların kıyafetlerine ruhsat-ı şer'iye (dini izin) ve cebr-i kanunî (kanun baskısıyla) cihetiyle girmektense, azîmet-i şer'iye ve takvâ (dine sıkı bağlanma ve duruş) cihetiyle, (yönüyle)  yedi milyar zatların kıyafetlerine girmeyi tercih ederim.”

Atıf efendi kitabını neşrettikten sonra bu eser hakkında bir tenkit (eleştiri) kaleme alan Süleyman Nazif’e verdiği cevapta şöyle diyordu: “Risalede şapkaya dair olan bahisleri Fetava-i Hindiyye, Kadıhan, Bezzaziye, Muhit-i Burhani gibi muteber fıkıh (hukuk) kitaplarından ahz ile (almakla) tercüme ettim. Meselenin ruhuna kendiliğinden bir şey ilave etmedim.”

Bu arada şunu da belirtelim ki, Atıf efendi meselesinde iki jurnalciden (ispiyoncu) bahsetmek doğru olacaktır;

1-Zeynelabidin; İsmi ile müsemma olmayan bu şahıs, medrese öğrencisiyken Atıf efendiye haksız yere kin bağlamış bir ruh hastasıdır. Şapka inkılabı (devrimi) olunca çeşitli yerlere “filan şapka aleyhtarıdır” diye ihbarlarda bulunan bu zavallı, Atıf efendinin asılmasında ve onca mazlumun zindanlarda sürünmesinde başlıca amillerden birisidir. Mesela, iğrenç bir hareketinden dolayı kendisini pataklayan ve medreseden kovan Nuruosmaniye camii imamı Hafız Osman efendi için; “Frenk Mukallitliği ve Şapka eserini Atıf efendi ile birlikte kaleme aldı” gibi iftiralarda bulunmuştur.

2-Süleyman Nazif: Bu edibimiz (edebiyatçı) de daha önce oruç ile alakalı bir meselede kaleminin Atıf efendi karşısında susması üzerine intikam için fırsat kollamış, Şapka risalesi yazılınca “Bir Hocaefendiye cevap” adıyla vukufsuzca (meseleye hakim olmadan) bir yazı yazmıştı. Atıf efendi’nin mukabil (karşı) yazısı ve cevabı üzerine daha sert karşılık vermiş ama bunu hocanın eli kolu bağlanıp, hapse gönderildiği sırada yayınlamıştır. Daha sonra da kendi iki makalesini maalesef-Atıf Hocanın verdiği cevabı araya koymadan- "İmana Tasallut" adıyla neşretmiştir. 

Süleyman Nazif adı geçen yazısında tehevvürle ( Korkusuzlukla düşünmeden hareket etmek) ve hakaretvari davranmış ve selef ulemasına(islamın ilk dönem alimleri) ağır ithamlarda bulunmuştu. İşte bazı misaller: “Fetva kitapları İslam’a ayak bağı olacak satırlarla dopdoludur.” “Ben bile bugün usulden hüküm çıkarmaya ilmim yeterli olsa bin iki yüz senelik mezhebimin imamı olan Ebu Hanife’yi aradan hürmetle çıkartarak Peygamberim ve Allahımla yalnız kalacağım.” “Hicretin bin senesinden beri fıkıh ve fukaha (hukuk alimleri) bizde cehaleti çoğaltıp, istismar eden zararlı bir kuruluş ve bir sürü zararlı şahıslardır.” 

Nazif bu yazısında Atıf efendi için de “dar düşünceli, cahil, Allah’ın haram etme yetkisini gasp eden” gibi seviyesiz ithamlarda bulunmuştu.

Atıf efendi bu hücuma mükemmel bir cevap verdi. İşte bir paragrafı:“Fıkıh ilminde ihtisas sahiplerinden bulunan ve sözleri her vech (yönü) ile itimada şayan olan (güvenilen) muhterem zatların sözlerine mi Müslümanların itimad ve iman etmesi vacip olur, yoksa kendi itiraf ettiği vech ile, 20’den 45 yaşına kadar 25 sene şüphe vadisinde dolaşıp ve diğer bir makalesinde itiraf ettiği üzere bu esnada bir çok kimseleri dalalete sürüklemiş (sapıklığa yöneltmiş) olan, on bir senelik bir Müslüman olduğu halde, benim bildiğim bir sene içinde iki defa, dini zaruretlere taarruz eden, (biri orucun mükellefiyetinin vücubunu inkar, diğeri Hz. İsa’yı(as) tahkir ve tezyif etmiş olması) artık 25 sene dinsizlik, dalal ve idlal vadisinde yaşayan, on bir senelik İslamiyet zamanında da dini zaruretlere saldırmaktan geri durmayan Süleyman Nazif beyin Şapka hakkında vermiş olduğu hükümlere, fetvaları mı itimat etmeleri lazım geleceğine dair verilecek hükmü yine efkar-ı ammeye havale ederim.” 

Bu konuda da sözü Tahir-ül Mevlevi’ye bırakalım: “Bir adam; dine, imana, peygambere hatta Allah’a karşı dil uzatabilir. Bu, onun vicdanına ait bir şeydir. Fakat dindar görünmemek şartıyla. Hem dindar, hem dine tecavüzkar görünmek ya daimi nifaktır (iki yüzlülük) , yahut gizlenemez bir deliliktir. Bana karşı Mevlana’yı takdis ettiğini söyleyen bir adamın, asrın en beliği gazel söyleyeni Muhyiddin Raif bey muvacehesinde (huzurunda) onun, (haşa) Hüsameddin ismindeki oğlana abayı yakmış bir kallaş olduğunu ağıza alması, zekasının taşkın ve derece-i lüzumu pek aşkın bulunduğuna delalet eder. Bu gibilere acınır ve Allah şifa versin denilir.

Lakin bir adamın en tehlikeli anında, sırf ilmi bir mübahesedeki (tartışmadaki) mağlubiyetin hıncını çıkarmak için onun aleyhinde ve müdafaa edemeyeceği bir surette jurnal vermeye (şikayete) kalkışmak ne dinde hoş görülür ne dinsizlikte.”

Süleyman Nazif, İskilipli Mehmed Atıf hocanın şehadetinden tam bir yıl sonra 4 Şubat 1927’de zatürreeden öldü... 


ŞAPKA İNKİLAPI VE TEPKİLER
1 Kasım 1925’te kabul edilen Şapka kanunu Anadolu’da yer yer protestolara sebeb olunca, hükümet demir yumruğunu kullanmaya karar verdi. Konya, Maraş, Giresun, Rize, Erzurum, Kayseri gibi şehirlerde halkın şapkaya direnmesi buralarda gezici İstiklal mahkemelerinin dolaşmasına sebep oldu. Bu mahkemeler sadece Erzurum’da 30 kadar idam hükmü verdi.

Bu arada Şapka olaylarında etkili olduğu gerekçesi ile Frenk Mukallitliği ve Şapka kitabı toplatıldı ve müellifi (yazarı) hakkında inceleme başlatıldı. Halbuki, müellif bu eseri Şapka kanunundan evvel neşretmişti (yayınlamıştı). Kanunların ise geçmişe yönelik işlememesi bütün hukuk sistemlerinde en temel bir esastı ve bu bir güzel çiğnenecekti Atıf Hocanın mazlumiyet, mağduriyet, mahkumiyet dakikaları artık gün sayıyordu...

TEVKİFİ
Ve nihayet beklenen oldu. 7 Aralık 1925’te tutuklandı. Ankara İstiklal mahkemesi tarafından Giresun’a gönderildi. Buradaki mahkemede suçsuz olduğu anlaşılıp beraatine karar verilmesine rağmen, İstanbul’a getirildiğinde salınmadı. Çünkü asıl mesele Atıf hocanın suçlu olup olmaması meselesi değildi. Suç olmasa bile icad edilecekti. Hani kurdun kuzuya “Suyu bulandırıyorsun” demesi hikayesi vardır ya... Necip Fazıl’ın da dediği gibi artık onu mahkum edebilmek için “Halis dindar olmak kabahati yüzünden asılacaksın” demekten başka çare yoktu. 

İstanbul’a getirildiği zaman bitkin ve zayıflamış bir haldeydi. Tahir-ül Mevlevi anlatıyor: “Akşama doğru Atıf ve Nuruosmaniye imamı Hafız Osman efendilerin getirildiklerini ve müdüriyet dairesine götürüldüklerini yine pencereden gördük. Her ikisinde de yol hali olmak üzere yorgunluk ve zayıflık vardı.”

Maznunlar (sanıklar) tekrar yargılanmak üzere trenle Ankara’ya götürüldüler. Ankara’da hapishaneye sevk edilirken yanında bulunan Tahir-ül Mevlevi ile aralarında şöyle bir konuşma geçmiş: “Atıf efendi ile aynı otomobile tesadüf etmiştik. “Geçmiş olsun” dedim. “Evet, kefeni yırttık. Bereket versin ki, Muharrem(Giresun’da Şapka olaylarının elebaşı olduğu iddiası ile asılan şahıs) ile tanışmıyordum” cevabını verdi.

İSTİKLAL MAHKEMELERİ
İstiklal mahkemeleri yargılamaları bana Karakuşi mahkeme fıkrasını hatırlatır: “Bir hırsız Kadı Karakuş’a gelir ve hırsızlık için girdiği evin sahibini şikâyet eder: “Kadı Efendi, evin penceresi çürükmüş; kaçarken düştüm ve kolum kırıldı” der. Ev sahibi, “pencereyi ben yapmadım, marangoz yaptı” diyerek, işin içinden sıyrılır. Marangoz, “pencereyi takarken, gözüme falanca kadının elbisesi ilişmişti” der. Kadın, elbiseyi boyayanı suçlar. Boyacı herhangi bir mazeret bulamayınca, Karakuş boyacının idamına karar verir. Ne var ki, boyacının boyu idam sehpasından uzun olduğu için yerine daha kısa boylu bir boyacı bulunur ve hüküm infaz edilir.”

Sadece şu husus bile İstiklal mahkemelerinin yargılamasının ne kadar gülünç olduğuna yeter; Ankara İstiklal mahkemesi azalarından sadece Rize mebusu Ali bey ile, savcı Necip Ali bey hukuk öğrenimi görmüştü. Reis Kel Ali(Çetinkaya) ve diğer azalar Kılıç Ali ile Reşid Galip beyler asker kökenli idiler.

Zaten bunun çok da önemi yoktu. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu’nun “Milli Mücadele Anıları” adlı eserindeki İstiklal mahkemeleri hakkındaki şu ifadesi çok şeyi açıklıyor: "Mübalağasız denilebilir ki, bunlardan her biri kendi başına bir Büyük Millet Meclisi, kendi başına birer diktatördü.”

Uğur Mumcu bu durumu sanki meşru gösterme gayreti içindedir: “Devrim bir şiddet olayıdır! Devrim, şiddet ile gelir…her devrim idam sehpalarıyla, giyotinlerle ile başlar; sonra evrim sürecine dönüşüp barışçı yöntemlerle gelişir. Hangi devrim kansız yapılmıştır? Hangi devrim toplumsal gerilimler yaşatmamıştır? Ve hangi devrim Cavit beyin haksız yere asılması gibi adaletsizliklere ve haksızlıklara yol açmamıştır?”

İstiklal mahkemeleri zabıtlarını incelediğimizde mahkemelerin hiç de Prof. Ergün Aybars’ın İstiklal Mahkemeleri adlı kitabında anlattığı gibi pembe bir çizgide olmadığı görünecektir. Misal olarak, mahkeme heyetinin maznunlara hitap tarzına birkaç numune verelim:

“...İnkar filan edeyim deme! Temyizsiz (Yargıtaysız) , istinafsız (üst mahkemesiz) bir mahkeme karşısında bulunuyorsun. Ufak bir yalan söylersen okkanın altına gidersin.”

“Hocam ruhun karanlık.”

“Anlaşılıyor ki, İstiklal mahkemesi kanunlarına biraz daha şiddet lazım. Senin gibi muzır (zararlı) adamlara bir iki sual sorduktan sonra hemen hükmü vermeli.”

Mehmed Akif’in damadı aslen Mısır’lı Ömer Rıza Doğrul’a: “Ne olursan ol! Türk vatanında, Türk vatandaşları arasında yaşamaya hakkın yok. Sana daha açık söyleyeyim mi? Kendimizden başkasının bu toprakta oturmasını istemiyoruz.”

“Bu Gürcülüğü, Araplığı, Çerkezliği ruhunuzdan ne vakit çıkaracaksınız bilmiyorum ki? Türkiye’de doğar, Türkiye’de büyür, burada yer, içersiniz. Niye yok Gürcüyüm, Çerkezim bilmem neyim dersiniz?”

İşte mahkemeyi yürüten heyetin fikir seviyesi... Bize şairin dediği gibi şöyle dua etmekten başka bir şey kalmıyor: “Kalmasın Allahım dünyada bir hakikat nihan (gizli - sır).”

MAHKEME SAFAHATI (safhaları)

Atıf efendi mahkemenin beraat vereceğinden ümitlidir. Zira bir suç bulunamamaktadır. Mahkemeye getirildikleri bir gün kendisiyle görüşebilen dostu Tahir ül Mevlevi bu durumu şöyle anlatmaktadır. “Burada Atıf efendi ile bir parça konuşabildim. Teali-i İslam Cemiyetinin Anadolu’ya hiçbir beyanname göndermemiş olduğuna dair Vakit gazete ile yapılan ilanın para kesesinde gizlediği maktuasını (makbuzunu) mahkemeye gösterdiğini, beyanname cürmünden (suçundan) cemiyetin beri (uzak) olduğuna dair olduğuna dair heyete kanaat geldiğini, şapka risalesini kanunun neşrinden bir buçuk sene evvel tab’ettirmiş (yayınlattırmış9 olduğunu, ikinci defa basılmak şöyle dursun, ilk tabının tamamıyla satılmadığını ispat eylediğini haber verdi.

-Sonunu nasıl görüyorsun? diye sordum.

-“Cürüm bulunmadı ki ceza verilsin. Tabii beraat umuyorum” dedi. Birkaç gün münferit (hücre) koğuşuna konulmuşken oradan çıkarılıp 8. koğuşa getirilmiş olmasını da beraatine delil saydığını söyledi.

-Benim için ne düşünüyorsun? dedim.

-Ben Şapka risalesini yazmışken beraat ümidini beslersem, sen onu hakk-ı sarihin (kurtarıcı) bilmelisin” cevabını verdi.

-İnşallah öyle olur mukabelesinde bulundum.

Hoca hakikaten kurtulacağımıza ümid veriyor, bizim mahkemeye verilişimizin vehimden ileri geldiğine, biraz da o vehmi İstanbul polis idaresinin körüklediğine kani bulunuyordu.”

Hocaefendi’nin bu ümidi maalesef doğru değildi. Mahkeme bir suç bulabilmek için adeta yırtınıyordu. İşte mahkemeden bir sahne:

Atıf Hoca: “Belgeyi arz ediyorum.Vakit gazetesinin 1034. nüshasında tekzibnamem (tekzip - yalanlama) duruyor. Şimdi bu durup dururken, bendenize vesika (evrak) sormak bilmem nasıl olur?

-Sen bu tekzipnameyi (ancak bir gizli maksat için yaparsın.

-Ne maksadı beyefendi?

-Çünkü gördünüz ki, bunlar Yunan tayyareleriyle (uçak) atıldı ve aksi tesir yaptı. Anadolu halkı Milli mücadeleye daha fazla destek vermiştir. Siz de bu kötü durumdan kurtulmak için bunu yaptınız.

-Eğer öyle olsa idi, onlarla beraber olurdum, cemiyete devam ederdim. Halbuki devam etmedim. Bu da bir delildir. Eğer bu düşünceniz akla gelebilirdi.

-Sus! Bizi çileden çıkarma! Hürriyet ve İtilaftan ve Mustafa Sabri’den destek alarak bu cemiyeti kurduğun buradan belli oluyor. Sen hala onlardan ayrıyım diyorsun. Biz budala olmalıyız ki, bu sözlere inanalım. Bol bol atıyorsun. Çıkarın.”

Mahkeme Hocaefendi karşısında aciz kalmış bu da onları iyice asabileştirmiştir. İşte bir başka numune:

Atıf Hoca: Beyefendi bendeniz zat-ı âlinize (size) resmi belge sundum ve Ferid Paşa hükümetini karşı kalemimle mücadele ettiğimi açıkça ispat ettim.

-Ne ile ispat ettin? Sıkılmıyor musun, bunu nasıl söylüyorsun? Biz senin söylediğin sözlere inandık mı? İnanmak mecburiyetinde miyiz?

Atıf Hoca: -Vakit gazetesinin 1134. nüshasında ki tekzibi kim yazdı?

-Ben de sana cevap verdim, bunu din perdesi altında kötülüklerinize daha fazla devam etmek için yaptınız.

-Beyefendi ben deli olmalıyım ki, kendi yaptığım işleri kendim yalanlayayım.

-Cemiyet namına rol yapıyorsunuz. Sana sorarım. Tüzüğünüzde vatan müdafaasına, mücadeleye dair ufak bir madde, bir fıkra göster.

-Beyefendi bu bir hayır cemiyetidir.

-Sus, sus bir parça utan. Saçın, sakalın ağarmış utanmak nedir zerre kadar bilmiyorsun”

Mahkemeye dair bazı hatıralar da şöyle; O sıralar adi bir suçtan Ankara İstiklal mahkemesine verilen bir zat bir mahkeme arasında şahit olduğu manzarayı şöyle anlatıyor: “Atıf hocayı getirdiler. Kılıç Ali, Kel Ali ve Necip Ali ayağa kalktılar. Ellerinde şapkaları da var. Atıf Hocaya: “Hocam, bunu giymekte bir beis yoktur deyiver” dediler. Fakat Atıf hoca: “Hayır” dedi.

Bolu’lu Nizamettin Saraç bey anlatıyor: “Zannedersem 1926 veya 27 seneleriydi. O sıralarda vazifem icabı Ankara’da bulunuyordum. Genç olmama rağmen İstiklal mahkemelerini takip için verilen vesikalardan birini elde etmiştim. ununla imkan buldukça celseleri (duruşmaları) takip ediyordum. Bir tesadüf eseri olarak Atıf Hocanın muhakemesinde de bulundum. Muhakemeyi reis sıfatıyla Kel Ali adıyla maruf Ali Çetinkaya yürütüyordu. Büyük bir hışımla hocaya dönerek: “Sen şapka aleyhinde bulunmuşsun!” dedi. 

Hoca sakin ve vakur (ağırbaşlı) bir tavırla: “Evet efendim. Şapka kanunu çıkmadan iki sene önce, şapkanın bir Müslüman kisvesi (giysisi) olmadığına dair bir risale yazmıştım.”dedi. Kel Ali: “Şimdi ne yapıyorsun?” diye sordu. Hoca: “Kanunlara itaat ediyorum” cevabını verdi. Bunun üzerine Kel Ali hiddetle bağırarak: “Sen bilmiyor musun ki şapka da bezdir, fes de bezdir” deyince hoca sükunetle: “Evet biliyorum, ancak hey’et-i hakimin (hakim heyetinin) arkasındaki bayrak da bezdir, lütfen o bezi kaldırınız da yerine bir İngiliz bayrağı asınız.” karşılığını verdi. Kel Ali hiddetlenmişti. “Ne diyorsun ?”diye bağırdı. Hoca:“Şapka bir alamettir, adet ile alamet arasındaki farkı düşünerek o risaleyi yazmıştım.” dedi. Bunun üzerine celse tatil olundu ve savunmasını yapmak için mahkeme bir gün sonrasına ertelendi.”

Ve nihayet 2 Şubat 1926 günü, mahkemede müdde-i umumi (savcı) Necip Ali bey iddianamesini ve ceza taleplerini okudu. Tek idam isteği Babaeski müftüsü Ali Rıza efendi hakkındaydı. Atıf efendi 10 senelik sürgün(kürek) cezası istenen mazlumlar arasındaydı. Normalde mahkemelerdeki bir anane olarak, hakimler savcının isteğinden fazla ceza vermezler, ya aynını yada daha azını verirlerdi. Burada da durum öyle olacağını gösteriyordu. Ama bu hüküm ertesi gün ne hikmetse, Atıf efendi hakkında değiştirilecekti.

Mahkeme son müdafaaları dinlemek ve hükmünü vermek üzere ertesi güne tehir olundu (ertelendi) .

ATIF HOCA’NIN RÜYASI

Bu meseleyi yazmak bana en zor gelen kısmı oldu bu çalışmanın. Zira, senelerdir insanların kabul ettikleri bir meselenin aksini savunmak kolay bir şey değil...İnsanlar ve özelde bizim halkımız sevdikleri kimseleri oldukları gibi sevemiyorlar nedense. Hele o zat bir kanaat önderi, bir irşad eri, bir yol göstericiyse...Hayali bir takım makamlar, usturevi hadiseler, rüyalar ile o şahsı sevmek daha cazip geliyor bize...

Türkiye’de bir çok konuda olduğu gibi, İskilipli Atıf hocayı da ilk defa maşeri vicdanda (kamuoyu) seslendiren o enfes üslubuyla merhum Necip Fazıl oldu. Çoğumuz Atıf hocayı onun “Son Devrin Din Mazlumları” adlı eserinden tanıdı. Kendisine bir kere daha Rahmet diliyoruz. Tabii, Üstad zaman ve şartlar gereği bir çok mesele de olduğu gibi bu konuda da derin araştırma imkanını bulamadı. Daha çok kulaktan duydukları ile yetindi. Bu kitabını eleştirel bir gözle takip edenler bana hak vereceklerdir. Bir küçük misal vermek gerekirse; Din Mazlumlarında, Atıf Hocanın 1926 yılının bir sonbaharında evinden alındığı yazılıdır. Halbuki Atıf efendinin idamı zaten 4 Şubat 1926’dır. 

Necip Fazıl’ın naklettiği bir hadise de, Atıf efendi’nin mahkemeden bir gün evvel müdafaasını yazarken, birden dalıp rüyasında Resulullah’ı(SAV) görmesi, Kainatın Fahrinin(ASM)(Alemin övüncü) : “Yanıma gelmek dururken ne diye müdafaa karalamakla meşgul oluyorsun?” buyurması üzerine, yazdığı müdafaasını yırtması hadisesidir. Necip Fazıl bunu parlak ifadelerle kitabında anlatmış, çoğumuzda bunu gözyaşları içersinde okumuşuzdur.

Elbette böyle bir rüyayı Atıf Hocanın görmüş olması çok güzeldir. Ama görmemiş olsa da bir şey fark etmez. Biz, onun, ağuşunu (kucağını) açıp kendisini bekleyen Peygamberimize kavuştuğuna, mazlumen şehid olduğuna yürekten inanıyoruz. Ama tarihi gerçekler böyle bir rüya hadisesinin olmadığına bizi itiyor gibi. Şimdi delillerimizi sıralayalım;

1-Bu hadisede Atıf efendinin yanında olduğu iddia edilen Tahir-ül Mevlevi Ankara’da hiçbir zaman Atıf hoca ile aynı koğuşu paylaşmadı.

2-Atıf efendinin böyle bir rüya gördüğüne dair Tahir-ül Mevlevi’nin hatıratında hiçbir şey yok.

3-Tahir-ül Mevlevi’nin de belirttiği gibi, Atıf efendi uzunca bir müdafaa yazmış ve bu, mahkemede okunmuştur. Aşağıdaki kısımda bunu görebileceksiniz. Aslında son gün müdafaa yapmayan müftü Ali Rıza efendidir. (ayrıca bak: Ankara İstiklal mahkemesi Zabıtları-s: 280-281)

Tabii bir çok kaynakta bu rüya meselesinin anlatılması, hatta filimde yer alması da çok bir şey ifade etmiyor. Zira hepsinin kaynağı Necip Fazıl’ın aynı eseridir. 

MAHKEMENİN SON GÜNÜ
Tahir-ül Mevlevi Atıf Hocanın mahkemede son gününü şöyle anlatıyordu: “Atıf efendi metin görünüyordu. Suud beyin söylediğine göre gece sabaha kadar oturmuş, 8-10 tane eser-i cedid ( Eskiden imâl edilen kâğıt cinslerinden birinin adı) kağıdını doldurmak suretiyle bir müdafaanâme (savunma) yazmıştı. Yazılmışını görmediğim ve mealini (anlamını) öğrenemediğim o müdafaanâmenin kıraati (okunması) epeyce uzun sürmüştü ki, o mahkemede okunurken biz merdiven altında bekliyor, mahpesimizin (hapsedilen yer) kapısı kapalı olduğu için de okunan şeyi işitemiyorduk. Ali Rıza efendi müdafaanâme yazmamış, verilecek hükme razı olduğunu söylemiş. Atıf efendi müdafaanâmesini bizzat okumuş ve hitamında (bitişinde) Reis beye tevdi etmiş (vermişti) .”

Muhakemeyi takip eden yazar Şevket Süreyya Aydemir mahkeme zulmüne olan tanıklığını şöyle anlatıyor: “Hükümlüler arasında sarıklı bir müderris göze çarpıyordu. Müderrisin Başında fes ve sarık vardı. Cübbesi ve kıyafeti temizdi. Suçu, o sıralar yayınlanan şapka kanununa muhalefet etmekti. Fakat bu suç, bir takım ithamlarla da karışınca mahkemeden en ağır hükmü yemişti. Artık son saatlerini yaşıyordu. Hocanın yüzü sakindi. Metanetini muhafaza ediyordu. Yalnız dudakları kımıldıyor ve galiba bir dua okuyordu. Fakat eskiden kalpaklı ve şimdi hasır şapkalı zat, bu hükümle de kanmamış gibiydi. Bağırıyor, çağırıyordu. Acaba Hoca’yı bir tekmeyle merdivenlerden aşağıya yuvarlayacak mı diye bekledim. Fakat olmadı. Müderris, bu sözler üzerine kendisine değilmiş gibi bekledi. Sonra sağanak geçince yürüdü. Muhafızların arasında merdivenlerden indi. Önümüzden geçerken gene dudakları kımıldıyordu.”

ŞEHADETİ
4 Şubat 1926 Perşembe ... Sabahın ilk saatleri... Eski meclis binası yakınlarındaki Karaoğlan çarşısı...Metin bir şekilde, dilinde dualarla idam sehpasına gelen Atıf efendi kelime-i şehadetle bu dünya defterinin kapısını kapıyor ve “yevme tüble’s serair”( bütün sırların açığa çıkacağı gün) olarak Kur’an’da bildirilen dar-ı ahiretin özel bir bekleme salonu olan şehadet kapısını çalıyordu. Allah Rahmet eylesin. (Amin) ..

Ali Tahmilci bey, Hocaefendi ile aynı cezaevinde yatan amcası Hasan Tahmilci beyin anlattıklarını şöyle naklediyor:
“Mahkemeler bitmiş, kararlar verilmiş, her şey belli olmuştur. Hücrelerine çekilen hükümlüler, infaz anını bekliyorlar. Sırası gelenlerin kimisi kapıyı şaşırır, bacakları titrer, yürümekte güçlük çekermiş. Derken, sıra merhuma gelmiş. “İskilipli Mehmed Atıf” diye bağırmış bir görevli. Hoca metin ve mütevekkil... Ağır adımlarla, vakar içinde, dualar mırıldanarak yürümüş sehpaya.”

O gece hanımının gördüğü rüya şöyledir: “Bahçemizde kızı ile birlikte dikmiş olduğu çam ağacının dibinde hoca abdest almakla meşguldü. Kızı Melahat ona su döküyordu. Abdestini aldıktan sonra doğrulan hoca bize; “Ben artık gidiyorum. Sakın ağlamayın. Yalnız bana yedi Yasin okuyun” diyordu… 

Nuri Saraç bey Atıf efendinin mübarek nâşını idamının ertesi günü görenlerden: “Garip bir tesadüf ki, Hocanın muhakemesinin bittiği günün ertesi günü onu asılmış vaziyette eski Meclis’in avlusunda, iri yarı gövdeleriyle ve normal ebattan daha uzun bir darağacında sallandığına şahit oldum. Tesadüfen oradan geçiyordum. Hoca pırıl pırıl parlayan sakallı ve nurani yüzüyle, sanki hiçbir şey yokmuş gibi sallanıyordu.”

Onu İdam sehpasında görenlerden biri de, yakın arkadaşı Tahir ül Mevlevi’dir. Mahkemeden beraat alan Tahir bey o gün Ankara’da kaldığı otelde geceyi üzüntü ile geçirir ve sabah namazı sonrası dışarı çıktığında eski Meclis binasının önüne gelince ciğer parçalayan manzaraya o da şahit olur. Gerisini kendi kaleminden takip edelim: 

“Birdenbire gözüme ilişen bir manzara, beni olduğum yere mıhladı. Evet, eski Meclis önündeki meydanın ortasına iki tane sehpa dikilmiş, onların arasına da beyazlar giydirilmiş iki vücut çekilmişti. Yüzleri diğer tarafa müteveccih olan (yönelmiş) bu cesetlerden birinin Atıf efendi olduğu, boyunun uzunluğundan ve hala görünen metin vaziyetinden anlaşılıyor, o refi (yüksek) vaziyetiyle merhum hayatındaki halinden yüksek görünüyordu. Bilâ ihtiyar (elinde olmadan) gözlerimden yaşlar akarken dudaklarımdan da meşhur bir mersiyenin matlaı (taziye konulu kaside beyti) olan:

“Uluvvün fi’l hayati ve fi’l memat Le-hakkun ente ikdü’l mucizat”
(Sen hayatta da, ölümünde de yücesin. Gerçekten sen mucizelerden birisin) beyti döküldü.”

Cevdet Soydanses bey de şunları ifade etmekte; “Atıf hocaya İttihatçılar da düşmandı. Sanırım idamında İttihatçıların bu eski kininin rolü de olmuştur. İdam edileceği sırada başında sarığı varmış. Kılıç Ali de orada...Kılıç Ali ağır bir söz sarf etmiş ve “Alın şu herifin başından sarığı” demiş. “Son sözün ne?” diye sorduklarında, sadece “kelime-i şehadet” getirmiş... Atıf hocayı astıklarında kimsenin sesi çıkmadı. Diyanet işlerinde çok yakın arkadaşları vardı. Onlar da sustu. Kimse konuşamadı.”

Nasıl konuşacaklardı ki?...Bu ölümü göze alabilmek demekti. Ama o günden beri müminlerin vicdanında bir sızı olarak kaldı Atıf efendi. Onu her anışımızda içimiz burkuldu, gözlerimiz doldu...Ona bu muameleyi reva görenleri Rabbimize havale ettik...

A.Hamdi Ertekin bey anlatıyor: “Ömer Yüce’nin merhum babası, Atıf hocanın yanında okumuştu. Bir gün Ömer efendiye babasının Atıf hocanın idamıyla ilgili kendisine anlattığı bir şeylerin olup olmadığını sorduğumda şu cevabı vermişti: “O konu açıldığı zaman babamı bir ağlama tutar ve konuşamazdı.”

Bediüzzaman hazretlerinin talebelerinden Mustafa Sungur da 1.06.2003’te kendisini ziyaretimizde şu hatırayı anlatmıştı: “Büyük Doğu’ da neşredilen, İskilipli Atıf hoca’ nın başına gelenleri anlatan yazıyı Üstad’a okuyordum. Bir ara baktım, Üstad gözlerini siliyordu.”

Son olarak Atıf efendinin ders arkadaşı Şeyh Ali Haydar efendinin bir sözünü nakledelim. Emin Saraç Hoca şöyle diyor: "Ali Haydar efendi Atıf efendi ile birlikte 6 ay Ankara'da hapiste kalmış. Ne sıkıntılar çekildiğini anlatır, bir taraftan da elini dizine vurarak; "Atıf efendi kardeşimiz kazandı" derdi.

Bu arada bir şeyi de hatırlatalım; Mahkeme zabıtlarını okuduğumuzda, bazı kimselerin, Atıf hocadan beri olduklarını, tasvip etmediklerini “Bu adam bütün tarikatlara karşıdır, ben ise Halidi tarikatındanım” demeleri gibi ifadelerini okuyup, o zatlar hakkında suizanna düşmeyelim... O şartları göz önüne getirelim... Hocaefendinin en yakın arkadaşlarından Tahir-ül Mevlevi bile, beraatı sonrası Kılıç Ali beyle görüştüğünde, Ali beyin;
-Tahir Bey! Atıf Hocanın idamı hakkında ne dersin? demesi üzerine
-Ne diyeyim efendim. Cürmü varmış ki, cezasını gördü” deme zorunda kalmıştır. 

İDAM SONRASI AİLESİ
Acaba Hocaefendinin şehadetinden sonra ailesi ne oldu? Atıf Efendinin yeğenlerinden Bahaddin İmal bey bu konuda şunları anlatıyor: “Tarihini pek hatırlamıyorum. Hatırımda kaldığı kadarıyla, Zahide hanımla,(eşi) Melahat hala(kızı) dayımın idamından sonra İstanbul’dan buraya(İskilip) geldiler. Köyde az bir müddet kaldılar. Burada kaldıkları müddet zarfında Zahide hanım köydeki hanımlara Kur’an okuttu. Yanlarında Zahide hanımın kız kardeşinin oğlu da vardı, Semih adında. Köydeki şartlara intibak edemediklerinden tekrar İstanbul’a döndüler. İstanbul’da ne kadar kaldıklarını tam bilemiyorum. Fakat 1960’lara doğru tekrar köye döndüler. Zahide hanım bu gelişlerinde “Kızım, ben bir daha İstanbul’a dönemeyeceğim. Kendin için ise kararını kendin ver” demiş.

“Kelebekler Sonsuza Uçar” adlı filmde de gördüğümüz gibi, Melahat hanım da İskilip’te kalmış. 1989-90’larda 75-80 yaşlarında olan Melahat hanım, babasının bir gece karanlık ruhlu adamlar tarafından evinden götürülmesi ile akli dengesinde hep gelgitler yaşamış. “Bu halim doğuştan değil. Polislerin babamı gözlerimin önünde evden alıp götürmeleri bende büyük bir korku meydana getirdi. Onu bir daha hiç görememem ise, beni yalnızlığa mahkum etti. Bu hal yaşadıklarımın eseri” demiş Bahaddin İmal beye...

Araştırmacı-yazar Hüseyin Yılmaz bey bütün ısrarlarına rağmen görüşememiş bu dertli hanımla. “Babam ölmedi, yaşıyor, gidin kendisi ile görüşün” diyormuş Melahat hanım...İnşallah şimdi, dünyada tadamadıkları rahatı yaşıyorlardır Atıf hoca ve ailesi...

Atıf hocaya uygulanan zulüm akrabalarına da teşmil edilmiştir (yaygınlaştırılmış) . Eskişehir’de Üstad Bediüzzaman hazretlerini evinde misafir eden ve el’an (şimdi) hayatta olan bir zat, bir sohbetimizde 1950’li yıllarda Eskişehir’de İskilipli Atıf efendinin bir yakını ile tanıştığını anlatmıştı. Abdülmecit efendi isimli bu zatın tırnaklarının hiçbiri yokmuş. Sebebi mi?... Atıf Hoca hakkındaki soruşturma sırasında kaybetmiş hepsini...

MEZARI NEREDE?
Bu meselede maalesef dramın bir başka parçası...Eskiden beri Atıf hocanın mezarı nerededir diye düşünürdüm. Meğer belli değilmiş... Emekli astsubay Hasan Sureykan şunları söylüyor bu konuda: “Merhumun mezarını araştıracak oldum. Fakat bulmak ne mümkün? Dikimevinden Mamak’a giderken yaklaşık bir kilometre ilerde, sağ tarafta askeri bir mezarlık var. Bu mezarlığın karşısında şimdi bir park var, bir zamanlar mezarlıktı. Merhum Atıf Hocanın mezarı da bu mezarlıkta idi. Buradaki kabirler 1954 senesinde yakınları tarafından Gülveren’de yapılan Asri mezarlığa nakledilmişler. Atıf hocanın yakınları sahip çıkmamışlar. Bu durumda mezarın bu parkta kaldığını ve park çalışmalarıyla ortadan kalktığını sanıyorum.”

Tesellimiz Hz. Mevlana’nın şu sözlerindedir:
Biz öldükten sonra kabrimizi arama. Bizim mezarımız Ariflerin gönüllerindedir.

ESERLERİ
1-Mirat-ül İslam
2-İslam Yolu
3-İslam Çığırı
4-Din-i İslam’da Men-i Müskirat
5- Nazar-ı Şeriatta Kuvve-i Berriye ve Bahriyye
6-Tesettür-ü Şer’i
7-Muayenet üt Talebe
8- Medeniyyet-i Şeriyye
9- Frenk Mukallitliği ve Şapka

-KAYNAKLAR-
1- Son Devrin Osmanlı uleması- Cilt:3- Sadık Albayrak- Milli Gazete yayınları- İst-1980
2- İslam Ansiklopedisi- Cilt-22- İfav yayınları
3- İnkılap Kurbanları- Hüseyin Yılmaz- Timaş yayınları- İst-1991
4-Türk Basınında Mustafa Kemal Atatürk- Gazeteciler Cemiyeti yayınları-İst:1981
5-Türkiye’de İslamcılık Düşüncesi-Cilt:2- İsmail Kara- Risale yayınları- İst:1986
6-Sahabeden Günümüze Allah Dostları-10. cilt- Şule yayınları-
7-http:// www.patara.kolayweb.com
8- http://www.ulumulhikmekoeln.de/iskilipatif.htm
9-Son Devrin Din Mazlumları- Necip Fazıl Kısakürek- Büyük Doğu yayınları-İst-2000
10- Ankara İstiklal Mahkemesi Zabıtları(1926)- Hazırlayan: Ahmed Nedim- İşaretyayınları- İst:1993
11-Matbuat Alemindeki Hayatım Ve İstiklal Mahkemeleri-Tahir-ül Mevlevi-Nehir yayınları- İst-1991
12- Altınoluk Dergisi- Nisan 1988-Sayı:26 (Emin Saraç’la Röportaj)
13- Fasıldan Fasıla-1-M. Fethullah Gülen- Nil yayınları
14- Şualar- Bediüzzaman Said Nursi-(12. Şua)- Envar Neşriyat- İst:1995
15-Gazi Paşa’ya Suikast- Uğur Mumcu-Tekin Yayınevi-İst-1993 
16-İ.Atıf Hoca Niçin İdam edildi?-Alem yayıncılık- 
17- Yakın Tarih ansiklopedisi-5. cilt-Akit Gazetesi neşriyatı 

Tarih: 25 Haziran 2013 Salı

İSKİLİPLİ ATIF HOCA’NIN HAYATI

        İskilipli Atıf Hoca`nın soyunun, Osmanlı Devleti`nin Doğu komşusu olan ve Otlukbeli Savaşında Osmanlı Sultanı Fatih Sultan Mehmet karşısında aldığı mağlubiyetten sonra kendisini toparlayamayarak, kısa sayılabilecek bir sürede yıkılan Akkoyunlu Aşiretinedayandığı rivayet edilir.



         Hicri

 1292 yılında, Çorum`a bağlı İskilip kazasının Tophane mezrasında dünyaya gelmiştir. Henüz bebekken öksüz kalan İskilipli Atıf Hoca, dedesinin himayesinde yetişmiştir. Henüz çocuk yaşlarda iken doğduğu kaza olan İskilip’te ilim tedris etmeye başlar Atıf Hoca. O dönemde İslami ilimlerin merkezi olan İstanbul`a giderek, orada ilmini ilerletmeye karar verdi ve 1893 yılından itibaren ilim tahsilini İstanbul`da dönemin meşhur müderrislerinin gözetiminde devam ettirdi. 1902 yılında medrese eğitimi üstün derece ile bitiren Atıf Hoca, Ruus sınavını da kazanarak, bir sonraki yıldan itibaren Fatih Camiinde talebe okutmaya başladı. İcazet ile ilim hayatının sona ermemesi gerektiğini düşünen Atıf Hoca, aynı süreçte bir taraftan da İstanbul Dar`ul Fünun`unda öğrenim görmeye devam etti. 1905 senesinde buradan da üstün derece ile mezun olarak bugün Kabataş Erkek Lisesi olarak bilinen okula Arapça öğretmenliğine başladı.



           İstanbul’da bulunduğu dönemde, özellikle Meşihat-i İslamiye olarak bilinen dönemin Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesindeki çalışanların haklarını savunduğu için Şeyhulislam tarafından Bodrum kazasına sürüldü. Osmanlı Hafiyelerinin yoğun baskılarından kurtulabilmek amacı ile sahte bir pasaport kullanarak Kırım’a gitti. Kırım`da bir süre kalan Atıf Hoca, Polonya`nın başkenti Varşova`ya kadar gitmek zorunda kaldı. İkinci Meşrutiyet ilan edilmeden kısa bir süre önce de İstanbul’a dönüş yaptı.



          İstanbul`a dönüşünden itibaren dönemin İslami matbuatları olan Sebilürreşad, Beyan-ül Hak gibi gazetelerde yazılar yayınladı ve İstanbul`da tanınan simalardan birisi haline geldi. Meclis-i Mebusan seçimlerinde Çorum’dan milletvekili adayı olan İskilip Atıf Hoca, İttihatçılarının çekememezliği sebebi ile uzun süre sürgün hayatı yaşadı ve Mahmud Şevket Paşa`nın öldürülmesi ile 31 Vak’alarından ötürü de bir dönem tutuklu kaldı. Sürgünlüğünün ardından memuriyete tekrar atanan Atıf Hoca, medreselerde ders okutmaya tekrar başladı.



          1919’da dönemin tanınmış İslami Şahsiyetleri ile birlikte Cemiyet-ül Müderrisun isimli cemiyetin teşekkülünde görev aldı. Müderrisler arası alakayı tesis etmek amacı ile kurulan cemiyet daha sonra ismini Teali İslam Cemiyeti olarak değiştirdi. Sonraları devrin diktatörlerince milli bütünlüğe düşman cemiyetler arasında sayılacak olan Teali İslam Cemiyeti, işgal sürecinde işgale sessiz kalmamış ve İstanbul`un İngilizlerce işgali karşısında halkın uyanışı için gayret göstermiş, İzmir’in işgal edilmesine de sert bir beyanname ile karşı çıkmıştı. Kuvva-i Milliye hareketinin Anadolu’da ortaya çıkmasına karşı Teali İslam Cemiyeti adına yazılan ve halkı Kuvva-i Milliye hareketine destek vermemeye davet eden bir fetva ile adı anılsa da zamanın Vakit gazetesinde fetvayı tekzib eden bir yazı yayınlamıştır. Ancak bu yalanlamanın yeterli olmadığı sonraları Cumhuriyetin etkin gücü olanların kendisine güttüğü kin ile anlaşılmıştır.



  Cumhuriyet Dönemi evvelinde kaleme aldığı ve Tesettür-i Şer`i, Din-i İslam`da Men-i Müskirat gibi eserleri yoğun ilgi uyandırmış aynı serinin 1924 senesinde yayınlanan üçüncü kitabı "Frenk Mukallitliği ve Şapka" da halkın teveccühünü kazanmıştır. Söz konusu eserde, Batılı tasavvuru ve hayat anlayışını yerden yere vuran İskilipli Atıf Hocaefendi, İslam’ın şahsiyeti inşa eden bir din olduğunu ifade ederek, gayr-ı Müslimlerin hayat tarzını taklit etmenin aslında Kur`an`a ve Sünnet-i Resulullah`a zıt düşmek anlamına geldiğini belirtiyordu. Batı eksenli bir politika güden ve Türkiye`nin Batı’ya endeksleme gayretinde olan mevcut yönetime ağır bir tokat niteliği taşıyan eser Şapka İnkılabı ismiyle müsemma Kılık Kıyafet Yasasının yürürlüğe girmesinin ardından gündeme oturdu. Zira Müslüman Anadolu Halklarının yasanın öngördüğü giyinme şekillerine ve kisvelerine yönelik protestosunda bu eserin etkili olduğuna inanılıyordu. Çıkardığı yasaları ne pahasına olursa olsun uygulamayı kararlaştıran Ankara Hükümeti, Anadolu`nun birçok ilinde kararına muhalefet edenleri idam ediyor ve kurduğu gayrı meşru mahkemelerde kendi halkına akla gelmeyen suçlamalarda bulunuyor, görülmemiş cezalara imza atıyordu. Suça kani olunmadığı hallerde yıllarca hapis cezası veriliyor, suçun en ufak bir delilin olması halinde ise mutlak idam kararı çıkarılıyor ve karar en kısa sürede adeta halka gözdağı vermek istercesine icra ediliyordu. İşte bu dönemde, İslam’ın yılmaz müdafii İskilipli Atıf Hoca’nın Frenk Mukallitliği ve Şapka isimli eseri yasaklanıyor, mevcut nüshalar toplatılıyor, kitap eğer bir evde bulunursa ev halkı suçlu sayılıyordu. İskilipli Atıf Hoca hakkında ilgili resmi kuruluşlar soruşturma başlatmışlardı. Oysa Hoca`nın ilgili yasa ile suçlanması oldukça saçma idi. Çünkü söz konusu kanun, İskilipli Atıf Hoca`nın kitabının yazılmasından sonra çıkartılmıştı. Dolayısıyla kanun kendinden önce işlenen fiiller için de geçerli olması hukukun genel geçer ilkelerine zıttı. Ancak, mahkemelerin hukuku değil gücü, yönetimin de insanı değil kurumu esas aldığı bir karanlık dönemde bu gerçeklerin gündeme dahi getirilmesi mümkün olmamıştı. Hulasa, zalim ve despotların eli başlatılan soruşturma Ankara’dan gelen emirle neticelendirilmiş ve İskilipli Atıf Hoca 7 Aralık 1925`te tutuklanarak Giresun’a sevk edildi. Bölge mahkemesi İskilipli Atıf Hoca hakkında beraat kararı verdi ancak Kolluk Kuvvetleri kendisini salıvermeyerek gelen emir üstüne İstanbul`a götürdüler. İstanbul`a götürülmelerine mütekaip haklarında yapılan tahkikatın ardından Atıf Hoca ve diğer tutuklular Ankara İstiklal Mahkemesi tarafından yargılanmak üzere Ankara’ ya sevkedildiler.


         İstiklal Mahkemelerine ait tutanak ve belgeler halen tam olarak incelemeye açılmadığı için Mahkeme celselerindeki iddialar ve yapılan savunmalar detaylı bilgi sahibi değiliz. Ancak şahidlerin naklettikleri vakıalar ve yayınlanan sınırlı bir kaç hatıra denemesinden bilgi edinebiliyoruz. Bununla birlikte, celselerden bize anlatılan en ilginç hatıra şudur:

Kel Ali namıyla bilinen Ali Çetinkaya İskilipli Atıf Hoca`ya dönerek sert bir şekilde konuşur...


— Sen bilmiyor musun ki şapka da bez parçasıdır, fes de, sarık da...


Bu ifadeye karşılık İskilipli Atıf Hoca şöyle konuşur:


— Evet, biliyorum... Ancak Hâkim Heyetinin arkasında asılı duran


bayrak da bezdendir, İngiliz bayrağı da. Onu kaldırıp İngiliz bayrağı asarsanız ne olur?



ŞEHADETİ



İskilipli Atıf Hoca 1926 yılında şapka kanununa muhalefetten idam edildi. İdam sebebi Atıf Hoca'nın şapka kanunu çıkmadan evvel yazmış olduğu "Frenk Mukallitliği" isimli kitabıydı.



Tahiru'l Mevlevi ile aynı hücrede kalan Atıf Hoca son mahkemesine çıkacağı gün yatsı namazından sonra yatağına oturdu ve müdafasını yazmaya başladı. Bir aralık hafifçe daldı. Bir müddet uyuduktan sonra Atıf Hoca doğruldu ve müdafasını karaladığı kâğıtları elinde buruşturdu.



Kâinatın Fahrini gördüm. Bana "Yanıma gelmek dururken ne diye müdafa karalamalarla uğraşıyorsun" dedi. Beni idam edecekler, Allah'ın sevgilisine kavuşuyorum.


Tahir'ul mevlevi Müdde-i Umumiyye'nin 3 yıl hapis istediği bir davada idam kararının çıkmasına akıl erdiremiyorum, diye cevap verdi. Ama mahkemeden idam kararı çıktı.


İskilipli Atıf Hoca'nın idamdan önce son duası şu oldu:


"Allah’ım senin ve Rasûlünün aşkından ve emirlerini müdafaa etmekten gayrı muradı olmayan kuluna rahmet nasib eyle." Ve kelime-i şehadet getirerek hiç debelenmeden ruhunu teslim etti.


Ertesi günkü gazetelerden bir kaç satır:



"İrtica kitapları müellifi olup istiklâl Mahkemesi'nden idama mahkûm olan iskilipli Atıf Hoca ile Babaeski müftüsü Ali Rıza Hoca haklarındaki idam kararı bu sabah infaz olmuştur. "



XXXXXXXXXXXXXXXXXXXX


Kemalist Haydar Baş'tan İskilipli Atıf Hoca'ya Hakaret

21 Haziran 2013 Cuma 18:48
BTP Genel Başkanı Haydar Baş, İskilipli Atıf Hoca'ya 'Manyak, Hain' dedi ve ekledi: Ben olsam 10 defa diriltir 20 defa idam ederdim.
 

Son zamanlarda yaptığı tuhaf açıklamalarıyla gündem olmaya çalışan BTP Genel Başkanı Haydar Baş’tan Müslümanları kızdıracak tuhaf bir açıklama daha geldi.

Şapka İnkılabı çıkmadan 2 yıl evvel yazdığı “Frenk Mukallitliği” risalesi yüzünden idam edilen İskilipli Atıf Hoca’ya iftira atan Haydar Baş, Atıf Hoca’nın “Hain” olduğunu iddia etti ve “Ben olsam 10 defa diriltir 20 defa asardım” dedi.

Sahibi olduğu Kadırga TV’de canlı yayınlanan bir programda konuşan Haydar Baş’ın konuşması müritleri tarafından da büyük alkış aldı.

İşte Haydar Baş’ın ezber bozan tuhaf açıklamaları:

‘MOLLA’ ZÜBEYDE HANIM, HEPİMİZİN ANNESİ

Mustafa Kemal Atatürk’ün annesi hepinizin bildiği gibi Zübeyde anamız… Hepimizin annesi. Niye? Öyle dindar bir kadın ki; beş vakit namazlarını kılan, nafile oruçlarını kılan… Hala Türkiye’de yaşayan komşuları var. Her gün hanelerinden Kur’an sesi duyulur. Oğlu Mustafa Kemal’İ 8 yaşında hafız yaptı. Kim, “Molla Zübeyde “…

“MUSTAFA KEMAL, ZİKİR ÇEKERKEN KAN TER İÇİNDE KALIRDI”

Mustafa Kemal’in hafız olduğunu biliyor muydunuz?

Ve Mustafa Kemal annesinin dergâhına gelir zikir halkasına oturur, “Allah, Allah, Allah, Hay” diyerek kan ter içinde kalırdı…

“İSKİLİPLİ ATIF HOCA’YI 10 DEFA DİRİLTİR 20 DEFA İDAM EDERİM"

Mustafa Kemal bu…. Hainler… Mustafa Kemal bu…

Ama Hocam Mustafa Kemal bilmem kimi (İskilipli Atıf Hocayı kastederek) idam etti , ipe çekti…
Ben olsam onu 10 defa diriltir 20 defa idam ederim.

Niye ederim? İstiklal mücadelesi yapılıyor “Sakın ha Yunan ordusuna bir şey demeyin”, Kuvayı Milliye “Eşkıya ordusu” diyor.. Sen bana karşı bu mücadeleyi vereceksin ben de san hayat hakkı tanıyacağım… Allah bana o hayatı haram eder.

“MANYAK, VATAN DÜŞMANI”

Manyak!.. Ne olmuş… eee. Peygamber onu davet etmiş “ Ne bekliyorsun gel!” Kurban kesim onu Peygambere… Vatan düşmanı…

İSKLİPLİ ATIF HOCA KİMDİR?

İskilipli Atıf Hoca, 1874'te İskilip'in Tophane köyünde doğdu. İlk eğitimini köyündeki medreseden alan Atıf Hoca, daha sonra İskilip'in tanınmış alimlerinden Abdullah Efendi'den fıkıh ve tefsir dersleri aldı. Ailesinin itirazlarına rağmen İstanbul'a giderek ilim tahsilini devam ettirmek istedi. Fatih Camii medresesinde ders gören Atıf Hoca 1902'de girdiği ruus sınavını vererek İstanbul müderrisliğine hak kazandı. Fatih medresesinde müderris olarak ders verirken aynı zamanda Darulfünun Üniversitesine devam etti. Darulfünun'un İlahiyat bölümünden mezun olan Atıf Hoca İstanbul Kabataş Lisesi'ne Arapça öğretmeni olarak atandı.

Medreselerin ve müderrislerin eksikliklerini gidermek için bir rapor hazırladı ve bu raporunu Maşihat-ı İslamiyye Dairesi'ne sundu. Fakat rapor köklü değişiklikler içermesi ve dairedeki bazıkişilerin çıkarlarına dokunması nedeniyle Şeyhulislamlık makamına şikayet edildi. Şeyhuilislam Mehmet Cemalettin Efendi tarafından önce Bodrum'a daha sonra Kırım'a sürüldü. Kırım'dan Varşova'ya geçen Atıf Hoca, sürgün cezası bittikten sonra İstanbul'a dönen Atıf Hoca, Beyanül'l hak, Sebilürreşad, dergilerde makaleler yazdı. İttihatçılarla yıldızı barışmayan Atıf Hoca, 31 Mart olayından bir hafta önce yazdığı bir yazı nedeniyle tutuklandı. Fakat mahkeme suçsuz buldu ve serbest bıraktı. İttihatçılar, Atıf Hoca'ya devlet dairesinde görev vermeyerek onu eğitimle iştigal etmesinden uzak tutmak istediler.

Atıf Hoca medreselerde fahri olarak ders vermeye İttihatçılara karşı İttihad-i Muhammed-i içerisinde yer alır. Mebus seçilmesi ittihatçılar tarafından engellenir. Mahmut şevket Paşa'nın öldürülmesinde rolü olduğu gerekçesiyle İ İttihatçılar tarafından suçlanarak Divan-ı Harb'te yargılanır, suçlu bulunarak önce Sinop'a daha sonra Çorum-Sungurlu sonra da Boğazlayan'a sürgüne gönderilir. Sürgünde halka vaaz vermesi ve talebelere ders vermesi yasaklanır. 1.5 yıllık sürgün cezası sona erdikten sonra İstanbul'a gelir. Ebul2ula Mardin Huzur dersleri adlı eserinde suçsuzluğunun anlaşılmasına rağmen hiçbir görev verilmediğini söyler.

Alemdar ve Mahfel gibi gazete ve dergilerde yazılar yazan Atıf Hoca Şeriat Medeniyet-i , Mirat'ul İslam gibi eserlerini bu dönemde yazar. Eserlerinde medeniyet, terakki, eğitim sosyal hayat, İslam nizamı, örtünme, ahlak, hukuk gibi konulara vurgu yapar. Siyasi yazılar yazar ve İttihatçıların din-siyaset ayrımına karşı çıkar.

Mustafa Sabri Efendi sayesinde veliaht Vahdettin'le tanışır ve veliahtla kişisel dostluk kurar. Birinci Dünya Savaşı'nın sona İttihatçı liderlerin ülkeyi terk etmesiyle Atıf Hoca Fatih dersiamlığı görevine dönerek başta fıkıh ve tefsir, Arapça dersleri vermeye devam eder. 1918'de hilafet-i aliye ve Medresetül Kudat'ta da dersler verir.

Hürriyet ve İtilaf Partisinin İktidara gelmesi ile İptida medresesinin umum müdürlüğüne getirilmişse de Hürriyet ve itilafçıların İngiliz yanlısı siyaset izlemelerine Alemdar gazetesinde yazdığı yazılarla karşı çıkmıştır. İskilipli Atıf Hoca Mondros mütarekesine ilk tepkiyi koyanlardan birisidir. Yakın arkadaşı Mustafa Sabri Efendi ile birlikte Müderrisin cemiyetini kurar, Mustafa Sabri Efendi'nin şeyhülislamlığa getirilmesinden sonra cemiyetin başkanlığı görevini üstlenir. Cemiyet başlangıçta bir ulema meclisi iken daha sonra Anadolu'nun itilaf devletleri tarafından işgal edilmesinden sonra ismini Teal-i İslam Cemiyeti olarak değiştirir.

İzmir'in işgal edilmesine karşı ilk karşı beyanname hazırlayan cemiyet Teal-i İslam Cemiyetidir. Bu beyannamede işgalciler eleştirilmiş, yurdun her sathında mücadele edilmesi için çağrı yapılmıştır. Cemiyet kurtuluş olarak halifeye bağlı kalmayı halifeliği kurtarmayı esas almıştı. Çünkü halifelik cemiyete göre İslam'ı ve Müslümanları temsil eden bir makamdı. Halifeliğin işgal kuvvetlerin hakimiyetine geçmesi Müslümanlar için bir felaket olurdu, bu nedenle işgalcilere karşı Müslümanlar halifelik şemsiyesi altında tek vücut olmalıydılar.

İngilizler iktidardaki Hürriyet ve itilaf Partisi'nden Anadolu'da işgallere karşı direnişe geçen milislere karşı bir fetva yayınlanmasını Şeyhülislamlıktan ister. Atıf Hoca bu şekilde bir fetvanın yayınlanmasına karşı çıkar fakat fetva hazırlanır ve Atıf Hoca ve Tahirül Mevlevi'nin karşı çıkmalarına rağmen fetva cemiyet bildirisi şeklinde yayınlanmak istenir. Atıf Hoca bu fetvanın cemiyet adına yayınlanmasına karşı çıkar ve bildiriye imza ve mühür basmaz. Teal-i İslam Cemiyetinin adı kullanılarak uçaklarla atılan bu fetvaya karşı Atıf Hoca, Vakit gazetesine bir tekzib yazısı gönderir. 23 Teşrin-i Evvel (Ekim) 1920, No: 1032 Vakit gazetesinde çıkan tekzib yazısında Atıf Hoca memleketin işgali sırasında böyle bir fetvanın yanlış olduğunu söyler ve bu fetvayı benimsemediğini ve imza koymadığını söyler.

1922'de Dolmabahçe Sarayında Huzur dersleri verir. Bu dönemde özellikle batılılaşma karşıtı yazılar yazar. Tesettür-ü Şer'i, Din-i İslam'da Men-i Müskirat (İslam dininde İçki Yasağı), Frenk Mukallitliği ve Şapka kitaplarını kaleme alır.

Şapka hakkında ki kitabını yazdıktan 1,5 yıl sonra Şapka devrimine muhalefet etmek suçundan tutuklanır. Şevket Süreyya Aydemir, Tahirül Mevlevi, Hasan Tahmilci, kızı Melahat Hanım Atıf Hoca'nın Şapkaya muhalefet etmekten tutuklandığını belirtmişlerdir.

İskilipli Atıf Hoca 4 Şubat 1926 Perşembe günü sabaha karşı Eski Meclis binasının yakınındaki çarşıda asılarak idam edilmiştir. (İveDİHAber)
  

Kaynak: http://www.haberdiyarbakir.com/kemalist-haydar-bastan-iskilipli-atif-hocaya-hakaret-59124h/#ixzz2XDYhaBMY

İskilipli Âtıf Hoca Kimdir?..

İskilipli Âtıf Hoca Kimdir?..
Ümit Zileli
 

Dersim isyanı ile ilgili sıcak tartışmaların yapıldığı sıralardı... Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, tartışmaya şu veciz sözlerle katılmıştı:

- Bir de İstiklal Mahkemeleri arşivi açılsa, oralarda daha ne Dersimler var...

Arınç, aslında bir kişiyi özel olarak öne çıkarıyor, İstiklal Mahkemesi tarafından 1926 yılında “Devrim karşıtlığı” suçlamasıyla idam edilen İskilipli Âtıf Hoca’yı işaret ediyordu. Bu sözler AKP içinden, tarikat ve cemaat çevrelerinden ve işbirlikçi medyadan büyük destek gördü... Öyle bir mizansen çizildi ki; gaddar, kan içici Cumhuriyet, “zavallı ve masum” Âtıf Hoca’yı Şapka Devrimi’ne muhalefet ettiği için gözünün yaşına bakmadan asıvermişti!..

Bu “bilinçli” kampanya sonucunda, kısa bir süre önce İskilip Devlet Hastanesi’ne Âtıf Hoca’nın adı verildi, diğer bir deyişle şöyle olmuş oldu:

- Âtıf Hoca punduna getirilip aklandı, itibarı iade edildi!..

***

Peki, İskilipli Âtıf Hoca aslında kimdi?..

Âtıf Hoca’nın adı ilk kez, İstiklal Mahkemesi’nin önüne çıkmadan çok önce, 1908 Devrimi sırasında “muhalif” olarak öne çıkmıştı. Öyle ki; Mahmut Şevket Paşa’nın katli nedeniyle suçlanmış ve Sinop’a sürgün edilmişti...

Âtıf Hoca yıllar sonra, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından bu kez Teali İslam Cemiyeti’nin kurucusu olarak sahneye çıktı. İngilizlerle, Sait Molla ve Rahip Frew isimli İngiliz ajanlarıyla içli dışlı olan bu derneğin başkanı Mustafa Sabri, Damat Ferit hükümetine şeyhülislam olarak atanınca Teali İslam Cemiyeti’ni fiilen yardımcısı Âtıf Hoca yönetmeye başladı.

Haa, Mustafa Sabri kimdi diye soracak olursanız; Kurtuluş Savaşı’na karşı hainlerin oluşturduğu İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin kurucuları arasındaydı. 11 Nisan 1920 tarihinde başta Mustafa Kemal olmak üzere Kuvayi Milliyecilerin idam fetvasını kaleme alan kişiydi. Sevr Antlaşması’nı kabul eden hükümette şeyhülislamdı ve ilk imza atanlar arasındaydı. Boğazlayan Kaymakamı Kemal Bey’in idamına da fetva veren kişidir...

İşte İskilipli Âtıf Hoca, Teali İslam Cemiyeti’ni bu kişiyle birlikte kurmuş ve fiilen yönetmiştir. Bu cemiyetin, Anadolu’da Kurtuluş Savaşı’nı örgütlemeye çalışan Mustafa Kemal ve arkadaşları ile ilgili bildirilerinden birini okuyalım:

“...Yazık ki halkımız Talât, Enver, Cemal, Mustafa Kemal gibi beş on eşkıyanın vücudunu ortadan kaldırmak için gereken fedakârlığı yapmıyor. İngilizleri kızdırdınız, üzerimize Yunanlıları musallat ettiler. Şimdi usulca oturup yenilginin sonuçlarına katlanmak yerine Yunanlılarla harbe tutuşuyorlar. Bu eşkıyaları ve asileri en kısa zamanda bertaraf etmek hepimize farzdır. Harp yıllarında sizleri cephe cephe sürükleyen ve din kardeşlerinizin suçsuz yere ölmelerine sebep olanlar arasında Mustafa Kemal, Ali Fuat, Bekir Sami gibi zalimler de vardı. Siz bu zalimlerin cinayetlerine daha ne kadar göz yumacaksınız?

Elinize aldığınız bu fetva Allah’ın emridir, padişah fermanıdır. Sizler bu katil canavarları daha fazla yaşatmamakla mükellef ve görevlisiniz. Bunların vücudlarını külliyen ortadan kaldırmak Müslümanlık için farz olmuştur...”

Nasıl buldunuz, etkileyici değil mi?!..

***

Âtıf Hoca, tüm bu yaptıklarına karşın, cumhuriyetin ilanından sonra çıkarılan afla kurtuldu. Ancak durmadı. Savaştan sonra İngilizlerin yardımıyla Yunanistan’a sığınan, cumhuriyete ve Türk milletine “Müslüman barbarlar” diye saldıracak kadar gözü dönmüş olan Mustafa Sabri ile ilişkisini sürdürdü.

Son olarak Kıyafet Devrimi’ne karşı, “Frenk muhalifliği ve şapka” isimli bir kitapçık kaleme aldı. Bu kitapta ve yaptığı konuşmalarda “şapka giymenin küfür ve dinsizlik” olduğu propagandası yapıyordu. İstiklal Mahkemesi tarafından tutuklandı ve 4 Şubat 1926 yılında “Devrim karşıtı faaliyetler içinde olduğu” suçlamasıyla idam edildi...

Aslında yazılacak daha çok şey var, ancak yerim bitti. Ama İskilip Devlet Hastanesi’ne adı verilen İskilipli Âtıf Hoca’nın öyküsü kısaca budur..

- Vicdan da sizin, karar da sizin..


xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

İNKİŞAF YAZILARI

 


İSTIKLAL MAHKEMESI ÖNÜNDE BIR ULU HOCA: ALI HAYDAR EFENDI



Ahmet AÇIKGÖZ


Cübbe, takke, sarık bütün bunlar irticaya işaret ediyor, maziye dönmeye çağırıyordu. Surette değişim gerekliydi. Mahalle muhtarından, Cumhuriyet Halk Fırkası çaycısına, köydeki Ahmet Efendi’den, belediye meclisi azasına kadar herkes şapkalı olmalıydı.

Değişimi, damar damar bütün Anadolu’ya taşıyabilmek için kanun gerekliydi. 25 Kasım 1925’te kabul edilen yasaya göre Türk milletinin “umumi serpuşu”nun şapka olduğu resmen ilan edildi. Kanuna muhalif kalan tek kişi Bursa’nın sakallı mebusu Nusreddin Paşaydı.

İhtiyacı karşılayabilmek için devletin son üç yılda yaptığı ihracatından daha yüksek bir meblağ ödenerek İtalya’dan şapka getirtildi. Şapkalar ellişer lira bedelle (ortalama bir memur maaşının iki katı) ve bir yıla yayılan taksitlerle bütün memurlara satıldı.

Şapka giymek, yani değişmek bir talep değil emirdi. Giymemenin müeyyidesi vardı. Başbakan İsmet İnönü’nün imzasıyla bütün vilayetlere emirnameler gönderildi. Dünya tarihinde bir ilk gerçekleşiyordu. Kanunla bütün millet üniformaya icbar ediliyordu.

Şapkaya Anadolu’nun tepkisi sert oldu. Halk sokaklara indi. Meydanlar protestocularla doldu, şapkayı reddeden gayri memnunlar bir türlü yatıştırılamıyordu. Ankara’ya telgraflar yağmaktaydı. İşte tam bu noktada devreye Ankara İstiklâl Mahkemesi girdi. Siyasi manevralarıyla mahir Başbakan İsmet İnönü’nün bastırmasıyla, idam kararlarını infaz yetkisi şapka davalarına bakacak olan Ankara İstiklâl Mahkemesine verildi. Böylece maznunların üçer beşer darağacına gidiş yolları açılmış oldu.

Ankara İstiklâl Mahkemesinin “şapka kanunu” ile ilgili ilk duruşması 25 Kasım 1925 tarihinde Kayseri’de yapıldı. Kayseri’yi Erzurum, Giresun ve Rize izledi. Bu vilayetlerdeki davalardan bol idamlı kararlar çıktı. Rize duruşması yapılırken “şapka kanununa” muhalefetle ilgili ilginç bir hükme varıldı: Fitnenin! merkezi İstanbul olarak tespit edildi. Başta “Frenk Mukallitliği ve Şapka” adlı kitabın sahibi İskilipli Atıf Hoca olmak üzere, bir kısım İstanbul uleması ve muhafazakâr basın mensupları bu işi tahrik etmişlerdi. Sokaklardaki gayri memnunlar onların eseriydi. İstiklal Mahkemesi elemanlarının diliyle “Heyet-i Fesadiyye” olarak isimlendirilen zümre bir an önce tespit edilip, zapturapt altına alınmalıydı.

Rize davasında ne İskilipli Atıf Hoca’nın ne Ahıskalı Ali Haydar Efendi’nin ve ne de İstanbul ulemasından birinin adı telaffuz edilmişti. Fakat önemli olan mahkeme heyetinin neyi-nasıl önemli görmesiydi. Başbakanlık kanalıyla Rize’deki heyetin İstanbul valiliğine gönderdiği emirle “irticadan maznun İskilipli Atıf Hoca ve rufekasının tevkifi…” acilen talep ediliyordu. Rüfeka’dan ne kastediliyordu. Refik olmanın şartları neydi, nasıl bir çerçeve çizilmişti. Tevkif emrini verenlerden bir zatı şahane, gazetenin birine verdiği demeçte şunları söylüyordu: “Cağaloğlundan Beyazid’e, Hakkaklar’dan Fatih’e eskiden beri muhafazakâr tanınan hemen bütün zevat ile, hoca ile yayıncılık işi dahil her türlü münasebeti olanlarla, Atıf Efendiyi eskiden beri tanıyanlar…”

Kel Ali Böyle Buyurdu

Atıf Hocayla birlikte okuyandan, yolda tevafuken karşılaşıp ona selam verene, kitabını basandan, onunla sohbet edene kadar halktan, ulemadan birçok kişi tevkif edildi. Evler arandı, kütüphaneler teftiş edildi, kitap derkenarları kriminolojik(!) okumaya alındı.

Kel Ali namıyla maruf olan İstiklâl Mahkemesi reisi Ali Çetinkaya İstanbul’da bir “Heyet-i Fesadiye!” icat edilmesini ve bu vesileyle bir çok alimin tevkif edilmesini arzu etmişti. Onun hatırına evler arandı ve Devlet-i Aliyye’nin kudretli alimlerinin ellerine kelepçeler takıldı.

Hususi Evraklara Kadar Her Şey Arandı

Bir akşam üstüydü, sivil kıyafetli üç polis Ali Haydar Efendi’nin kapısını tıklattı. Ali Haydar Efendi niçin geldiklerini, ne istediklerini sordu. Polisler, kendilerine taharri emri verildiğini söylediler. İçeri girdiler, iğneden ipliğe her şeyi aradılar. Oturduğu, misafir kabul ettiği, yattığı bütün odalar gözden geçirildi. Fakat asıl arama faaliyeti kitapların olduğu odada yoğunlaştı. Hususi evraklarından, mütalaa kitaplarına kadar her şey tek tek incelendi. Sivas, Erzurum, Rize ve Giresun’daki şapka karşıtı yürüyüşlerle alakalı, bir yazı ya da belge bulabilecekler miydi? Çok istiyorlardı fakat nafile… Konuyla alakalı tek sahife bile bulamadılar. Evde İskilipli Atıf Hoca’nın “Frenk Mukallitliği ve Şapka” adlı eserinden başka, dava ile alakalı olacak hiç bir kanıt (!) yoktu.

Memurlar giderken, Ali Haydar Efendi’ye kendileriyle birlikte merkeze kadar gelmesini rica ettiler. Ev halkı polislerin gelişiyle tedirgin olmuştu, bu talep ise mevcut endişeyi büsbütün artırdı.

Niçin merkeze gitmeliydi? Polisler bu sorunun cevabını vermede pekala zorlandılar, fakat sonunda harcı alem bir üslupla “zabıtnameyi tasdik ettirmek için efendim” diye karşılık verdiler.

Ali Haydar Efendi;

-Merkezde ne kadar bulunmam gerekli? Şayet uzun bir süre tevkif edileceksem, havaici asliyeye dair bir şeyler alayım…

-İhtiyatlı olmanızda fayda var.

Hapis Hayatı

Ali Haydar Efendi resmen tevkif edilmişti. Kel Ali’nin hakkında vereceği hükme kadar haftalarca nezarethanelerde, hapishanelerde beklemek zorundaydı. Bir devrin en şecaatli hocasına gözdağı veriliyordu. İttihat ve Terakki’nin illegalitesine kafa tutan adam sindirilmeye çalışılıyordu. Şapka vesaire işin bahanesiydi.

Ali Haydar Efendi polislerin arasında, merkeze doğru yürürken, sokakta tevafuken görenler, görmemek için yüzlerini farklı yöne çeviriyorlardı. Kimi, selam verirsem onunla alakam var zannedilir diye korkudan, kimi de büyük bir alime reva görülen muameleden duyduğu yürek acısından böyle yapıyordu. Merkeze vardılar, tahtadan bir sandalyenin üzerine oturdular, bekliyorlar, telefonlar gelip-gidiyor fakat Ali Haydar Efendi’nin ne olacağına dair söylenen somut hiç bir ifade yok.

- Niçin tevkif edildim?

- Bilmiyoruz, bize tevkif edilmeniz emredildi.

- Ne zamana kadar bekletileceğim?

- Her an serbest bırakılma emriniz gelebilir efendim!

Tevkifinin ertesi günüydü. Gazeteler, Ali Haydar Efendi’den ve şapka maznunlarından bahsediyordu. Ötede-beride köşe bulup gazeteci olanlar, dün tekkesinin bu gün de hürriyetinin elinden alınmasına seviniyorlardı. İttihat ve Terakki kalıntılarının yazılarında bir hesaplaşma havası vardı. Fikir öfkesinden yoksun zavallıların fıkraları, bugün gazeteciliğin utanç vesikaları olarak kütüphanelerin raflarından tarihe tanıklık yapmaktadır.

Sonsuz Tevekkül

Zabıtnameyi tasdik etmek için merkeze götürülen Ali Haydar Efendi’nin tevkifi üzerinden haftalar geçmişti ki o hala nezarethanedeydi. Ne tevekkülünde, ne de dik duruşunda bir kırılma yaşamadan bekliyordu. Bir defa olsun zavallıların gözlerine merhamet dilencileri gibi bakmadı. Biliyordu ki kaderi, Kel Ali’lerin ağzından çıkacak söze göre değil, Allah’ın takdirine göre tayin edilmişti. Ve o zavallılar Allah’ın takdirini değiştiremeyeceklerdi.

***

Kel Ali adıyla maruf Ali Çetinkaya’nın riyasetindeki İstiklâl Mahkemesi heyeti, 21 Aralık akşamı deniz yoluyla İstanbul’a ulaştı. Ali Çetinkaya ayağının tozuyla gazetecilere şöyle bir demeç verdi: “İnkılap düşmanlarına Cumhuriyet’in kahredici yumruğu ile ağır bir darbe indirildi.” (Erzurum, Giresun, Rize davalarını kastediyor.)

İstanbul’da kaldığı müddet zarfında Dolmabahçe sarayında ikamet eden heyet, davalara Fındıklı’da bulunan Meclis-i Mebusan binasında bakacaktı. Bunun için çeşitli merkezlerde bulunan şapka maznunları Melis-i Mebusan’a yakın bir mevkide bulunan Galata Polis Merkezine toplandı.

Galata Koğuşu

Mesnevi şarihlerinden Tahir’ul Mevlevi, Ali Haydar Efendi’nin de içinde kaldığı Galata’daki koğuşlarını tasvir ederken şunları söyler: “Oda müteaddit pencereli ve iki sıra 15-20 kadar karyolalı bir yerdi. Sobası yoktu. Karyolalardan bazılarının yalnız birer ot minderi vardı.

Bizi koğuşa getiren memur, isim yoklaması yaptıktan sonra;

“Bir sonraki emre kadar burada kalacaksınız. Evlerinizden bir şey getirmek isterseniz yazdırın, telefonla merkezlere söyleyelim” dedi.

Herkes yatak-yorgan gibi levazımın gönderilmesi temennisinde bulundu. Memur efendi isteklerimizi isimlerimizle yazdıktan ve bizi yanımızda kalacak bir taharri memuru ve bir de polise teslim ettikten sonra gitti.

Karyolaları şu şekilde benimsemiştik: Kapıdan girince sağdan birinci karyolada Dağıstanlı Seyid Tahir Efendi, ikinci karyolada Katip Aziz Mahmud Efendi, üçüncü karyolada Kitapçı Aziz Efendi, dördüncü karyolada Ömer Rıza Bey, beşinci karyolada abd-i aciz (Tahir Mevlevi), altıncı karyolada Suûd Bey, yedinci karyolada her akşam orada yatan bir memur. Soldan birinci ve ikinci minderde Yağlıkçı Hasan ve Mustafa Efendiler, soldan birinci karyolada Dersiâm ve Çarşambadaki İsmet Efendi Tekkesi Şeyhi Ahıskalı Ali Haydar Efendi bir de onlara mücavir Seydişehirli Hasan Efendi, ikinci karyolada Vaiz Sofî Süleyman Efendi. Kitapçı Mihran Efendi de tam orta yerdeki karyolayı seçmişti.

Ali Haydar ve Süleyman Efendilerin galiba bir zenbili, bir de postekisi vardı. Postekileri ot minderin üstüne serdiler.

Koğuşa geldiğimiz gece hemen pek az uyuduk. Çünkü herkes derdini söylemek ve başkasınınkini anlamak istiyordu. Muayyen saatlerde değişen ve bizi çiftlik hayvanı gibi sayılı olarak teslim eden çift nöbetçi memurların müsamahasına, daha doğrusu bir oda içindeki 12 adamın konuşmasının imkansız oluşuna binaen serbestçe görüşebiliyor, hatta aldırdığımız yiyintileri sardırmak suretiyle gazete bile getirtiyorduk. Zaten ve pek tabiî olarak orada bulunanların hiç biri, kendisini bir fiil ile mücrim addetmiyordu.

Tabiî şu anlaşma ve dertleşmeler yüksek sesle oluyor. Bazen de biri diğerinin lakırdısını kesiyor, yahut beraber söylüyordu. Sigaralar, enfiyeler, çaylar, kahveler de musahabeye sıcaklık veriyordu.

Şeyh Ali Haydar Efendi, kulakları işitmediği için mütalâayı ve tilâveti musahabeye tercih ediyor, kendisine tane tane ve yavaş söylenilmek şartıyla bir şey sorulacak olursa müfid ve mukni cevaplar veriyor, mangalda kendi eliyle kaynattığı çayı sessizce içip hususi aleminde bulunuyordu.

Bilmünasebet şunu da arz edeyim ki derme çatma biliş ve kendi kendine gidişle başkalarını değil, insanın kendisini bile kurtarması mümkün olmaz. İman etmiş olduğum şu kanaat bu koğuşta bir iki gece birlikte kaldığım iki zat karşısında apaçık ortaya çıktı.

Bunlardan biri Sufî Süleyman Efendi, diğeri Şeyh Ali Haydar Efendi idi. Vakıa ikisi de okumaktan ve namaz kılmaktan hemen hali kalmıyordu. Biri çalıp alma suretiyle kavrayabildiğini birtakım indiyât ilavesi ile tatbîk etmeye ve ettirmeye uğraşıyor, diğeri ehlinden okuyup okuttuğunu ve öğrenip zevkine vardığını tahkîk mertebesine çıkarmaya çalışıyordu.

Hülâsa, şeyh ve müderris Ali Haydar Efendi sabahlara kadar uyumuş olsaydı yine uykusu, Süleyman Efendi gibilerin uyanıklığından-meşhûr hadîsin delalet ettiği mana üzere-efdal bulunacaktı. Çünkü yersiz birtakım huşûnetle dertli yürekleri incitmemiş, bize karşı söylemediklerini de kalbinde geçirmemiş olacaktı.

Hülâsatü’l-hülâsa; bir adamın hem kör olması, hem değneksiz bulunması, sonra kendi gibilerine değnekçiliğe kalkışması çok fena bir şey!..”

Biz Kel Ali bahsine dönelim. Bütün bunlar olurken O gazetelere verdiği demeçte, İstanbul halkına teşekkür ediyor, maznun-mazlumların yakında serbest kalacaklarını söylüyordu. Diyordu ki; “Yapılan muhakemeler ve tahkikat sonrasında, İskilipli Atıf Hoca da dahil bütün İstanbullu sanıkların masumiyeti ortaya çıktı.”

Ne ki şapka maznunları salınmadı. Gazeteleri okuyan herkes mazlumların hürriyete kavuşacağını beklerken, onlar üçüncü mevki bir trenle Ankara’ya gidiyorlardı.

Sorular Hep Sorular


Bütün maznunların olduğu gibi Ali Haydar Efendi’nin evinde de yürek acısı vardı. Fakat Ankara’ya gönderilecekleri gazetelerde çıkınca, bu haber her şeye tuz-biber oldu. Büyük mazlumun ailesi ve bağlıları tevkifhaneye koştu. Ne ki o ve diğer mazlumlar yoldaydı, gidiyorlardı. Suçsuz oldukları bizzat mahkeme reisi tarafından ilan edilen İstanbul sanıklarına, tekrardan kim ve neye dayanarak suç isnat etmişti? Zamanın ulu hocası haftalar geçmesine rağmen niçin hala mevkuftu. Suçu dik duruşu muydu? Dünya’nın neresinde içinde suç unsuru olmayan bir kitabın satışına vesile olmanın idamla yargılanmaya sebep teşkil ettiği görülmüştü? Vicdanların “sukut” la yanıtladığı soruların cevabı mahşerde muhakkak ki verilecektir. Arşive kaldırılan fakat ihkakı hak için aciliyet kesbeden bu soruların cevabı bugün olmazsa yarın mahşerde muhakkak ki verilecektir.

Ankara

Ali Haydar Efendi, Atıf Hoca ve diğer mazlumlar, istasyonda vagonlardan indirilip, üçer-dörderli gruplar halinde -ücretleri kendilerinden mahsuben- taksilerle İstiklâl Mahkemesi’ne sevk edildiler. İsim yoklamasının ardından jandarma nezaretinde, tekrar vasıtalara bindirilip Ankara Hapishanesine götürüldüler.

Hapishane, yığınla maznun doluydu. Şapka giymede isteksiz davranandan, şapka giymesem hükmü ne olur diye sorana kadar onlarca insan, farklı illerden maharetli valiler vasıtasıyla tutuklanıp Ankara’ya gönderilmişti.

Ankara Hapishanesinde, Çarşambalı Ahmet Hamdi Efendi’nin ders halkasında yıllar önce tanışan iki kadim dost; Ali Haydar Efendi ve Atıf Hoca aynı koğuşta kalıyordu. Hale dair konuşuyorlardı fakat uyanık oldukları zamanın neredeyse bütününü mütalaya, tefekküre, tezekküre hasretmişlerdi.

Bütün olumsuz şartlara metanetle direnen büyük veli, hususi aleminde murakabede bulunuyor, herkes gibi mahkemeye çıkacağı günü bekliyordu.

14 Ocak 1926 Perşembe günü hapishanede olağanüstü bir temizlik harekatı başlatıldı. Maznunların aldığı duyumlara göre mahkeme üyelerinden Kılıç Ali, müddeiumumi, Necip Ali ve bir de siyasetçilerden meşhur bir şahıs hapishaneyi ziyarete gelecekti. Kapılar açıldı ve beklenen zevat hapishane müdürü refakatinde göründü. Dolaşırken Ali Haydar Efendi’nin mevkuf olduğu koğuşa da girildi. Siyasi hayatta derin nüfuza sahip o meşhur siyasi Ali Haydar Efendi’ye yaklaştı ve aralarında şu minval üzere bir konuşma cereyan etti:

- Mucteba (seçilmiş) ne demektir?

- Neden sordunuz?

- Dediler ki, Ali Haydar Efendi müctebadır, duasını al.

- Allah’a secde etmeyene ben dua etmem!

Siyasetçi namaz kılacağına dair söz verince, büyük velinin duasına nail olabildi.

O muhteşem mazinin vakarlı duruşunu çağrıştıran cevap sarsmıştı meşhur siyasiyi. Sanki mahkum Ali Haydar Efendi değil de kendisiydi.

Hapishanedeydi, koğuş arkadaşları birer ikişer idam ediliyordu. Kuvvet ayağına kadar gelmişti. Kendisinden dua isteyen siyasiden merhamet dilenebilirdi, ama yapmadı. İlmin izzetini, İslam’ın azametini çiğnetmedi.

Duruşma Sonrası Manzara

Tutuklulardan biri mahkemeden koğuşa döndüğünde her taraftan kendisine; geçmiş olsun, ne sordular, nasıl cevap verdin türünden sorular yöneltilirdi. Bulunduğu yer miting alanı gibi olurdu. Etrafta bütün bunlar olurken Ali Haydar Efendi de mahkemenin gidişatına dair ne bir merak, ne de meraka delalet edecek bir çift söz vardı.

Davası neticelenenler farklı mevkilere gönderiliyordu. İstanbul tevkifhanesinde olduğu gibi Ankara’da da Tahir-ul Mevlevi bir ara Ali Haydar Efendiyle aynı koğuşta bulundu. Tahiru’l Mevlevi’nin naklettiğine göre Ankara’da Ali Haydar Efendi’nin koğuş arkadaşları şunlardı; “Saatçı Hafız Nafiz Efendi, Hoca Abdulfettah Efendi, Konyalı Tahir Efendi, Sofi Süleyman Efendi, Hasan Efendi, İstanbul İmam-Hatip mektebi eski katibi Aziz Mahmud Efendi, Halid Efendi, Dağıstanlı Seyyid Tahir Efendi, Emekli bir zabit ve oğlu, Seydişehirli Hasan Efendi ve Mehmed Âkif’in damadı Ömer Rıza Doğrul.”

***

Tahir-ul Mevlevi, Ali Haydar Efendi’nin de kaldığı koğuşu tasvir ederken diyor ki biz önceki koğuşumuza “şahin paşa” oteli adını takmakla ne kadar isabetdar olduğumuzu, Ankara’daki koğuşu görünce anladık.

İşte buyurun! Tahir-ul Mevlevi’nin kaleminden, ömrünü milletinin akli ve ruhi kalkınmasına adayan büyük bir alimin koğuşunun manzarası:

“Ortada bir demir soba, önünde saç bir mangal ile teneke bir leğen, leğenin etrafında yine teneke ibrikler. Hemen kapının arkasında bir parça maden kömürü, bir iki avuç mangal kömürü. Birkaç tane gaz tenekesi, bir iki tane de açılmış konserve kutusu duruyordu.

Lâkırdı ederken kulağıma bir şarıltı geldi. O tarafa doğru döndüm. Arkadaşlardan biri duvara doğru çömelmiş, konserve kutularının birinde def-i hacet ediyordu. Sonra onu yarı açılmış gaz tenekelerinden birine boşalttı. Kutuyu da baş aşağı olmak üzere tenekenin üzerine bıraktı.

Ben şu hale hayretle bakarken arkadaşlardan bazıları işi anlattılar. Bu koğuşun kapısı nedense gece gündüz kapalı dururmuş. Gündüzleri dışarıya çıkmak için kapı vurulur, jandarmaya açtırılırmış. Fakat geceleri ona da müsaade edilmediği için böyle teneke içine def-i hacet edilirmiş.

Bu elîm tafsilat üzerine:

- “Ya ihtiyacın büyüğü olursa?” diye sordum

- “Lamba kısılır o da tenekeye def edilir” cevabı verildi.

Hakikaten bir gece gözleri bürüyen karanlık, burunları kaplayan koku arasında böyle bir halin vukuunu hissetmiştim.

Sabah oldu. Erken uyananlar-henüz nöbetçi jandarmanın gönlü olup da kapıyı açmaması üzerine tabiî olarak tenekeye koşuştular. Koğuşun içi bir “Şarşarabâd” halini aldı. Yüzünü yıkayıp abdest alacak olanlar da birer ibrik yakalayıp teneke leğenin etrafına dizildi. Dökülen sular leğende yükseliyor, boğaz ve burun ifrazatı onun sathında yüzüyordu.

Nihayet içerden yumruklamak ve epeyce müddet:

- “Hemşerim! Sabah oldu. Şu kapıyı aç” temennisinde bulunmakla murad kapısı açıldı. Lakin iki kişi dışarıya fırlayınca jandarma üçüncüsünün göğsüne dayandı:

- “Onlar gelsin de öyle çıkarsınız” dedi. Çünkü müdüriyet dairesinin üst katında beş altı koğuş olduğu, içersinde epeyce mevkuf bulunduğu halde topu topu iki tane abdesthane vardı ki onların da henüz iç kapıları takılmamıştı.

Eski koğuşta gazete vasıtasıyla biraz haber alabiliyorduk. Burada ise pencereler ekser evkat açık tutulmayacak olursa hava bile alınamayacak, içindekiler mütenevvi kokulardan boğulacaktı.

Medyadaki Yankılar

Gazetelerde, her gün aynı nakarat vardı. Muharrirler ve muhabirler yedikleri sofranın sahibine göre yazıyorlardı. Haberlerin başlıkları genelde şöyle diziliyordu: “İstanbul’da yakalanan irtica maznunlarının şayan-ı dikkat muhakemeleri İstiklâl Mahkemesinde dün de devam etti.”

Muhakeme

Hapishaneyle, mahkeme arasında müteaddit kereler kat edilen yollar, günler, haftalar derken tarih 31 Ocak 1926’yı gösteriyordu. Afyon Mebusu Ali Çetinkaya, Gaziantep Mebusu Kılıç Ali ve Aydın Mebusu Reşit GALİP’ten oluşan mahkeme heyetinin karşısında Fatih dersiâmm’ı Ali Haydar Efendi vardı. Başındaki sarığı ve sırtındaki cübbesiyle heyete ulemanın “has duruşunu” gösteriyordu. (imamlar, hatipler, vaizler, Diyanet İşleri Reisi ve onun Müşavere heyeti şapka giymekten, o tarih itibarıyla muaftı.)

Sorgulamayı Ankara İstiklâl Mahkemesi zabıtlarından (Defter no: 6, Sahife 178 vd.) naklediyorum:

 Reis: Adın?

 Maznun: Ali Haydar.

 S: Babanın adı?

 C: Mehmet Şerif.

 S: Kaç yaşındasın?

 C: 60 (1926)

S: Evli misin, çocukların var mı?

 C: Evet evliyim. Çocuklarım var.

 S: İstanbul’da nerde oturuyorsun?

 C: Çarşamba’da.

 S: Esasen Kafkasyalısın değil mi?

 C: Ahıska’lıyım

 S: Nereye ve ne zaman hicret ettin?

 C: 309 (m. 1894) tarihinde Erzurum’a hicret ettim.

 S: Mesleğiniz?

 C: Fatih’de dersiâmm idim.

 S: Anadolu’da hemşerilerin filan nerede var?

 C: İnegöl’de Hafız Ahmet Efendi isminde bir kayın biraderim var.

 S: Nerelidir?

 C: Kendi memleketimden.

 S: Bu Hoca Atıf Efendi’yi nereden tanıyorsun?

 C: Meşhur Çarşambalı Hocadan beraber ders okuduk.

 S: Bandırmaya seninle kaç kitap gönderdi?

 C: Arz edeyim:

Hâkkalar’da (Kapalı çarşısı civarında bir sokak) dükkân açmıştı. Ben terziye giderken dükkânın önünden geçmek lâzım geliyordu. Bir iki defa dedi ki: “Fevkalade ihtiyacım var. Matbaacı da masraflarını sonradan alacak. İnsanlığını esirgeme de şu kitapları satıver.” “Tâhirü’l-Mevlevî, yağlıkçılar vasıta oldular sattırdılar. Sen de sattır.” demişti.

Damadım, Bandırma Asliye Mahkemesi üyeliğine tâyin olup gitmişti. Sonra Manyas’a Sulh Hâkimi yaptılar. Çocuklar, hâlâ benim yanımda idi. Onlar da yakında gideceklerdi. Onların eşyasını vapura bindirirken Atıf Efendi elime bir paket verdi. “İşte bu yüz kitaptır satıver” dedi. Beni utandırdı. Ben de çocuklara verdim, tembih ettim: Satılırsa parasını gönderirsiniz, satılmazsa geri gelecek dedim. Paketi de eşyanın içerisine bırakmışlar, unutmuşlar. Damadım eşyaları açınca bu kitapları görür.

O sırada elden 5-10 tanesini almışlar. Sonra bana yazıyor ki: “Eşyanın içinden bir paket çıktı. Çocuklar ne olduğunu unutmuşlar anlatamıyorlar. Kapağın üzerindeki fiyattan mıdır, birkaç tane de telef oldu. Benim meşgul olmaya vaktim yoktur. Bunlar ne olacak?” diyor. Ben de onları olduğu gibi geri gönder dedim.

Bandırma emanetçisi Hacı Mustafa ile geri yollamış, ben de Atıf Efendi’ye götürüp, teslim ettim.

Bu defa evimde bir kitap çıktı, onu da Bandırma’ya gönderirken bana hediye vermişti. Bandırma’da 25 tane satılmış, karşılığı olan iki lirayı verdim ve kalan 75 nüshayı da iade ettim…” Muhakemenin buradan sonrası bilmiyoruz. Çünkü zabıt sahifeleri 18’den 190’a kadar yırtılmış. Bu sahifelere neler kaydedilmişti. O heyeti şahane! Ali Haydar Efendi’ye neler sormuştu, o zatı mübarek nasıl cevaplamıştı ve bu cevaplar kimleri rahatsız etmişti bu bugün için meçhul…

Davanın karara bağlandığı 3 Şubat 1926 Çarşamba gününe kadar hapishaneyle muhakeme arasında kelepçeli ellerle Ali Haydar Efendi’nin icbarı git-gelleri devam etti. Akşamları hapishaneye döndüklerinde birtakım farklılıklarla karşılaşırlardı. Bunların en önemlisi maznunların odalarının değiştirilmesi idi. Fakat Onun muzdarip koğuşunu hiç değiştirmediler. Karara kadarki gecelerde en fazla Tahir’ul-Mevlevi ile kalmıştı. Son gece de yeryüzünde son gecesini geçiren İskipli Atıf Hoca ile birlikte olmuştu.

Tahiru’l Mevlevi’nin Rüyası ve Ali Haydar Efendi’nin Te’vili

İşte buyrun kararın arefesindeki zindan geceleri manzaraları: Mahkumların gözlerinde uykudan eser yok. Herkes sabahlara kadar hürriyetin hayalini kurmakla meşgul.

Göz yaşları eşliğinde semaya doğru kalkan eller, kısılan sesler, metanetli yüreklerle irade-i ilahiye iltica eden masum müminler top yekün hepsi aynı şeyi intizar ediyor: Hürriyet.

Tahiru’l-Mevlevi anlatıyor: “Yine bir uykusuz gece idi. Nasıl olduysa bir ara daldım ve şöyle bir rüya gördüm:

Şeyh Ali Haydar Efendi ile ikimizin müşterek bir maaş cüzdanı varmış. Bu cüzdanla vezneyle müracaat etmiştim. Maaş alacakmışım. Veznedar, bir iki kâğıt para verdikten sonra:

- “İstersen bir de altın vereyim” teklifinde bulundu.

- “Aman lütfetmiş olursunuz, çoktandır rü’yetinden mahrumum. Gurbette hemşehri görmüş gibi olurum” dedim. Veznedar, kenarı kırık bir altın verdi. Bunu görünce:

-“Aman bir lütuftur ettiniz bari tam olsun. Şunu değiştiriverin” ricasını ettim. Onu aldı, Mevlevi Külahı şeklinde altından mamul tam bir sikke verdi. Aldım ve uyandım. Namazdan sonra bu rüyayı Ali Haydar Efendiye anlattım. İyiye yordu:

-“Altın’ın değişmesi, hakkındaki hükmün değişeceğine, maaş cüzdanının müşterek olması ikimizin beraatına işarettir” dedi. Fil-vaki birkaç saat sonra da tabiri gibi oldu.

Tahiru’l-Mevlevi hakkında, muddeiumumi 3 yıl hapis talep etmişti. O da üç yılın hesaplarını yapıyordu fakat karar açıklandığında hayretle gördü ki beraat etmişti.

Karar Gecesi Maznunlar Koğuşu

Salıyı çarşamba’ya bağlayan gece, yani sabahında mazlumlar hakkındaki kararın açıklanacağı gece… Yer: Ankara Hapishanesinin o muzdarip koğuşu… Müdafaanameleri hazırlamaları için mazlumlara tanınan bir günlük sürenin sonuna yaklaşılıyor. Herkes bir şeyler karamakla meşgul. Bütün bunlar olurken iki kadim dost var ki onlar farklı alemlerde. Ali Haydar Efendi Fetih Suresini okuyor ve mutad sayıya delalet etsin diye her okuyuşunda karyolaya bir çizik atıyor. Atıf Hoca ise sekiz sahife olarak yazdığı müdaafanamesini elinde büzmüş bekliyor. Ali Haydar Efendi:

- Atıf Efendi! Rüyada şeyhimi gördüm, bana 33 defa Fetih suresini okumamı işaret buyurdular, bu vesileyle inşaallah halas kalacağımı telkin ettiler. Siz de okuyun. Hakkınızda talep edilen mahkumiyet Allah’ın izniyle kalkar. Atıf Efendi:

- Ben de Kainatın Efendisi’ni (s.a.v.) gördüm. Bana “yanıma gelmek dururken ne diye müdafaa karalamakla uğraşıyorsun?” dedi.

Etraf sukuta büründü. Nasıl olurdu da muddeiumuminin 3 yıl hapis istediği bir davada idam kararı çıkardı. Akıl, mantık böyle bir hükmü kabullenemiyordu. Fakat rüyada görülen Allah Rasulüydü, o davet etmişti. Şeytanın onun suretine giremeyeceği hadisi sahih bir rivayetti. Atıf Hoca:

- Göreceksin Ali Haydar Efendi beni yarın asacaklar, çünkü haberi Allah Resülü (s.a.v.) verdi.

Sabah

Sabahın ilk ışıklarıyla mazlumlar topluca İstiklâl Mahkemesine götürüldüler. Jandarma topluluktan öncelikle Babaeski Müftüsü Ali Rıza ve Atıf Efendileri mahkemeye aldı. Jandarma ikinci defa kapıyı açtığında “sarıklılar gelsin” dedi. Ali Haydar Efendi başta olmak üzere eski tabirle ilmiyeden ne kadar zevat varsa içeriye girdiler. Kapı tekrar kapandı. 5-10 dakika sonra Ali Haydar Efendi ve diğer sarıklılar geri döndü fakat dönemeyen iki kişi vardı: Atıf Hoca ve Ali Rıza Efendi.

3 Şubat Çarşamba sabahı, mahkeme heyeti kendileri için ne ifade edecek ve neyi değiştirecekse önce maznunların müdafaalarını dinledi. Ardından “Bekleyin tekrar çağırılacaksınız ve her biriniz hakkında İstiklâl Mahkemesi’nin kararı açıklanacak.” dendi.

Ve Karar

Söylenen saatte “mahkeme heyeti” aylarca süren davanın kararını açıklamak üzere mazlumları tekrar içeri aldı. Salona muazzam bir sessizlik hakim oldu. Herkes insanlık tarihinin o en muzdarip kararını bekliyordu. Ali Haydar Efendi ve İskipli Atıf Hoca’da ise muazzam bir tevekkül hakimdi.

“Erzurum, Rize, Giresun isyan hadisleriyle alakadar ve iş bu hadiselerin tertip edilmesi ve yayılmasından sorumlu ve öteden beri hükümet tarafından yapılan yenilik ve inkılap hareketlerine karşı bir muhalefet hareketi oluşturmak ve şuanki hükümet aleyhine propagandada bulunmak suçuyla 3/12/1340 (m.1925) tarihinde taht-ı tevkife alınan”… diye başlayan “karar” da, idama, mahkumiyete, ve beraata dair şu ifadeler vardı:

“55. maddeden İskilipli Hoca Atıf ve Babaeski eski müftüsü Ali Rıza Efendilerin salben idamlarına… Erzurumlu Şeyh Süleyman’ın on… Fatih türbedarı Hasan Tahsin’in beş sene küreğe konulmalarına…

Çeşitli bölgelerde meydana gelen isyan hadiseleriyle ilgili oldukları, iddiasıyla… Şeyh Ali Haydar, Berber Mustafa… Tahiru’l-Mevlevi beylerin haklarında iddia olunan fiillere karıştıklarına dair vicdani kanaat temin edecek kanuni deliller bulunmadığından beraatlarına ve başka bir sebeple tutuklu değillerse salı verilmelerine oy birliği ile karar verildi.”

***

Atıf Hoca gidiyordu. Hz. Resullah’ın davetine icabet edecekti. Kararın açıklandığı an, Hoca’nın ağzından çıkanları, o günün tanıklarından Tahiru’l-Mevlevi aktarıyor: “Zalim ve katillerle elbette mahşer gününde hesaplaşacağız.”

Hürriyet ve Esaret

Beraat edenler Ankara postahanesine gidip mahkeme kararını telgrafla evlerine bildiriyorlardı. Tahiru’l-Mevlevi o anı anlatırken şunları söylüyor: “Telgrafhanede Şeyh Ali Haydar Efendi’yi gördüm.” “Efendi!”

-“Rüya, tabiriniz gibi çıktı.” dedim ve elini öptüm. Hatta telgraf kağıdını ben yazdım.”

Ali Haydar Efendi’nin çocukları babalarının beraat telgrafını aldığı gün posta müvezzii İskilipli Atıf Hoca’nın evine hapishane müdürünün ağzıyla yazılan şöyle bir telgraf teslim ediyordu: “Hoca Atıf vefat etmiştir. Cevaben bildirilir.”

Üstadın yakınları anlatıyor: “Ali Haydar Efendi’nin beraatına sevinemedik, İskilipli Atıf Hoca’nın hanımı Zahide Hanım, kızı Melahat ağlarken biz nasıl sevinebilirdik.”

* * *

İdam Atıf Hoca’ya ebedi hürriyeti armağan etti. Fakat Ali Haydar Efendi için asıl mahpusluk hürriyetten! sonra başladı. Peşine takılan hafiyeler tarafından sürekli izlendi, her hareketi gerekli yerlere rapor edildi. Öyle ki, Hacca giderken bile ardına takıldılar. Herkes farklı bir şey söylüyordu; Suriye’den toplayacağı kişilerle merkeze yürüyecek diyorlardı. Hakkında bütün bunlar söylenirken O 80 yaşına girmiş aksakallı bir ihtiyardı. Ne yapabilirdi ki? Ama korkuyorlardı. Çünkü Allah Teala göklerden yüreklerine korku yağdırıyordu




HUZUR DERSLERINDE SISTEMI SORGULAYAN ALLAME: ALI HAYDAR EFENDI



Ahmet AÇIKGÖZ


Alimler irfan şehirlerinin kurmaylarıdır. Rütbelerin en büyüğü “ilim” onların payesidir. Medeniyetin önünde onlar vardır. İnsanlık tarihi müsbet kazanımlarını onlara medyundur. Çünkü onlar, insanlığın en büyüğü; Allah Resulü’nün (s.a.v.) varisleridir. İslami değerler adına sahip oldukları her şeyi Peygamber’den (s.a.v.) aldılar. Fıkıh, tefsir, kelam gibi izzet, itibar da Peygamber (s.a.v.) menşelidir. Hakim güce karşı koymayı, “hayır” demeyi O’ndan (s.a.v.) öğrendiler. Önce ilme belendiler sonra saltanata, zulme, müşrik idarelere karşı dik durdular. Habil’den, İbrahim’den, Hazret-i Resulullah’tan gelen muazzez bir sünnetti bu dik duruş.Bütün mevcudiyetleriyle Allah’a bağlanan ilim erleri, gerektiğinde başlarını ortaya koydular fakat Hakk’a, hakikate muhalif fetvaların altına imza atmadılar. İlim tarihi, bu nev’i kahramanların destanlarıyla doludur. Müctehit İmamlar, o kahramanlar mahşerinin “kubbe-i hadra”larıdır. Her biri kendi semasında hoş sedalar bırakarak ayrıldı bu dünyadan.

Kimin ne kadar büyük olduğu zor zamanlarda aldığı karalarla ortaya çıkar. Devlet-i Aliyye’nin tarihi de zor zamanlarda isabetli kararlar alabilen alimlerle doludur. Zembilli Ali Cemali Efendi’den Ali Haydar Efendi’ye uzanan mubarek bir silsele vardır Devlet-i Aliyye’nin mündericatında.

Fatih’in Şeriat’a muhalif emirnamesini yırtan Molla Gürani’yi, Bursa’ya seyahate giden IV. Mehmed’ e, “Bursa’ya gezintiye değil, Venedik’e sefere gidiniz.”, diyen Şeyhülislam Bolevi Mustafa Efendi’yi, onlarcasıyla, on dokuzuncu yüzyıla taşıyabilseydik, medeniyetin yürüyüşüne ara noktası konmayacak belki de bu fetret hiç yaşanmayacaktı.

Hali Sorgulayan Adam

Fatih’in, Yavuz’un muhkem iradesiyle on dokuzuncu yüzyılda zuhur eden Sultan II. Abdülhamid, eğer Molla Gürani gibi alimlerle meclis kurabilseydi, muhakkak ki tarihin hükmü bu günkünden daha farklı olacaktı.

Ali Haydar Efendi, Abdulhamid sonrası devri sorgulayan bir Molla Gürani bir Zembilli Ali Cemali Efendi’ydi.

Abdulhamid

1900’lü yıllar… Mustağribler içerden, müstevliler dışardan saldırıyor Abdülhamid’e. Jön Türkler, Yunanlılar, Yahudiler hep bir ağızdan meşrutiyet diye bağırıyor. Sayı itibariyle çoğunluğu gayr-i müslimlerin elinde olan basın, Sultan’ı hal’ etmek, Osmanlı-İslam medeniyetini parçalamak için, bütün kalemleriyle kin kusuyor. Ne hazindir ki, birkaç dönmenin oyununa gelen Elmalılı Hamdi Yazır, Mehmed Akif gibi İslam’i cephenin şehir kalemleri de Abdülhamid’in karşısında yer alanlar arasındadır.

Abdülhamid, aldatan ve aldananlardan oluşan bu ittifakı yarabilmek için, Doğu’dan, Batı’dan, Afrika’dan, Himalaya’lardan alimleri, mürşidleri, İstanbul’a davet etti. Yıldız Sarayı’nda onlara, dirilişin amentüsünü anlattı. Halifenin etrafında oluşacak İslam birliğinin sosyo-politik gücünden bahsetti. Aldatanların ve aldananların etkisiyle yaralanan, dağılan ümmeti tek noktada yeniden toplamanın zihni, siyasi, itikadi koordinatlarının nasıl olması gerektiğini anlattı. Bu çerçevede yaptığı ve birlikte yapılması gereken çalışmalardan söz etti. Ulemadan bu hayati projeye için gayret sarf etmelerini, katkıda bulunmalarını istirham etti.

Abdulhamid, Yıdız’da topladığı alimlerden, ulu hocaların eserlerini yeniden hayata taşımalarını ve yeni çağa, onların ruhunu aşılamalarını taleb etti. Alimler Yürekli Sultan’ın, onlara verdiği imkanlarla, ihsanlarla yurtlarına, yeni görevlerini kuşanmak üzere geri gittiler. Şeyhleri, alimleri, dervişleri, hasılı bütünüyle ümmeti bir heyecan kapladı.

Alem-i İslam Gazali’yi, İmam Rabbani’yi yeniden keşfetti. Zira Abdülhamid’in emriyle Süleyman Hasbi Efendi “Tehafüt”ü, Mardinli Yusuf Sıdkı Efendi “İhya”yı, Hoca Zihni “el-Münkiz min’ed-Delal”i, terceme etti. İslam Hukukundan, Hikemiyat’tan mühim kitaplar Türkçeye, Urduca’ya, Farsça’ya aktarıldı. Ulu hocaların kitaplarını okuyan nesle öz güven geldi. Batıyla hesaplaşabileceklerine inandılar. Fikren, ruhen bir yenileşme başladı.

İlmi ve ictimai hayattaki bu güzel gelişmelerin aksine, siyasi arenada farklı şeyler oluyordu. İttihat ve Terakki’nin komitacı üyelerinin siyasi nüfuzu her geçen gün biraz daha artıyordu. Dış ve iç güçlerin baskısı karşısında yalnız kalan Sultan Abdulhamid 1908 yılında, daha önce yürürlükten kaldırdığı Meşrutiyet’i tekrar kabul etmek zorunda kaldı. Bu arada İttihat ve Terakkiciler, uydurma bir seçimle, Meclis-i Mebusan’a kendi adamlarını doldurdular. Mebusların çoğu Jön Türkler, Bulgarlar, Yunanlılar, Ermeniler ve Yahudiler’den oluşmaktaydı. Yani aldananlar ve aldatanlar mecliste aynı saftaydılar. Her ikisi de Meşrutiyet’i savunmada ve Abdülhamid’e düşman olmada hemfikirdi.

Abdulhamid’e karşı, hürriyet adına yürüyenler, gerçek istibdadı II. Meşrutiyet’le tanıyınca şaşkına döndüler. Çünkü her tarafı İttihat ve Terakki terörü kaplamıştı. İstanbul uleması ise hayretle, olan biteni seyretmekteydi. Hürriyet için Meşrutiyet isteyenler lal-i ebkem olmuşlardı. Zira konuşan behemahal bir komitacının kurşunuyla hayatını kaybediyordu.

Klas Duruş

Neşredilen dergi ve gazetelerde Allah ve Resul buyruğu tahkir ediliyor, Meclis, İslam’a muhalif kanunlar çıkarıyordu. Ulema arasında Meşrutiyet’e karşı bir muhalefet oluşmuştu fakat herkes korkudan sukut orucuna girmişti. Birisinin çıkıp Hakk’ı müdafaa etmesi, hali sorgulaması gerekiyordu. O gün için bu onurlu duruşa en müsait yer Padişah huzurunda, meşhur ulema ve devlet erkanının katılımıyla yapılan “huzur dersleri” idi. Dersin baş mukarriri Gümüşhanevi Hazretlerinin bağlılarından Tikveşli Yusuf Efendi. Baş muhatabı ise Ahıskalı Ali Haydar Efendi’dir.

Tikveşli, -her zaman olduğu gibi yine- dersten önce Ali Haydar Efendi’den siyasi açıklamalar yapmaması ya da bu meyanda sorular sormaması ricasında bulundu. Fakat Meşrutiyet’le gelen zulüm öyle bir noktaya varmıştı ki, susmak, Hakk’a ihanet etmekle eş değerdi. Bu yüzden Ali Haydar Efendi ders esnasında meseleyi, “Allah’ın indirdikleriyle hükmetmeyenlerin, kafirlerin ta kendileri olduklarını” ifade eden ayete getirir ve Kuran’a rağmen kanun yapan Meclisi Mebusan’ın ve o kanunları uygulayanların durumunun ne olduğunu sorar. Tikveşli, bedeli ağır bu sual karşısında sükute bürünür. Ali Haydar Efendi, cevabını alamadığı bu suali usul gereği “baş muhatab” ünvanıyla etraflı bir şekilde izah eder. Ders bu izahla sona erer. Dersten sonra herkes Meclis-i Mebusan-ı Kur-an’a göre illegal ilan eden Ali Haydar Efendi’nin akıbetini merak etmektedir.

Padişah huzurunda akdedilen dersin ertesi günü, genellikle idamlıkların çağırıldığı Yedi-sekiz Hasan Paşa Karakolu Ali Haydar Efendi’yi davet eder. Karakolda ifadesi alınan Ali Haydar Efendi doğruca Sultan’ın huzuruna çıkarılır. Sultan, Ali Haydar Efendi’yi yanına davet eder, yer gösterir ve ona hitaben şöyle der; “Şayet etrafımdaki ulema senin vakarına ve ilmine sahip olsaydı, İslam ümmeti bu gün bu halde olmayacaktı.”

Sultan, Ali Haydar Efendi’ye hale dair düşüncelerini, çözüm önerilerini sorar, ayrılırken de ona bir kese altın hediye eder.

Sultan’ın hediye ettiği bu kese, Ali Haydar Efendi’nin hanımının çeyizinde, klas duruşun bir şahidi olarak hala durmaktadır.

Müteakib yıllarda, İttihat ve Terakki’nin İstanbul’un en eski Halidi Tekkesi olan İsmet Efendi Tekkesi’ni işgal etmesi ve Ali Haydar Efendi Hazretleri’nin postnişinliğini 1919’a kadar engellemesi bu dik duruşun bir anlamda rövanşıdır.

Ali Haydar Efendi, çete kafasıyla devlet yöneten, dışı müslüman, içi mason olan komitacılara baş eğmedi. İslam’ın izzetini muhafaza etti.

O, Devleti Aliyye’nin ahirinde zuhur eden bir Zembilli Ali Cemali, bir Molla Gürani’ydi. Seleflerinin sünnetini yaşatan birkaç onurlu alimden biriydi. Konjoktür dik duruşuna mani olamadı. Bu yüzden tarih onu, Peygamber makamını çiğnetmeyen vakur bir alim olarak anıyor.


***

ZOR ZAMANLARIN ŞEYHİ


Fatih’in soyundan, Avrupa’lı adamın ellerini ilk önce öpme şerfine! nail olan mustağriblerin çoğu Mekteb-i Sultani (Galatasaray) menşeliydi. Ne Doğulu ne Batılıydılar. Dünya tarihinin Araf’ta yaşayan ilk nesli olma özelliğini taşımaktadırlar.

Mustağriblerin Batı Medeniyeti’ni tahlil edip, tecrübesini ve müsbet neticelerini millet yapısına aktarmak gibi ne bir dertleri ne de böyle bir girişim için kabiliyetleri vardı. Tek gayeleri, cemiyetten bütünüyle İslam Medeniyeti’nin izlerini silmekti.

Devlet-i Aliyye tarafından, Batı’nın teknolojik değişimini takip etmek için gönderilenler, geriye ilim adamı kisvesi yerine, edebiyatçı, gazeteci etiketiyle döndüler. Baki’yi, Fuzuli’yi tanımayanlar Goethe’ye, Rimbaud’a amele oldular. “Mefahir”İ unutanlar ya da hiç duymayanlar Batı kültürünün gönüllü savunuculuğuna soyundular.

Ameleler, efendileri için çalıştı. Millet vicdanında kalabilen irfanı son şubesine varıncaya kadar kurutabilmek için ellerinden ne geliyorsa yaptılar. Bin yıllık Osmanlı-İslam Medeniyeti’nin yerine var ettikleri lise seviyesinde bile olmayan şu sun’i kültür onların eseridir.

Zihnen durduramadıkları medeniyeti parayla, komployla, istibdatla, cebirle, durdurdular. Medresenin, tekkenin karşısına, fuhuş ve şöhret kaleleri kurdular. Oralarda yetişen nesil, bütün kurumlarıyla irfana düşman oldu.

Batı, mustağriblere önce kendini taklit etmeyi sonra komployu öğretti. Günü gelince de güç ve silahla konuşmayı.

Amele kültürüyle yetişen aydınlar milletinin idealleri yerine efendilerinin menfaatleri için çalıştı. Hem milletin ideallerinden onlara ne idi ki? Hukuk doktrini, sanat anlayışı, ruh yapısı vesaire… Kim uğraşacaktı bunlarla? Onların vazifesi masum Anadolu çocuklarının genlerinden İslam Ruhu’nu söküp çıkarmaktı. İlk mektebe gelen çocuğa küfür nasıl aşılanacaktı, onların uhdesine bu tevdi edilmişti.

Kurtuluş Köprüsü

İhanet ve cehaletin en şaşalı dönemini yaşadığı yıllarda Ali Haydar Efendi’nin yürüdüğü yol, İslam Ruhu’na sadık kalanlar için kurtuluş köprüsü oldu. Çevreleri küfür gangasterleri tarafından kuşatılan çocuklar kurtuluş için o köprüyü kullandılar. Köprü, ezan sesleriyle büyüyen Devlet-i Aliyye’nin çocuklarını, ezanla bütünleşmeye taşıdı.

Her gün İttihat ve Terakki markalı muallimlerin şu hain, şu kahraman, şu ilerici, şu yobaz tasnifini dinleyen çocuklar müthiş bir zihin kirlenmesi yaşıyorlardı. Mektepte, sinemada, gazetede gördükleri hoca tiplemeleri iğrençti. Karikatürize edilen hocalar, ellerine tutuşturulan kocaman sopalarla dehşet(!) saçıyorlardı.

Yeni hayatı özendirebilmek için eskiye sövmek mubahtı, beklide zorunluydu. Çocuklar söz konusu karalamanın öylesine etkisinde kalmış ve öylesine ürkmüşlerdi ki, camilerin ya da tekkelerin sokaklarından geçmeye bile cesaret edemiyorlardı.

Amele kafasıyla yetiştirilen çocukların bir gün yolları Çarşamba’ya düşerde orada İsmet Efendi Dergahı’na uğrarsalar, öğretmenin söylediklerinin tam zıddına ak sakalıyla bir sevgi dağının oturduğunu görürlerdi. O sevgi dağı, söylenildiği gibi elinde sopa değil gülleri, kitapları tutmaktaydı.


İsmet Efendi Tekkesi


Etrafı tahta tarabalarla çevrili İsmet Efendi Tekkesi’nin içinde hayat bir başkaydı. Orası, Ahiretin dünyaya yansıyan yüzü gibiydi. Fakat amele kültürünün zehirlediği çocukların çok azına o güzel iklimi tanımak nasip olmuştu. Bütün çocuklar, mustağriblerin söylediklerini tekzip eden bu hayatı tanıyamadı. Çünkü, yeni hayat böylesine bir tanışmaya maniydi. Zira Ali Haydar Efendi’yle buluşmak, konuşmak suçtu. Baskılar karşısında mazlum halk yorgun düşmüştü. Kimsenin “neler oluyor, niçin ulema tecrit ediliyor” diye soramaya ne mecali ne de cesareti kalmıştı.

Anadolu halkı, Çanakkale’de düşmanla göğüs göğse bizzat çarpışan Büyük Veli’nin ahir ömrünün tahta tarabalarla çevrili Tekke’de göz hapsinde geçmesine üzülüyordu, fakat susmaktan başka ne yapabilirdi?

Küfür barikatlarını aşıp Ali Haydar Efendi’yle buluşan çocuklar, onun yanında gerçek huzuru kuşandılar, ruhlarıyla barışık kalmanın ne demek olduğunu öğrendiler.

“Bu Can Bu Yola Adanmıştır”

Ali Haydar Efendi ömrünü, küfrün kirletmeye çalıştığı zihinleri arındırmaya, tekrardan İslam’a kazandırmaya adadı. Onlara İslam’ın gerçek yüzünü gösterdi. Okudu, okuttu bir irfan denizi oldu. Yaşının verdiği yorgunluğu bir ders verirken bir de sohbet ederken unuturdu. Onun ilim-irfan azmine dair, talebelerinden Muhterem Emin Saraç Hocaefendi şunları söylüyor: “Ali Haydar Efendi’den Molla Hüsrev’in “Mir’at”ını okuyordum. Ders için her gün Tekke’ye giderdim. Yine bir gün gitmiştim ki, Üstadım’ı aşırı derecede yorgun buldum. Konuşmaya, ders takrir etmeye mecalleri yoktu. Bu yüzden “Evladım! Bundan sonra ders okutamayacağım, senin de gördüğün gibi sağlığım buna müsait değil.” dedi.

Ses tonundan, ders okutamamaktan dolayı son derece muzdarip olduğu anlaşılıyordu. Öyle ki zindan, zulüm ve tecritler ona ders okutamamak kadar ağır gelmemişti. Ali Haydar Efendi’nin bu hal beyanı üzerine “peki” dedim ve müsaade isteyerek huzurundan ayrıldım. Doğruca ikamet ettiğimiz “Üç baş Medrese”sine gittim. Hadiseden bir gün sonraydı, saat sabahın sekizi, medresenin o ilk odasında dersimi mütalaa ediyordum. Arkadaşlardan biri yanıma gelip dışarıda bir yaşlı kadının benimle görüşmek istediğini söyledi. Görüşmek için dışarıya çıktım, bir de ne göreyim! Ali Haydar Efendi Hazretleri’nin Hanımı. Hocam’ın beni istediğini söyledi. Ne buyuracaklar diye koştum, huzuruna vardım, buyurdular ki, “Evladım! Seni gönderdikten sonra halim daha da ağırlaştı. Öyle ki gözlerime uyku girmedi. İlmini ketm edenlerden olmaktan korktum. ‘Her kim ki, kendisine bildiği bir mesele sorulurda cevap vermekten istinkaf ederse, Allah Teala ona kıyamet günü ateşten bir gem vurur.’ hadisine muhatab olmaktan korktum. Ders okut(a)mamanın hesabını verememekten korktum. Bu can bu bedendeyken nasıl olur da bir tâlib-i ilmi reddederim! Binaenaleyh, ahir nefesimize kadar derse devam edelim. Bu can bu yola adanmıştır.”

Hal ve Kâl İç İçe

Ali Haydar Efendi, kapısında “Halidi” yazan tekkenin içinde talebelerine, İslam’ı bütün bir surette öğretti. Tasavvufi hayatın en güzel anlatımını yapan “Mektubat”ın yanı sıra, ağırlıklı olarak usul, usul-ü fetva, kavaid-i fıkhıyye, furu’ fıkıh gibi fıkhi dersleri de okuttu.

Ali Haydar Efendi’nin ders halkasına katılan talebeler, onu dinlerken fıkhın, “modern çağın ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğunu” savunanların iddialarının ne kadar gülünç olduğuna tanık olurlardı.

Fıkhın çağdışı olduğunu iddia ederek talebelerin zihinlerini kirletenler Ali Haydar Efendi gibi fakihlere hangi problemi getirmişlerdi de onlar bunun cevabını vermekten aciz kalmışlardı?! Tek bir mezhepten (Hanefi) dünya hukuk tarihinin en pratik eserlerinden birini çıkaranlar (Mecelle) fakihler değimliydi?

Ali Haydar Efendi’nin başkanlığını yaptığı “Te’lif-i Mesail Heyet”i, hayatın önünü açmada yetersiz mi kalmıştı ki, Batı Kanunları’nı “kes, kopyala, yapıştır “ şeklinde alıp milletin önüne sürdüler? Elbette ki hayır. Nitekim, “Telif-i Mesail Heyet”i reisliğini yürüttüğü yıllarda Ali Haydar Efendi’nin katipliğini yapan Ömer Nasuhi Bilmen’in kaleme aldığı “Hukuk-u İslamiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamus”unun mükemmelliği, İslam’a mesafeli duran bir çok modern hukuk profesörünü hayrette bırakmıştır.

Bilgileri ancak lise kültürüyle sınırlı olan son devir aydını, İslam’ı, Reşat Nuri, Halide Edip gibi yazarların romanlarındaki olaylardan, hoca, müderris tiplerinden tanıdığından ulemaya karşı mesafeli durdu. Mezkür zevatın eserleriyle büyüyenlerin zihinlerinde ki hoca tipi, halkın parasını sömüren, bir ziyafetten diğerine giden kişilerden oluşmaktaydı. Onlara göre cami ve medreseler hurafelerin anlatıldığı mekanlardı. Dolayısıyla oralara gitmek, oralarda hocalarla aynı meclisi paylaşmak ve hayatın sorunlarına çare aramak, vakit israfıydı.

Böylesine yoğun bir dezenformasyon altında yetişen yeni nesil, çağdaşlık adına kendi değerlerinden koparıldı. Yeni hal, her şeye milat kabul edildi. O muhteşem tarih sanki hiç yaşanmamıştı. Ebu’s-Suud’un, İbn Kemal’in, İbn Haldun’un yerini Dukheimler aldı. Gerçek kahramanların kürsüsünü aldatanlar işgal etti. Dolayısıyla da baştan başa bir nesil aldananlardan oluştu.

Zaman, yaşananlara tanıklık ettiği gibi bir gün yaşananlarla ilgili gerçek hükmünü de verecektir. Ne zaman mı? Ali Haydar Efendi’nin mübarek ellerinden gül devşiren ak sarıklı “Büyük Veli”nin ektiği beyaz güller bütün bir alemi kaplayınca.


***

ALİHAYDAR EFENDİ ve CEMİYET


Allah Resulü (s.a.v.), insanın bütün hasselerine olduğu gibi, görme hassesine de hitap eden bir “üsve-i hasene”dir. O, İslam toplumu için en güzel örnektir.

Peygamber, kürsüde, İslam’ın ne olduğunu, devlet idaresinde, yargıda, çarşıda da nasıl uygulanacağını bizzat yaşayarak anlattı. Medeniyet, İslami ve insani bütün değerleri O’ndan öğrendi.

Görme hassesinin önemindendir ki, Allah Resulüyle sohbet eden ya da onunla aynı meclisi paylaşan sahabi, velayetin zirvesinde olan Veysel Karani ve Ömer Mervani’den daha üstün kabul edilir. Çünkü, sahabi, seferde-hazarda kendileriyle birlikte yürüyen, namazda onlarla aynı mekanı paylaşan, çarşıda alış-veriş yapan, hasılı cemiyetin her noktasında onlarla birlikte olan Allah Resulü’nün talebesiydi.

İslam, Babil Kulesine çekilip hasbi tefekkür edebiyatı yapmayı hoş görmüyor. Çünkü, Hazret-i Resulüllah’ın duruşu, alim-arif kimliğine sahip herkesi cemiyetle kucak kucağa olmaya çağırıyor.

Alim-arif, yazdıklarından ziyade yaşadıklarıyla cemiyeti etkiler. Bu yüzden tekkeler, çok amaçlı ıslah evleri, irşat evleri konumundadır. Oralarda ruhlar masivadan arınır, hece hece seyr-i suluk’ün elif bası okunur, sonra Allah’a varan yollarda mesafe kat’ edilir.

Manzara

Yirminci yüz yılın eşiğine gelindiğinde, kimi tekkeler modern zamanın hakim düşüncesine uyup gayri meşru duruşları İslamileştirdi! Kimi, cenneti parselledi, kimi bez parçalarına “Urve-i Vüska” diye sarıldı. Bir çok tekkenin ehliyet ve liyakat yoksunu müteşeyyihlerin eline geçmesini fırsat bilen batılı adam; gönüllü iş birlikçileri vasıtasıyla zındıkları şeyh diye tanıttı. Günü gelince de, şeyh olarak tanıttığı bu adamların sufi kimliklerini cerh edip, “işte tasavvuf budur.” dedi. Yakın geçmişte ekranlardan seyrettiğiniz olayların kahramanları hep bu cinsten adamlardır. Kimdirler, nereden ve niçin geldiler, bunca şenaati hangi vicdanla yaptılar? Bütün bu suallerin temelinde İslam toplumuna Sünnet ve Cemaat akidesini en güzel şekilde öğreten ve onları bu doğrultuda yaşmaya teşvik eden hakiki tekkelerin gücünü kırmak ve halkın zihnindeki müspet izleri silmek vardır.

Selin Vuramadığı Yamaç

Ali Haydar Efendi, müteşeyyihler vasıtasıyla oluş(turul)an yanlışları tasavvufi hayatın içinden ayıkladı ve onu doğrularıyla hale, istikbale taşıdı. Onun çevresi, selin vur(a)madığı yamaçları andırıyordu. Bütün güzellikleriyle İslam’ı teşhir ediyordu o yamaçlar.

Bilindiği gibi, Nakşi şeyhlerin arka planında iyi bir zahiri eğitim vardır. Ulema meşreplidirler. Bu yüzden Osmanlı Medeniyeti’nin son asırlarında ortaya çıkan medrese tekke çatışması, ancak tekkelerin çoğunluğunun Mevlana Halidi Bağdadi Hazretleri’nin halifelerine teslim edilmesiyle sona erdirilebilmiştir.


Vaazları

Nakşi şeyhler, Şeriat’a vakıf olduklarından, ulemanın tenkidini değil tasvibini kazanmışlardır. Yazı ve konuşmalarında muktezayı hale dikkat etmişler ne, neyi, nasıl anlatmayı gerektiriyorsa ona göre bir duruş sergilemişlerdir. Bir meseleyi doğrudan tenkit edip karşı tarafın nefretini kazanmaktansa hadiseyi etraflıca izah edip yanlışı doğrudan ayıklamışlardır. Ali Haydar Efendi’nin konuşmalarında da hep bu üslup hissedilirdi. Meselenin doğrusunu anlatır, yanlışını idrak etmeyi ise cemaate bırakırdı. Allah demenin bile yasak olduğu bir devirde böyle konuşmak, konuşma üsluplarının en doğru olanıydı.

Perşembe günleri, Sultan Selim’de, Salı günleri Nişanca camiinde öğle sonraları vaaz verirdi. Kuran ve Sünnet’in İslam Medeniyeti’nin iki esası olduklarını ve kıyamete kadar da vazgeçilmezliklerini koruyacaklarını anlatırdı. Konuşmalarını irticalen yapar, cemaat üzerinde azim tesirler bırakırdı.

Kudema bezmine ahirde gelen bu alimi şehir-i, yeni hayat, irticadan sabıkalı görüyordu. Bu yüzden peşine hafiyeler takmışlardı. Vaazlarını cemaatin yanı sıra hafiyeler de dikkatle izlerdi. Müslümanlar için su gibi hayat olan ifadeleri, kıptilere kan gibi görünürdu.

Mürşit

Ali Haydar Efendi, medresede yetiştirdiği, cami kürsüsünde irşad ettiği çağının tanıklarını sosyal hayatta da yalnız bırakmaz, hayatın içinde rol alarak onları eğitirdi. Bu çerçevede, her Çarşamba günü zembilini arkasına alır, küçük oğluyla birlikte Çarşamba pazarına gider, ihvanı ve tekkeye gelecek misafirleri için sebze-meyve, vesaire satın alırdı.

Yine bir Çarşamba günüydü, zembili arkasında küçük oğluyla birlikte pazara gidiyordu ki, tam Çarşamba Karakolu’nun yanında, acuze bir kadın 15-16 yaşlarındaki kızıyla Ali Haydar Efedi’nin karşısına çıktı. Kadın, tesettürlü fakat kızı aşırı derecede açıktı. Manzara, Ali Haydar Efendi’nin Hazret-i Ömer (r.a) vari bir şecaat arz etmesine sebep oldu. Kızın annesine hitaben şöyle dedi; “Behey gafil kadın! Sen, kendine merhamet ediyor kapanıyorsun da bu masume yavruya bir kastın mı var ki onu bu halde dolaştırıyorsun. Bu nasıl bir anneliktir ki, göz göre göre yavrunu ateşe atıyorsun.”

Saadettin Kaynak Vesilesiyle

Ali Haydar Efendi Sultan Selim Camii civarında ikamet ettiğinden bu camide müezzinlik yapan Saadettin Kaynak’ı iyi tanırdı. Hafız olması hasabiyle ona muhabbet besler, müşkillerini halletmeye çalışırdı. Kırılgan bir yapıya sahip olan Kaynak, hocalar içerisinde İslam’ın değişmezlerini değiştirmede en aktif davrananlardan oldu. Şapka taktı, simokin giydi, içkili salonlarda sanat icra etti. Vakta ki ezan Türkçe okutulmaya başlayınca bu işe de öncülük etti. “Tanru Uludur” diye ezan okumaya başladı. Ali Haydar Efendi bir zamanlar muhabbet beslediği bu müezzini şapkayla sokakta görünce, bostonunu kaldırıp “Hain Adam din-i mübin-i tahkir ediyorsun” diyerek kovaladı.

Sokaktan geçen birisini uyarmak, ona İslam’ın hakikatini anlatmak bugünün mantığına tuhaf gelebilir. Bu yüzden modern zamanın aşındırdığı kalpler bu duruşu “doğru” okuyamazlar. Fakat, Mekke sokaklarında, Zü’l-Mecaz panayırında karşılaştığı her insanı uyaran Hazreti Resulullah’tan Anadolu erenlerine her zemin ve zamanda İslam’ı anlatmak müminlerin değişmez bir sünneti olmuştur.

Hayatın küçük gibi görünen ayrıntıları, bazen cemiyetin mühim muharrikleri olabilirler. Cemiyet içinde müslümanca yaşamak, olaylara müdahil olmak, avam açısından güçlü bir iman, alim açısından ise kompleksiz bir irfan ister. Üstat, o irfanın yaşadığı vatandı.

Gül Hanife Hatun

Ali Haydar Efendi’nin, zembille sırtında taşıdığı pazarlıkları, hanımı Gül Hanife Anne ambara yerleştirir, zamanı gelince de pişirir, misafir ve ihvana ikram ederdi.

Gül Hanife Anne, gündüzleri ihvana yemek hazırlar, gece de sabahlara kadar Ali Haydar Efendi’yle oturur, tesbih çekerdi. Uzun yıllar bu hal üzere devam etmesinden dolayı, sırtı kamburlaşmıştı.

Ali Haydar Efendi, hanımının İslam’la olan münasebetini anlatırken şunları söylüyor; “Eğer, kadınlardan şeyh olsaydı o Gül Hanife Hatun olurdu.”


***

İsmet Efendi Tekkesi, barınma ve yemek ikramının yanı sıra sosyal içerikli başka hizmetlerde verirdi. Örneğin tekkede büyük çamaşır leğenleri vardı. Fukara onlarda külle çamaşır yıkardı.

Ali Haydar Efendi, ihvanın ticari ve ailevi ilişkileriyle de alakadar olur, ahlaki açıdan birbirlerine güvenmeyenlerin ticari ortaklık yapmamalarını öğütlerdi.


Tarikat dersini değişmeye gelenlere ya da ders almak isteyenlere, hanımlarını kastederek; “Oğlum! Leyla’n ile aran nasıl” diye sorar, müspet cevap alamadığında; “Git! Aranı düzelt, gönlünü al, öyle ders verelim” derdi.Ailevi ilişkilerin iyi olmasına çok önem verirdi.


***

O, nemli gözleri, gündüz sıyamı, gece kıyamı yanında, sırtında ki zembili, çarşı-pazardaki sohbetiyle cemiyete “insan-peyamber”i taşıdı.

Pazardan aldığı nevaleyi tasnif edip ambara yerleştirmesiyle, Hanife Anne’nin pişirdiği yemekleri ihvanın sofrasına taşımasıyla; on dört asır evvel Medine’de elbisesinin söküklerini kendi elleriyle diken, Suffe Ashabı’na kasedeki sütü bizzat takdim eden Kainatın Efendisi’ni (s.a.v.) hatırlattı. Ardında yaşanmaya değer bir hayat bıraktı.

O, modern zamana İslam irfanını haliyle, kaliyle anlatan bir büyük öğreticiydi. Sarığı, cübbesi ve tekkesiyle cemiyete İslam’ı sundu. Bakışlarında Medine sıcaklığını yaşattı. Gül’ün(s.a.v.) ikliminde Gül’ün kokusunu almıştı, bu yüzden Gül’ün kokusunu dağıttı.




Modern zamanın mana üssü: Ali Haydar Efendi

 


Ahmet AÇIKGÖZ


Batılı adam makineyi bulunca kendini kaybetti. Metafiziğe kafa tuttu. Kilise kaldırımlarında papaz eli öpmekten kurtulayım derken, bütünüyle imanını yitirdi. Gördüklerinin dışında ne varsa inkar etti.

Batı’nın İsa Aleyhisselam hakkındaki hükmü ne ise, madde hakkındaki hükmü de aynıdır. İkisini de ilahlaştırdı, ikisinde de ifrata gitti.

İlim için Doğu’dan, Batı’ya gidenler ikameleri bitip yurtlarına dönünce yanlarında bilimden ziyade ihtilatı getirdiler. Batı’nın mağrur aklı Doğu’nun ruhunu ezip-geçti.resim11x252

Değiştirilmek istenen coğrafyada İslam, sufi-alimlerle ayakta kaldı. Ulema dine ters düşen her hareketi reddetti.

Salgın bir hastalık gibi hızla yayılan Batı Emperyalizmi karşısında yetiştirdiği yüzlerce halifeyle ümmetin kuruyan damarlarına diriliş aşısı yapan Mevlana Halid-i Bağdadi büyük bir inkılabın müjdesini verdi. İslam’ın yenilmezliğini, kamil ve mükemmil bir oluş hareketiyle dünyayı yeniden tashih edeceğini ilan etti.

Büyük Veli’den elli yıl sonra, İslamî bütün kurumların ilga edildiği bir zamanda zuhur eden Ali Haydar Efendi topyekün müslümanlara durulması gereken yeri gösterdi.

Nakşi-Halidiliğin alameti farikası olan iki özelliği aynen korudu: Şeriat’a bağlılıktan ödün vermedi, Melamiliğin ”gayri ahlaki” tutum ve davranışlarına hoş bakmadı. İslam’ın zahirine sıkı sıkıya bağlı kaldı. Zamanı gelince görmesi için Yakup’ların gözlerine atılacak Yusufi gömleği korumaya adadı ömrünü. Bir taraftan unutturulan zahiri ilimleri, diğer taraftan seyr-i sülük’ün yol haritası Mektubat’ı okuttu. Biliyordu ki cemiyetin körelen gözlerine basiret getirecek Yusufi gömleğin kokusu, zahir ve batin ilimlerinde mündemiçtir.

Ali Haydar Efendi yaşadığı dönem itibariyle özellikle Halidiler için bir çekim merkezi oldu. Nakşi şeyhleri etrafında topladı, sessiz ama kararlı bir muhalefet yürüttü.

Ali Haydar Efendi yaşadığı yıllar itibariyle bir mana üssü gibiydi. Kudema onun meclisinde toplanırdı. Sami Efendi her onbeş günde bir uğrar, Hasib Efendi kah selam gönderir, kah kendi gelirdi. Abdulhakim Arvasi Hazretleri de Üstat’la sık sık buluşurdu. Buluşma yerleri bazen Çarşamba İsmet Efendi Tekkesi, bazen de Eyüp Kaşgari Dergahı olurdu. Yazları tekkelerin bahçelerinde semaver kaynatılır, dut ağaçlarının gölgesinde çaylar içilirdi.

Onlar hem cemiyete, hem birbirlerine açıktılar. Mevlana Halid-i Bağdadi Hazretleri’nin bağlıları muhkem bir binanın birbirine merbut tuğlaları gibiydi.

Ali Haydar Efendi, Devleti Aliyye devrinde “Te’lif-i Mesail Heyeti” reisi iken, tanıdığı “Daru’l Hikme” azalarından Bediuzzaman Said Nursi ile de sık sık görüşürdü. Yıllar sonra, Cumhuriyet devrinde Bediuzzaman Çarşamba‘ya gelir, İsmail Ağa Camii’nin önünden geçip, Mehmet Ağa Camii civarında ikamet eden talebesi Hakim Selahaddin Efendi’yi ziyarete giderken, bir an durur ve etrafındakilere; “şu ilerde İsmet Efendi Dergahı’nda Meşayıh-ı Kiramdan Ali Haydar Efendi var, gidin, elini öpün, selamımı götürün” der.

Ali Haydar Efendi, Avlarlı Efe Hazretleri’ne karşı da fart-ı muhabbet beslerdi. Alvarlı İstanbul’a geldiğinde mutat bir zaman Ömer Bey adındaki müridinin evinde misafir olur, oradan neredeyse her gün Ali Haydar Efendi’yi ziyarete giderdi. Hususi dünyalarında hale ve istikbale dair konuşurlardı.

İki büyük velinin birbirleriyle olan münasebeti, evvel zamanlarda ulema arasında var olan geleneğin en canlı örneklerindendi. Maziyi bütün canlılığıyla modern zamana taşıma gayretindeydiler.

Muhabbetin hürmete, hürmetin tevazuya, tevazunun aşka galip olduğu münasebeti şu hadise çerçevesinde somutlaştıralım:

Adı Mehmet, adı Hasan, adı Yusuf, adı bunlardan biri ya da bunların dışında bir müslüman adı. Erzurum’da, Alvarlı Mehmet Efe Hazretleri’nin halkasında, ilim-irfan tahsil ediyor. Bize meçhul Allah’a malum olan bu öğrenci her gün kitabıyla geldiği huzura, bir başka gün sefer izni için çıkıyor. Efe Hazretleri gitmek istediği yeri soruyor. İstanbul diyor öğrenci. Damarlarına hayat suyu yürümüşçesine doğruluyor ve ağlamaklı bir ifadeyle diyor ki Efe Hazretleri; “Şu hasta vücudum bana mani olmasaydı, sana refakat eder, İstanbul’a gider, Çarşamba’ya varır, orada; Ali Haydar Efendi Hazretleri’nin ellerine kapanır, dualarını alır, ilim irfan halkasına katılırdım.”

Allah’a malum adam, Efe Hazretleriyle görüşür, yol hazırlığını ikmal eder. Birkaç günlük seyahatin ardından İstanbul’a ulaşır. Önüne çıkan ilk kişiye, Fatih-Çarşamba’yı sorar. Akşama bir-iki saat kala Çarşamba’ya, İsmet Efendi Hazretleri’nin adıyla maruf dergaha varır. İçeri girer o an Ali Haydar Efendi ihvanıyla Hatme-i Hacegan’dadır. Ders bitince, üstat etrafa nazar eder ve bir müddet sonra; “hoş bir bahçenin reyhasını alıyorum, misafirimiz mi var” diye sorar. Efe Hazretleri’nin talebesi cemaatin arkasından öne doğru gelir, kendini takdim eder. Büyük Veli, bütün bir heybetiyle doğrulur ve buyurur ki; “Yaşım böylesine ilerlemiş olmasaydı, kalkar Erzurum yollarına düşer, hocan Efe Hazretleri’ni ziyaret eder, duasını istirham ederdim.”

Ali Haydar Efendi ile Efe Hazretleri son görüşmelerinde karşılıklı ahitleşmişlerdi; kim önce vefat ederse, hayatta kalan diğerine hatim okuyacaktı. Vakıadan talebelerini de haberdar etmişlerdi ki muhabere gerçekleşsin. Efe Hazretleri önce vefat eder. İstanbul’daki bir müridi Ali Haydar Efendi’yi haberdar etmek için İsmet Efendi Tekkesi’ne koşar. Huzura çıkar. O an Ali Haydar Efendi Kur’an’ı Kerim okumaktadır. Talebe: ”Efendim! Hocamız bu gün itibariyle ahirete irtihal etti. Hatim okumanız için haber vermem istenmişti.”der. Ali Haydar Efendi “bitmek üzere olan bu hatmi Efe Hazretlerinin ruhu için okuyorum” diye mukabelede bulunur.

Bir talebe için bundan daha mükemmel bir ders olabilir mi? İrfanı bundan daha kamil kim anlatabilir? Kerameti “izmar” etmek asıl, fakat bazen güneş gibi bedahet arz ediyor. Gizlemek kimin haddine.

Deniz kenarlarında kumdan kaleler inşa eden, onların ebediliğine inanan ve sonra denizden kopup gelen dalgalarla kalelerin parçalanışına ağlayan çocuklar gibi, oyunda-oynaşta olanlarla kudema arasında ne büyük fark var.

Ali Haydar Efendi’nin bütün renkleriyle koruduğu değerleri, Yusuf’u da korudu. Yeni tekke, cemiyete nispetle, bir “Babil kulesi” olmadı. Şah-ı Nakşibend’in yolu Allah Resulü’nden (s.a.v) geldiği hal üzere devam etti.

Zaman ne kadar değiştiyse, o ve onunla yaşayanlar o kadar aynı kaldı.


Şeytanın Dize Gelişi

Üstat, şeytanın adına konuşanlarla bir de direkt olarak fücurun kendisi şeytanla hesaplaştı. Mücadele zaman, zemin, muhatap ve yüklendiği misyon itibariyle çok mühim. Ehemniyeti halin perişanlığından geliyor.

Şeytan, davasının önünde engel gördüğü has duruşlu velilerin ve büyük istidat sahibi cins kafaların karşısına bizzat kendisi çıktı. Bir kısmını iğva etmeyi de başardı. Aldananlar, nihai idrak noktasına ulaştıklarını, dolayısıyla irfanî olgunluğa erdiklerini zannettiler. Kul olma ödevini basit ritüellerden ibaret gördüler. “Meşşai” mektebinin en güçlü isimlerinden İbn-i Sina ahir ömründe; “Sana yakin gelinceye kadar rabbine kulluk et” ayetindeki “yakin” kelimesine –cumhurun zıddına- “akli güç, felsefi idrak” anlamı verdi.

Şeytan, aklın ve ruhun şahikalarında dolaşan büyük kahramanlarla birebir mücadeleye girişince her iki cepheden de yenilenler oldu. Allah Resulü’nün (s.a.v.) koyduğu ölçüden başka ölçü tanımayanlar, yalnız onlar ayakta kalabildi. Kurân’ın şu ayeti söylediklerimin mistakı mahiyetindedir; “Kullarımın üzerinde hiçbir güç yoktur.”

Şeytan, bazen bir ses oldu, bazen rüyalarda göründü, bazen müşahhas olarak ortaya çıktı. Kudreti nispetinde, vecd, keşif, rüya ve ilhamlara müdahale etti. Bunun için Ebu Süleyman Dareni, “Kalbimize gelenleri Kur’ân ve Sünnet doğrularsa kabul ederiz” demiştir.

Modern zamana İslam’ı en yüksek perdeden konuşan üstadın karşına, şeytan çıkaracak adam bulamayınca huzura bizzat kendisi geldi. Modern zamanın bu en metafizik buluşmasını muhterem Mahmut Efendi, Üstad’dan şu ifadelerle naklediyor:

Ali Haydar Efendi bize birkaç defa şöyle anlattı: “Bir seher vakti uyanıkken aşikare olarak şeytan geldi ve bana: ‘Sen hangi mezheptensin?’ diye sordu. Ben de; ‘Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat mezhebindenim’ dedim. ‘Peki mezhebinin hak olduğuna delilin nedir?’ diye sordu. Ben de: ‘Kuran-ı Kerim’dir’ dedim. O da: ‘Her mezheb sahibi haklı olduğuna dair Kur’an’ı delil getiriyor. O halde onların haksız senin haklı olduğun ne malum?’ dedi. Bunun üzerine, ben ona nice ayet ve hadislerle cevap verdiysem de, bir türlü def olmuyor ve bana karşılık veriyordu. Böylece uzun müddet mücadele devam etti, çok yoruldum, aciz kaldım ve yanımda duran yatağa düştüm, uzandım. O anda Mevla Teala Hazretleri: ‘Artık onlar sizin Allah’a iman ettiğiniz gibi iman ederlerse, muhakkak hidayete ermiş olurlar ve eğer yüz çevirirlerse, şüphe yok ki onlar (Allah’a karşı) büyük bir muhalefet içerisindedirler. O halde Allah Teala onlara karşı sana yetecektir. Ve o ziyade işitici, ziyade bilicidir.’(Bakara (2):137) mealindeki ayeti celileyi hatırıma getirdi. Ben de hemen yatağımdan doğrulup ona cevap olarak bunu okudum ve dedim ki: ‘Bu ayeti celilede Mevla Teala Hazretleri Habibine (s.a.v.) ve Onun ashabına (r.a.) hitaben buyuruyor ki; ‘Eğer onlar( kendi dinlerini hak bilip, insanları ona davet eden Yahudi, Hristiyan ve diğer din mensupları) senin ve ashabının inandığı gibi inanırlarsa, muhakkak o zaman hidayete ermiş olurlar. Eğer yüz çevirirlerse, ancak onlar Hakk’tan büyük bir ayrılık içindedirler.’ Sonra şeytana dedim ki; ‘İşte bu ayeti celile nazil olduğu zaman ne Mutezile, ne Şia, ne Cebriye, ne de Kaderiye gibi batıl mezhepler mevcuttu.’ Ancak Efendimiz (s.a.v.) ve ashabı (r.a.) mevcuttular ve dolayısıyla hak üzere olanlar da ancak bunlardırlar.

Öyleyse Dünya yıkılıncaya kadar onların inancı gibi inanıp, amelleri gibi amel edenler Hakk’a tabi olduklarından hidayet üzere olmuş olurlar ki; “Ehli Sünnet ve’l-Cemaat” bunlardır. Efendimiz (a.s.v.) ve ashabından (r.a.) sonra onların itikadına aykırı olarak zuhur eden bütün fırkalar ise batıldır. Mevla Teala, Efendimiz (s.a.v.) ve ashabına (r.a.) hitaben: ‘Eğer onlar sizin inandığınız gibi inanırlarsa muhakkak hidayete ermiş olurlar. Eğer yüz çevirirlerse, ancak onlar Hakk’tan büyük bir ayrılık içerisindedirler’ buyuruyor. İşte Şeytana bunları deyince, defolup gitti.”

Şeytanın ifsat sabıkası çok daha öncelere, Hazreti Adem’e uzanır. Melun zaman zaman, ruh dünyasının büyük kahramanlarıyla da hesaplaştı. Tarih, bu büyük mücadelenin kabristanlığı gibidir. Orada şeytanı yenenler ve ona yenilenler var. Has duruşunu kaybetmeyenler ve aldanıp perişan olanlar yanyana.


Büyük Buluşma: HAC


Şaban ayının ortalarında İstanbul’da Surre Alayı Şenlikleri yapılırdı. Şenlikler, Topkapı Sarayı’nda başlar Beşiktaş-Üsküdar hattında devam eder ve nihayet Medine-Mekke ahalisinin alayı karşılamalarıyla son bulurdu. Surre Alayı Hicaz’a doğru yol aldıkça tabileri artar, zamanla muazzam bir kalabalığa dönüşürdü. Çünkü hacı adayları Surre Alayı’nı bekler, ikamet ettikleri yere varınca da ona katılırlardı.

Surre Alayı ile İstanbul’dan Medine ve Mekke’de ki imam, müezzin, talebe, seyyit, ve fakirlere kese-kese altın gönderilirdi.

Abdülhamid Hicaz Demiryolu’nu yaptırınca hacıların intikali trenle oldu. Yeni güzergah şenlik yerlerini de değiştirdi. Hacıları uğurlamak için insanların yeni toplanma merkezleri Haydarpaşa-Medine arasında inşa edilen doksan altı tane tiren istasyonu oldu. Birinci Dünya Savaşı sonrası Hicaz Demiryolu büyük oranda tahrif edilince Osmanlı, hac güzergahını değiştirmek zorunda kaldı. Devreye deniz yolu girdi. Sonra belli bir dönem o da kullanılmadı. Engel olanlar miadını doldurunca hac yolu deniz güzergahında tekrar açıldı. Bir farkla ki eski ruh, eski heyecan kalmamıştı. Surre Alayları tarihe karışmış hacı uğurlama ihtifalleri geçmişe nisbetle çok sönük bir duruma gelmişti.

Surre Alayı’nın Hicaz’a uğurlanışına ve o uğurlanış esnasında yaşanan manevi atmosfere defalarca şahit olan Ali Haydar Efendi’ye hac İslam’ın en garip yıllarının yaşandığı bir zamanda, deniz yolu ile nasip oldu.

Ali Haydar Efendi hac hazırlıklarına başladığında yaşı doksana yaklaşmıştı. Gerekli işlemleri yapmak için gittiği her dairede farklı bir zorlukla karşılaştı. Çünkü birilerine göre sakıncalılar listesindeydi. Sıkı bir şekilde takip altında tutulmalıydı.

Hac yolculuğu için gereken ne varsa hepsini tamamladı. Bu çerçevede caiz görmemesine rağmen fotoğrafta çektirdi. (Adına yazılan yazılarda kullanılan boy fotoğrafı, hac hazırlıkları sırasında çektirdiği fotoğraftır.)

Hac yolculuğu için gerekli bütün işlemleri tamamlayınca, yanında muhterem zevceleri Gülhanife Hanım ile birlikte gemiyle İstanbul’dan ayrıldılar. Onlar yalnız gittiklerini zannediyorlardı. Fakat durum hiç de öyle değildi. Gemide onlarla alakalı bir çok kişi daha vardı. Görevleri Ali Haydar Efendi’yi izlemekti. Ortaya bir sürü iddia atılmıştı. Söylendiği gibi Suriye’de hac kafilesinden ayrılıp isyan için adam toplayacak mıydı? Hafiyelerin Ali Haydar Efendi’yi takip edişlerindeki temel nokta buydu. Fakat Suriye geçildi, Filistin geçildi, sahildeki bütün şehirler geride kaldı Ali Haydar Efendi hala hac kafilesindeydi. Aslında “O Büyük Veli’ye” dair ortalıkta dolaşan haberlerin asparagas olduğunu hafiyeler ve onları gönderenler de biliyordu. Gayeleri O’na rahat ibadet ettirmemek ve insanların O’nunla görüşmesini psikolojik baskılarla engellemekti.

Günler sonra “Mananın maddeye tecelli remzi” Kabe’ye ulaştı. Etrafında döndü döndü her dönüşleriyle “hacılar Kabe’yi, aşıklar Hakk’ı tavaf ederler” sözünü tasdik etti.

Hicaz’da aşkla ıstırabı kucak kucağa yaşadı. Sünnet ve Cemaat ölçüsünü dikkate almayan yeni yönetimin, İslam adına yaptığı cinayetlere şahit oldu. Yıkılan sahabe kabirleri, talan edilen Osmanlı eserleri vicdanını derinden yaraladı. Yönetimin safında yer alan birkaç alime meselenin vehametini anlattı. Yapılanların akidevi ve fıkhi açıdan ne kadar yanlış olduklarını delilleriyle serdetti. Sünnet’e ittiba, tasavvuf ve onun furuatına dair bir çok meselede, İslam’ın ne dediğini, İbn Teymiyye ve bağlılarının nassları istidlalde nasıl yanıldıklarını uzun uzun izah etti. Sünnet ve Cemaat ölçüsüne sıkı sıkıya bağlı olan bu büyük Alim’e karşı ortaya koyacak bir delil bulamadılar fakat Vahhabi anlayışı genlerine kadar nüfuz ettiğinden durdukları yeri de değişmediler. Belki de buna enaniyetleri müsaade etmedi. İslam’ın doğduğu şehirde yaşayan ulemaya İstanbul ulemasından Ali Haydar Efendi İslam’ın elif-ba’sını öğretiyordu. Bir İstanbul aliminin onlara, İslam’ın elif-ba’sını öğretmesini kabullenemediler.


Hac menasikini tamamlayınca Medine’ye gitti. Orada neler yaşadı, neler gördü bilmiyoruz. Çünkü o manevi iletişim ufkumuzu aşıyor. Medine’den ayrılırken türbedardan Efendimiz’in (s.a.v) mübarek kabirleri üzerindeki tozları kendisi için toplamasını rica etti. Aldı, en değerli mücevherlerden daha itinalı bir şekilde tozları sardı ve İstanbul’a getirdi. Buyurdu ki: “Vefat edince gözlerime Allah Resulü’nün mübarek kabirlerinden aldığım şu tozları serin.” Varisleri vasiyetini yerine getirdi. Mübarek gözlerine Allah Resulü’nün (s.a.v) kabrinden aldığı tozları döktüler. Ali Haydar Efendi bu haliyle Mevlana’nın mısralarını şerh etmekte idi:

Men bende-i Kur’an’em eğer can darem

Men hak-i reh-i Muhammed Muhtarem.

(Ben sağ olduğum müddetçe Kur’an‘ın bendesiyim. Ben Muhammed Muhtar’ın (s.a.v) yolunun tozuyum.)

Modern zaman içinde yitirdiğimiz her mukaddes mana gibi Hacc’ın anlamını da yitirdik. Ne Surre Alayları ne de o Alaylara katılıp Hicaz yollarına düşen hacılar kaldı. Medine sokaklarında Peygamber’in (s.a.v.) izini arayan hacıların yerini (büyük oranda) Medine pazarlarında inci-boncuk arayan hacılar aldı.


Yakub İle Yusuf


Ahir ömründe kaleme aldığı bir şiirinde şöyle dua ediyordu:

“Silsilemizi müselsel eyle Ya Rabb’el-En’am

Yürüsün böyle müselsel ta ol yevmi’l kıyam.”

Azrail’le buluşmaya doğru yürürken dünyaya dair düşündüğü tek mesele, büyük emaneti taşıyacak mürşidi bulmaktı. Yakup gibi Yusuf’unu bekliyordu. Ya da henüz tanımadığı Yusuf’uyla onu buluşturacak haberi.

Yaşlılığın bütün mevcudiyetiyle bedeninde ağırlığını hissettirdiği 50’li yıllar… İntizar suretinde dururken birden manevi iletişim ağı devreye giriyor, emaneti teslim edeceği Veli’nin o gün itibariyle şekli ne ise aynen gösteriliyor, ikamet ettiği yer belirtiliyor, Ali Haydar Efendi’ye “işte emanetin gel ve al” deniyor.

Ali Haydar Efendi vakit kaybetmeden etrafındakilere -rüyada gösterilen yeri kast ederek- “hemen hazırlanın Bandırma’ya gidiyoruz” diye emrediyor. Bağlıları “Aman Efendim! Rahatsızlığınız yola çıkmanıza müsaade etmez, seferi tehir etseniz, aksi halde rahatsızlığınız artar.” türünden cümleler sarf ederek O’nu kararından caydırmaya çalışıyorlar.

Bir defa yerdeki mübareklerin duasını göklerin kararı tasdik etmişti. “Altun silsile müselsel devam edecek”ti. Kavli dua, zincirin son halkasının zuhuruna kapı araladı. Bunun içindir ki, doksanındaki ak sakallı Veli, fiili dua için Bandırma’ya gidiyordu.

Bandırma’ya varınca etrafa haber saldı, bir askerin arandığını söyledi. Şehre vardıktan epey bir zaman sonra Tekke Camii’nde son cemaat mahallinin sağ cenahında nafile namaz kılıyor. Aradıkları askeri bulamadan tevafuken asker kendisini buluyor. Büyük buluşmanın nasıl gerçekleştiğini Ali Haydar Efendi’nin Yusuf’um deyip bağrına bastığı Muhterem Mahmut Efendi’den dinleyelim:

“Cuma namazını kıldım, camiden çıkarken sağ tarafta Ali Haydar Efendi’yi gördüm. Bana padişah gibi heybetli göründü. Cemaate kim olduğunu sordum, tanımadıklarını söylediler. İmama sordum. Ali Haydar Efendi dedi. İmama O’nunla görüşmek istediğimi söyledim: “Durum sıkı, sürekli takip ediliyor, görüşmek istiyorsan akşam gel” dedi. Akşam gittim fakat Ali Haydar Efendi camiye gelememişti. Çünkü şartlar müsait değildi. Ertesi günün sabahında Tatlıcı Ali Efendi’nin evine gittim, kendileri oradaydı. İlk görüşmemiz o zaman gerçekleşti. Buyurdular ki; “Bana on yıl önce gelseydin.” İlk buluşmamızda başlayan muhabbet hep artarak devam etti. Ali Haydar Efendi ile görüşünceye kadar bana mesele sorarlar diye şeyhlerle görüşmekten imtina ederdim. Fakat Ali Haydar Efendi beni öylesine etkiledi ki huzurundan hiç ayrılmak istemedim.”

Muhterem Mahmut Efendi‘nin tevazu gösterip anlatmadığı buluşmanın ayrıntılarını Ali Haydar Efendi‘nin bağlılarından Emrullah Efendi naklederken şunları söylüyor: “Muhterem Mahmut Hocaefendi Tatlıcı Ali Efendi’nin evine geldi, içeri girerken Ali Haydar Efendi ayağa kalktı ‘işte emaneti teslim alacak kişi geliyor.’ buyurdu.

Ali Haydar Efendi, müridlerinden yüksek rütbeli bir asker vasıtasıyla Mahmut Efendi‘nin askerliğini İstanbul’a aldırdı. Muhterem Mahmut Efendi İstanbul’a gelişiyle sohbet halkasına daha fazla katılma imkanı buldu. Askerlik bitince de Ali Haydar Efendi’nin yanı başından hiç ayrılmadı. Ta ki O ahirete gidinceye, kendileri de serzakir oluncaya kadar.

Büyük Veli anlatıyor: “İstanbul’da iken Ali Haydar Efendi ile birlikte yanımızda dört-beş kişi olduğu halde hatm-i hace okurduk. O’nu sürekli takip ederlerdi. O devirde Arapça okuyup-okutmak müşkildi. Bu ilimleri okuyabilmek için çok zorluklar çektim. Derdi ki: “Oğlum Mahmud! Ben seni, bir şey emretsem ve sen de hemen onu yapsan arzusunda olduğunu görüyorum.”

Ateşin içinde yandıkça ateşin rengini alan demir gibi Büyük Veli de seyr-i sülukte mesafe aldıkça Şeyhi Ali Haydar Efendi Hazretleri’nin muşahhaslaştırdığı hakikatin içinde kayboldu. Öyle ki mürşidinin bütün ifadelerini emir kabul ediyor ve onları hiç yüksünmeden yapıyordu.

Gerçek oluş ve hakikati buluş sırrına ermiş bir mürid vardı İsmet Efendi Tekkesi’nde. Artık emanet teslim edilebilirdi. Ali Haydar Efendi, halefine velayeti, takati nisbetinde ve en ince ayrıntısına varıncaya kadar anlattı. Bu anlatış birkaç yıl devam etti.

Ali Haydar Efendinin oğlu anlatıyor; ”Babam, Muhterem Mahmud Efendi ile kuşluk vaktinden sonra baş başa kalırdı. Derdi ki; ‘Oğlum! Görüyorsun ki bende olan her şeyi ona aktarıyorum. Fakat bunu tedricen yapıyorum ki onu sürekli müşahede altında tutayım. Manevi aleme ait malumatın birden kazanılmasına hiçbir akıl tahammül edemez.’ Zira Babama sekr halinde şeyhler gelirdi. Onlara yedi gün evrad-ı bahaiye okur ve Allah ‘ın izniyle iyileşirlerdi.

Ali Hayydar Efendi, Mahmut Efendi’yi hususi sohbetlerinin yanı sıra Mesnevi, Mektubat, Reşahat, Risale-i Kudsiye gibi sadırlardan satırlara aktarılan ve temelinde irfan olan kitaplarla da istikbale hazırladı. Onu, gece geç saatlere kadar kitap mutalaa ederken gördüklerinde “Oğlum Mahmut şimdi çok çalış ileride kitap okumaya vakit bulamayacaksın” diyerek teşvik ederdi. İmam Rabbani Hazretleri’nin Mektubat’ının büyüklüğünü idrak etmesi için derdi ki;” Mektubat o kadar büyüktür ki, Reşahat ona ancak elif-ba olabilir.”

Muhterem Mahmut Efendi naklediyor: “Ali Haydar Efendi buyurdu ki; “Mahmud’un elinden tutan benim elimden tutmuş olur. Hakikat şu ki; bu fakirin elinden tutan Ali Rıza Bezzaz Hazretleri’nin elinden tutmuş olur. Böylece halka halka silsile ta Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) dayanır. İşte buna “Sahih Yed” diyoruz.” Yine derdi ki; “Dağda bulunan bir su membaının köye kadar gelebilmesi için, köye kadar uzanan birbirlerine ekli su künkleri gerekir. Bu künklerden biri eksik olduğunda nasıl köye su ulaşamıyorsa tıpkı bunun gibi meşayih silsilesinden biri düştüğünde Feyz-i İlahi de kişinin kalbine ulaşmaz.”

Risale-i Kudsiye’nin sahibi meseleye dair şunları söylüyor:

Sahih yed yok ise nisbet olur sed

Sahih yed ile Aziz Hakk’a gidelim

Cemali ba kemale seyredelim.


Ali Rıza Bezzaz Hazretleri, Ali Haydar Efendi’yi bağlılarına emanet ederken şöyle demişti: “Söz veriyorum size, kim bunun elinden tutarsa hiçbir kitaptan okuyamayacağı, hiçbir kimseden duyamayacağı şeyleri bundan duyacak ve öğrenecektir.”

Ali Haydar Efendi, ihvanlarına söze dökülmeyen, satırlara aktarılamayan hakikati tanımayı, idrak ölçülerine göre yaşamayı öğretti. Has odada, kuşluk vaktine kadar da Yusuf’um dediği talebesiyle yüksek perdeden konuştu. Şimdi ise Ali Haydar Efendi’nin konuştuğu frekanstan aynı hakikati Büyük Veli anlatmaya devam ediyor.

Yirmi birinci yüz yılda bir “sahih yed” dünyamıza sağnak sağnak feyz-i ilahi taşıyor. Nur akıyor, çünkü künkler ta “Mişkatu’n-Nübüvve”ye kadar kesintisiz yerli yerinde duruyor. Mevlana Halid’den İmam Rabbani’ye, Şah-ı Nakşibend’den, Abdulhalık Gücdüvani’ye nur arkının kolbaşları, akışı sürekli murakabe ediyorlar. Allah Resulü’ne (s.a.v.) kadar uzanan “sahih el”, rektörü, dekanı, öğretim üyesi olmayan anfisiz, sınıfsız, diplomasız bir üniversite gibi çağın müminlerini eğitmeyi sürdürüyor. Aşk laboratuvarında aklın ve ruhun takıldığı problemleri çözüyor.


Dostun Dosta Kavuşması

Şimdiye kadar ölümün okları hiç hedef şaşırmadı. Güçlü ordular, muhkem surlar ölüm meleğinin görevini infaz etmesine engel olamadı. Ecel, Allah Teala’nın belirlediği tarihten ne bir saniye ileriye ne de geriye alınabildi.

Sebepler farklı fakat ölüm hep aynıdır. Herkes aynı Allah’ın huzuruna gidiyor. Gidişler aynı fakat giderken yaşanılan haller farklı. Allah dostları için “şeb-i arus” olan ölüm, Allah ve Resül düşmanları için derin ve tükenmez ızdırap kaynağıdır. İmam-ı Rabbani Hazretleri, Allah dostlarına nispetle ölümü anlatırken: “Ölüm, dostu dosta taşıyan bir köprüdür.” buyurur.

Takvimler 1960 Temmuz’unun sonlarını gösterirken Ali Haydar Efendi yeryüzü ızdırabına elveda demeye hazırlanıyordu. Takipler, tevkifler bitecekti. Çünkü dostun dosta yürüyüş zamanı gelmişti.

Yeryüzü hayatının sonlarına doğru takatsizliği arttı. Öyle ki yataktan kalkmaya mecali kalmamıştı. Kalbi zikrullahda, gözleri kapıda ölüm meleğini bekliyordu. Oğlu anlatıyor: “Vefat edeceği an hayret dolu bakışlarımız arasında o heybet dolu vücuduyla yattıkları yerden kalktı, bizim duyacağımız derecede yüksek bir sesle “Onların davalarının sonu Elhamdülillahi Rabbil Alemin demektir” mealindeki ayeti okudu. Babamın son sözü bu ayetti.

Giderken okuduğu ayetle, hamd ediyordu. Çünkü geride İsmet Efendi Tekkesi farklı bir kubbenin altında da olsa yeni mürşidi ile müridanını Hakk’a taşımaya devam edecekti. Bir mürşit için yolunun devam etmesinden daha güzel ne olabilirdi. Bu büyük ihsana hamd ediyordu. Doksanbeş yıllık ömrünü küfürle mücadeleye adama azmini veren Allah’a hamd ediyordu. Hamd ediyordu, çünkü uğruna binbir meşakkate göğüs gerdiği ebedi dost olan Allah’a gidiyordu.

İsmet Efendi Tekkesi’nin bu büyük buluşmaya tanıklık ettiği, yani Ali Haydar Efendi’nin irtihal ettiği gün takvimler 1 Ağustos 1960’ı gösteriyordu.

1960’lı yılların haberleşme imkanı sınırlı olan Türkiye’sinde Ali Haydar Efendi’nin irtihal haberi gönülden gönüle birden on binlere ulaştı. Çarşamba, tarihinin en büyük kalabalığına şahitlik etti. Kalabalık, 60 ihtilaliyle yönetime el koyan askeri idareyi tedirgin etti. Öyle ki çok sayıda güvenlik görevlisi bölgeye sevk edildi. Civardaki konakların çatılarına silahlı güçler yerleştirildi. İsmet Efendi Tekkesi havadan askeri helikopterlerle gözlem altına alındı. Tanıkların ifadesine göre civarda konuşlanan askeri gücün sayısı binlerle ifade ediliyordu.

Tabutun etrafında gözyaşı döken bağlıları manzarayı şu cümlelerle ifade ediyorlar:

“Hayatında olduğu gibi mematında da zavallılar ve sadıklar onu yalnız bırakmadı. İlki korktuğundan ikincisi de sevdiğinden onu takip etti.

Ali Haydar Efendi Fatih Camii’nin haziresine defnedilecekti. Zira Selatin Camileri’nin hazireleriyle ilgili teamül bunu gerektiriyordu. Söz konusu camilerinin hazirelerinde defnedilecek şahısta, camiyi yaptıran kişinin ailesinden, meydan muharebelerine katılma ya da caminin medresesinde dersiam olma şartı aranıyordu. Ali Haydar Efendi Fatih Camii dersiamlarındandı. Dolayısıyla orada defnedilmeliydi. Bu hakkı teyid etmek için 1956’da devrin hükümetine müracaat edilerek izinde alınmıştı. Herkes defnedileceği ana kadar O’nun Fatih’in haziresinde hocası Ahmet Efendi’nin yanında kendisi için ayrılan yerde olacağını düşünüyordu. Fakat öyle olmadı. İstanbul valisi Refik Tulga değil Fatih’te defnedilmesine orada namazının dahi kılınmasına müsaade etmedi.”

1956 tarihli iznin gereğini yapmak için valilikle tekke arasında gün boyu git-geller devam etti. Fakat bütün turlar nafileydi. Karşı taraf Ali Haydar Efendi’ye karşı olmanın gereğini yapıyordu. Kararlılığını göstermek için de Fatih Camii’nin etrafını ablukaya aldı. Vali cenaze namazı için toplanan cemaatin inkılap hazırlığı içinde olduğunu iddia ediyor, Fatih’te namazın kılınmasını bunun için yasakladığını söylüyordu.


***

1 Ağustos günü göklerden Ali Haydar Efendi’nin kabrine nur, Valinin yüreğine ise korku yağıyordu. Alarma geçirilen güvenlik güçleri muhtemel bir tehlikeden değil işte bu korkudan dolayı Çarşamba’ya sevk edilmişti.

Doksan beş yıllık ömrünü İslam’a ve bu memlekete adayan bir alimin son yolculuğu böyle mi olmalıydı? Çanakkale cephesinde bu vatan için ölümle yüzleşen alim bir gaziye iki metre karelik yer niçin çok görülmüştü?

Valinin red kararıyla sabrı tükenen kalabalık cemaati yatıştırmak için Bekir Haki ve Mahmud Efendiler yoğun gayret sarf etti.

Bütün bu gelişmeler yirmi dört saate sığmıştı. Ali Haydar Efendi’nin bağlıları Fatih olmayınca defin için Edirnekapı’da acele ettiler. Zira Türkiye ihtilalciler tarafından mezarından alınıp bilinmeyen(!) bir yere götürülen Bediüzzaman Said Nursi tecrübesini henüz yaşamıştı. Kalabalığın ürküttüğü yönetim aynı yolu Ali Haydar Efendi için de pekala deneyebilirdi.

Cenaze namazı Yavuz Selim Camii’nde Mahmud Sami Efendi tarafından on binlerin katılımıyla kılındı. Ve aynı kalabalığın parmak uçlarında Yavuz Selim’den Edirnekapı-Sakızağacı mezarlığına götürüldü.

Nur, Ali Haydar Efendi’ye sağnak sağnak aktıktan, Fatihalar, Yasinler O’na gönderildikten sonra kabri ha Fatih’in Hazire’sinde ha Sakızağacı Mezarlığı’nda olmuş ne değişir ki? Hem şimdi Ali Haydar Efendi hiçbir gücün takip edemediği dolayısıyla da tevkif edemeyeceği ahiret meclislerinde sınırsız hürriyeti yaşıyor. Allah Resulü’nün etrafında halkalanan sıddıkların, salihlerin meclisinde “cemali ba kemale” tanıklık edeceği günü bekliyor. Ahiret meclislerine hangi güç irtica-mürteci yaygaralarıyla baskın yapıp adam tevkif edebilir? Yeryüzünün mazlumları, irtica suçluları(!) ahiret meclislerinde muteber şahsiyet muamelesi görüyor.

Ali Haydar Efendi’nin bir asırlık ömrünü kuşatan diriliş hareketi bu gün aynı çizgide, aynı heyecanla Büyük Veli’nin murakabesinde devam ediyor.

.